Zapalenie opon mózgowych: przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

2017-12-29 10:24 Monika Majewska

Zapalenie opon mózgowych (mózgowo-rdzeniowych) to choroba, której objawy zależą od wielu czynników, takich jak przyczyny stanu zapalnego, wiek chorego, a przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Leczenie zapalenia opon mózgowych należy podjąć jak najszybciej, w przeciwnym razie może dojść do rozwoju groźnych powikłań.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, powszechnie znane jako zapalenie opon mózgowych, to choroba infekcyjna, w przebiegu której dochodzi do procesu zapalnego w tkankach opon mózgowo-rdzeniowych. Przyczyny tej choroby są złożone, a jej objawy zależą od wielu czynników, takich jak przyczyny stanu zapalnego, wiek chorego, a przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Leczenie zapalenia opon mózgowych należy podjąć jak najszybciej po rozpoznaniu pierwszych objawów lub nawet przy podejrzeniu stanu zapalnego. Im później zostanie rozpoczęta terapia, tym bardziej zwiększa się ryzyko powikłań.

Spis treści

  1. Zapalenie opon mózgowych - przyczyny i rodzaje
  2. Zapalenie opon mózgowych - objawy
  3. Zapalenie opon mózgowych - leczenie

Zapalenie opon mózgowych - przyczyny i rodzaje

Lekarze, kierując się przyczynami wywołującymi chorobę, wyróżniają kilka typów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to bardzo poważna choroba obarczona wysokim ryzykiem zgonu lub trwałych powikłań. Według badań, w Polsce 80 proc. wszystkich bakteryjnych zakażeń spowodowanych jest przez 3 bakterie:

SPRAWDŹ >> Zakażenie MENINGOKOKAMI - jak do niego dochodzi?

Do grupy bakterii, które najrzadziej są przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, należą:

W krajach rozwijających często diagnozuje się gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, czyli gruźlicę ośrodkowego układu nerwowego, którego przyczyną są prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis).

Określone rodzaje bakterii atakują określone grupy wiekowe:

  • Noworodki: pneumokoki, paciorkowiec z grupy B, bakterie Escherichia coli i Listeria monocytogenes
  • Niemowlęta i małe dzieci: meningokoki, pałeczka hemofilna typu b, dwoinka zapalenia płuc
  • Starsze dzieci i dorośli: dwoinka zapalenia płuc, pałeczka hemofilna typu b, meningokoki, gronkowce, paciorkowce, Listeria monocytogenes
  • Osoby starsze: pneumokoki, Listeria monocytogenes, bakterie gruźlicy.

Do osobnej grupy należą osoby po urazach głowy i te, u których doszło do zakażenia w wyniku zabiegów szpitalnych. Te osoby najczęściej atakują bakterie: Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej), Klebsiella pneumoniae (pałeczka zapalenia płuc), Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty).

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, przez bliski i długotrwały kontakt z wydzieliną z gardła chorego lub nosiciela.

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (aseptyczne) jest częstsze niż bakteryjne, jednak tego typu zakażenie rzadko jest śmiertelne, chyba, że dojdzie do zapalenia mózgu.

    Jak wynika z badań, około 70-80 proc. wszystkich przypadków wirusowych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych jest wywoływanych przez enterowirusy (ECHO, polio, Coxsackie). Pozostałe wirusy to:

    Niektóre ww. wirusów może przenosić się drogą kropelkową. Inne mogą być obecne w zanieczyszczonej ściekami wodzie.

    SPRAWDŹ >> Groźne powikłania grypy

    Grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych najczęściej jest wywoływane przez grzyby Cryptococcus neoformans i Coccidioides immitis. Zachorowaniu sprzyja stan obniżonej odporności organizmu, współistnienie chorób nowotworowych, chorób krwi, cukrzycy i gruźlicy.

    Pasożytnicze zapalenie opon mózgowych zwykle jest wywoływane przez pasożyta Acantamoeba (rodzaj ameby, która wywołuje chorobę pasożytniczą zwaną akantamebozą) i pierwotniaka Naegleria fowleri, który wywołuje negleriozę. Zakażenie wywoływane przez Toxoplazma gondii (pierwotniaka, który wywołuje chorobę odzwierzęcą - toksoplazomę) również może powodować pasożytnicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

    Inne możliwe przyczyny to:

    • nowotwory: białaczka, nowotwory tkanki limfatycznej, guzy mózgu, przerzuty do mózgu
    • sarkoidoza - przewlekła choroba układowa charakteryzująca się powstawaniem guzkowych lub naciekowych zmian o utkaniu nabłonkowym
    • przyjmowanie niektórych leków, np. metotreksatu, który najczęściej jest stosowany w chorobach nowotworowych
    • zatrucie ołowiem
    Warto wiedzieć

    Zapalenie opon mózgowych i posocznica (sepsa) meningokokowa - objawy u niemowląt

    Niemowlęta są szczególnie narażone nie tylko na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lecz także na posocznicę meningokokową, dlatego u dzieci do 1. roku życia należy zwracać szczególną uwagę na objawy, takie jak:

    Zapalenie opon mózgowych - objawy

    1) Pierwsze objawy bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych to

    W początkowej fazie choroby charakterystycznym objawem jest sztywność karku, która uniemożliwia np. dotknięcie podbródkiem klatki piersiowej.

