Wskaźnik masy ciała, stosowany powszechnie w systemach ochrony zdrowia i statystyce publicznej, opiera się na prostym przeliczeniu masy ciała do wzrostu. Mimo szerokiego zastosowania nie uwzględnia proporcji tkanki tłuszczowej ani jej rozmieszczenia w organizmie.
BMI wskaźnik masy ciała a dokładność klasyfikacji otyłości
Profesor Marwan El Ghoch z Wydziału Nauk Biomedycznych, Metabolicznych i Neurologicznych Uniwersytetu w Modenie wskazuje: „W ostatnich latach pojawiło się wiele krytyki wobec systemu BMI ze względu na jego ograniczoną zdolność do dokładnego określenia procentowej zawartości tkanki tłuszczowej oraz jej rozmieszczenia, co jest kluczowe dla właściwej klasyfikacji masy ciała”. Pomimo tych ograniczeń BMI pozostaje podstawowym narzędziem wykorzystywanym zarówno w podstawowej opiece zdrowotnej, jak i w polityce zdrowotnej oraz systemach ubezpieczeniowych.
DXA skład ciała badanie kontra BMI – kluczowe różnice
Badanie opublikowane w czasopiśmie „Nutrients” autorstwa Chiary Milanese i współautorów analizuje dokładność BMI w porównaniu z metodą DXA. Technika dual-energy X-ray absorptiometry umożliwia precyzyjny pomiar składu ciała, uwzględniający wiek oraz procent tkanki tłuszczowej. W analizie uwzględniono 1351 dorosłych w wieku od 18 do 98 lat, z czego 60 procent stanowiły kobiety. Wszyscy uczestnicy zostali poddani badaniu DXA w Uniwersytecie w Weronie. Wstępna klasyfikacja według BMI wskazywała, że 58,3 procent badanych mieści się w normie, 26,2 procent ma nadwagę, a 14,1 procent otyłość. Po zastosowaniu analizy DXA wyniki uległy istotnym zmianom, co uwidoczniło rozbieżności między obiema metodami.
Błędna klasyfikacja otyłości BMI – dane z badania
Analiza wykazała, że ponad jedna trzecia osób zaklasyfikowanych przez BMI jako otyłe została błędnie przypisana do tej kategorii i powinna znaleźć się w grupie z nadwagą. W grupie nadwagi skala nieścisłości była jeszcze większa – 53 procent przypadków sklasyfikowano nieprawidłowo. W tej grupie trzy czwarte osób powinno zostać uznanych za mające prawidłową masę ciała, a jedna czwarta spełniała kryteria otyłości. Największe rozbieżności odnotowano wśród osób z niedowagą – 68,4 procent z nich zostało błędnie sklasyfikowanych według BMI i w rzeczywistości mieściło się w zakresie prawidłowej masy ciała. „Nasze główne ustalenie podkreśla fakt, że duża część osób, przekraczająca jedną trzecią dorosłych w ogólnej populacji włoskiej, jest błędnie klasyfikowana i przypisywana do niewłaściwej kategorii masy ciała przy wykorzystaniu tradycyjnego systemu BMI WHO” - podsumowuje Profesor Marwan El Ghoch.
BMI vs DXA różnice i ich znaczenie dla zdrowia publicznego
Chociaż ogólny odsetek nadwagi i otyłości był zbliżony w obu metodach, identyfikowane osoby nie pokrywały się w pełni. Profesor Chiara Milanese z Uniwersytetu w Weronie zaznacza: „Innym kluczowym ustaleniem naszego badania jest to, że choć oba systemy identyfikują podobną ogólną częstość występowania nadwagi i otyłości, w niektórych przypadkach mówimy o różnych osobach”. Oznacza to, że klasyfikacja oparta wyłącznie na BMI może prowadzić do błędnych decyzji diagnostycznych i terapeutycznych, szczególnie gdy nie uwzględnia rzeczywistego poziomu tkanki tłuszczowej.
jak poprawnie ocenić masę ciała – nowe kierunki
Autorzy badania wskazują, że ocena masy ciała powinna zostać rozszerzona o dodatkowe metody pomiarowe. Wśród rekomendowanych rozwiązań pojawiają się pomiary składu ciała oraz ich odpowiedniki, takie jak pomiar fałdów skórnych czy wskaźnik stosunku obwodu talii do wzrostu. Wyniki sugerują konieczność aktualizacji wytycznych zdrowia publicznego nie tylko we Włoszech, ale również w innych krajach Europy i na świecie. Zakres błędów klasyfikacyjnych może być podobny w populacjach o zbliżonej strukturze etnicznej, co wymaga dalszych analiz obejmujących różne grupy demograficzne. W praktyce oznacza to, że interpretacja wskaźnika BMI bez dodatkowych badań może nie oddawać rzeczywistego stanu zdrowia metabolicznego, szczególnie w przypadku osób o nietypowej budowie ciała lub zróżnicowanym udziale tkanki tłuszczowej.
Kalkulator BMI
Do sprawdzenia prawidłowej wagi (a także wzrostu i obwodu głowy) dzieci do lat 18 używane są siatki centylowe, określające czy dziecko rośnie proporcjonalnie do wieku.
