Nadmiar tłuszczu w okolicy brzucha może być silniej związany z ryzykiem niewydolności serca niż ogólna masa ciała lub wskaźnik masy ciała BMI. Takie wnioski przedstawiono w analizie zaprezentowanej podczas konferencji American Heart Association EPI/Lifestyle Scientific Sessions 2026, która odbywa się od 17 do 20 marca w Bostonie.
Tłuszcz brzuszny a ryzyko niewydolności serca – wyniki nowego badania
Autorzy badania wskazują, że ważną rolę w tym związku odgrywa stan zapalny w organizmie. Według ich szacunków proces zapalny może odpowiadać nawet za jedną czwartą do jednej trzeciej zależności między otyłością brzuszną a ryzykiem niewydolności serca. Badanie nie zostało jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie naukowym, jednak jego wyniki zwracają uwagę na znaczenie pomiaru obwodu talii w ocenie ryzyka chorób układu krążenia. „To badanie pomaga zrozumieć, dlaczego u niektórych osób rozwija się niewydolność serca, mimo że ich masa ciała wydaje się prawidłowa” – mówi Szu-Han Chen, główny autor analizy i student medycyny na National Yang Ming Chiao Tung University na Tajwanie. „Monitorowanie obwodu talii i markerów zapalnych może pomóc wcześniej zidentyfikować osoby z wyższym ryzykiem i skupić się na działaniach zapobiegawczych, które mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo niewydolności serca zanim pojawią się objawy” – dodaje Chen.
Stan zapalny w organizmie a choroby serca
Wyniki analizy wpisują się w wcześniejsze stanowisko naukowe opublikowane w maju 2025 roku przez American Heart Association. W dokumencie tym eksperci wskazali, że przewlekły stan zapalny może zakłócać funkcjonowanie układu odpornościowego, uszkadzać naczynia krwionośne oraz prowadzić do powstawania blizn w mięśniu sercowym. Organizacja uruchomiła również inicjatywę Systematic Inflammation Data Challenge, której celem jest lepsze zrozumienie roli stanu zapalnego w chorobach serca i innych schorzeniach przewlekłych.
Eksperci niezwiązani z badaniem podkreślają znaczenie nowych obserwacji.
„Badanie wzmacnia ważną koncepcję w kardiologii: miejsce, w którym odkłada się tłuszcz w organizmie, może mieć większe znaczenie niż sama masa ciała” – mówi Kevin Shah, kardiolog i dyrektor programu Heart Failure Outreach w MemorialCare Heart & Vascular Institute w Long Beach Medical Center w Kalifornii. „Jednym z praktycznych wniosków jest to, że lekarze i pacjenci powinni zwracać większą uwagę na obwód talii oraz otyłość centralną, ponieważ te parametry mogą ujawniać ryzyko sercowo-naczyniowe nawet u osób z prawidłowym BMI” – dodaje Shah.
Podobną opinię wyraża Mir Ali, chirurg bariatryczny i dyrektor medyczny MemorialCare Surgical Weight Loss Center w Orange Coast Medical Center w Kalifornii. „To mocne badanie, które jest zgodne z wcześniejszymi analizami wskazującymi, że otyłość centralna stanowi większe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych niż otyłość obwodowa” – mówi Ali.
Obwód talii ważniejszy niż BMI? Analiza danych z Jackson Heart Study
Naukowcy przeanalizowali dane prawie dwóch tysięcy dorosłych Afroamerykanów uczestniczących w Jackson Heart Study, którzy mieszkali w trzech hrabstwach w pobliżu miasta Jackson w stanie Missisipi. Uczestnicy badania nie mieli rozpoznanej niewydolności serca w momencie rozpoczęcia obserwacji w latach 2000–2004. Ich wiek wynosił od 35 do 84 lat, a średnia wieku wynosiła 58 lat. Około 36 procent uczestników stanowiły kobiety. Badani byli obserwowani przez medianę prawie siedmiu lat, do grudnia 2016 roku. Naukowcy oceniali ilość tkanki tłuszczowej przy użyciu kilku wskaźników: masy ciała, BMI, obwodu talii oraz stosunku obwodu talii do wzrostu. W próbkach krwi mierzono poziom wysokoczułego białka C-reaktywnego, które jest powszechnie stosowanym markerem stanu zapalnego. W trakcie obserwacji niewydolność serca rozwinęła się u 112 uczestników badania. Analiza wykazała, że zwiększony obwód talii był związany z wyższym ryzykiem niewydolności serca, podczas gdy podwyższony BMI nie wykazywał takiego związku. Naukowcy zaobserwowali także, że zarówno obwód talii, jak i stosunek talii do wzrostu były powiązane z wyższym ryzykiem niewydolności serca. U osób z wyższym poziomem markerów zapalnych ryzyko rozwoju choroby było większe. Autorzy zaznaczają, że w analizie nie uwzględniono podtypów niewydolności serca, dlatego wyniki odnoszą się do ogólnego ryzyka tego schorzenia.
Tłuszcz trzewny a zdrowie serca – jak wpływa na organizm
Eksperci wskazują, że tłuszcz trzewny, czyli tkanka tłuszczowa gromadząca się wokół narządów jamy brzusznej, może wpływać na organizm na kilka sposobów. „Tłuszcz trzewny jest metabolicznie aktywny i uwalnia cząsteczki zapalne, które mogą przyczyniać się do insulinooporności, nadciśnienia oraz zaburzeń funkcji naczyń krwionośnych” – mówi Kevin Shah. „Z czasem przewlekły stan zapalny może uszkadzać naczynia krwionośne i obciążać mięsień sercowy, co zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju niewydolności serca”. Mir Ali zwraca uwagę, że tłuszcz gromadzący się w obrębie jamy brzusznej może zaburzać funkcjonowanie narządów wewnętrznych. „Tłuszcz brzuszny otacza narządy i może pogarszać ich funkcjonowanie. Otyłość zwiększa również reakcję zapalną organizmu, co może prowadzić do usztywnienia mięśnia sercowego i zaburzeń jego pracy” – wyjaśnia Ali.
Jak zmniejszyć tłuszcz brzuszny i poprawić zdrowie serca
Choroby układu krążenia pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie. W Stanach Zjednoczonych odpowiadają za ponad 900 tysięcy zgonów rocznie, czyli niemal jedną trzecią wszystkich zgonów. Do czynników zwiększających ryzyko chorób serca należą między innymi nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu, cukrzyca, otyłość oraz nadmierne spożycie alkoholu. Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą redukcji tłuszczu brzusznego jest ogólna utrata masy ciała wynikająca ze zmian stylu życia. „Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia ilości tłuszczu brzusznego i związanego z nim stanu zapalnego jest ogólna redukcja masy ciała” – mówi Mir Ali.
Eksperci wskazują również na znaczenie codziennych nawyków zdrowotnych. Należą do nich regularna aktywność fizyczna, dieta oparta na nieprzetworzonych produktach roślinnych, odpowiednia ilość błonnika, orzechów, warzyw i owoców, ograniczenie cukru oraz żywności wysoko przetworzonej, a także odpowiednia jakość snu.
Kevin Shah podkreśla, że najskuteczniejsze strategie poprawy zdrowia serca koncentrują się na poprawie ogólnego metabolizmu organizmu i długofalowych zmianach stylu życia.