    Po kilku godzinach (lub nawet po dobie) od wystąpienia pierwszych objawów, pojawiają się:

    2) Gruźlicze zapalenie opon mózgowych rozwija się gwałtownie. Objawami choroby są: bóle głowy, wymioty, szybko pogarszające się samopoczucie, utrata przytomności.

    3) Objawy wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych są bardzo podobne do zapalenia na tle bakteryjnym, jednak są znaczeni łagodniejsze:

    • objawy zakażenia dróg oddechowych
    • gorączka
    • ból głowy
    • nudności i wymioty
    • sztywność karku

    4) Dla grzybiczego zapalenia opon mózgowych charakterystyczny jest podostry i powolny przebieg. Ponadto częściej niż w przypadku zakażenia bakteryjnego pojawia się w jego przebiegu wodogłowie.

    5) Zakażenie pasożytami z grupy Acantamoeba i Naegleria fowleri powoduje gorączkę, ból głowy, po czym doprowadza do śpiączki, a następnie do śmierci.

    Zakażenie Toxoplasma gondii to głównie zapalenie naczyniówki i zapalenie siatkówki, które może doprowadzić do utraty wzroku. Pojawiają się także bóle i zawroty głowy oraz objawy porażenia spastycznego.

    Zapalenie opon mózgowych - leczenie

    1) W leczeniu bakteryjnego zapalenia opon mózgowych stosuje się antybiotyki. Noworodkom podaje się ampicylinę i aminoglikozyd. U niemowląt stosuje się ampicylinę i aminoglikozyd lub cefalosporynę III generacji. Dzieciom powyżej 3. miesiąca życia i dorosłym podaje się cefalosporynę III generacji. Leczenie powinno odbywać na oddziale chorób zakaźnych.

    Jeśli przyczyną zakażenia są meningokoki, antybiotyki podaje się także osobom z bliskiego otoczenia, w celu zabicia meningokoków, które mogą u nich występować w jamie nosowo-gardłowej (likwidacja nosicielstwa).

    2) Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowych najczęściej ogranicza się do leczenia objawowego pod całodobową kontrolą lekarza, co oznacza hospitalizację. Zwykle stosowane są środki przeciwbólowe i obniżające gorączkę, a leczenie może trwać nawet kilka tygodni.

    3) Leczenie gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych polega na podawaniu leków przeciwprątkowych.

    4) W przypadku stanu zapalnego na tle grzybiczym choremu podaje się amfoterycynę B (antybiotyk przeciwgrzybiczy wytwarzany przez bakterie z rodzaju Streptomyces) i flukonazol - lek przeciwgrzybiczy o szerokim spektrum działania.

    5) W przypadku zakażenia Acanthamoeba i Naegleria fowleri choremu podaje się amfoterycynę B. W przypadku zakażenia Toxoplasma gondii leczenie polega na stosowaniu pirymetaminy (jest to środek stosowany m.in. w leczeniu malarii) z sulfadiazyną lub spiramycyną.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 10/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE
    Jam Pan
    |

    wazystko od szczepoonek i zawartych w nich metali ciezkich i mykoplazm, zydzi chca nas tak powoli wykanczac, pewnie skasuja ten wpis bo maja nakazane chwalic zydow i ich szczepionki i napietnowac durnych slowian

    Jam Pan
    |

    wszystkie bakcyle sa wszczepiane jak zawsze wraz ze szczepionkami najgorsze sa mykoplazmy i rotawirusy, 90 proc szczepionek jest produkowane w chinach w kraju naszego najwiekszego rasowego wroga, polecam kanal sympan u o tam sie dowiecie dlaczego zydongolstwo nas ciagle chce truc i mordowac

    Kiniik
    |

    Olu, też mam borelioze tylko mam 12 i pół lat. :(
    Niecały tydzień temu wróciłam ze szpitala, gdzie miałam zrobione setki badań w Chorzowie, byłam tam 2 tygodnie. Bardzo fajna opieka i w ogóle tylko obiady troche nie dobre ale to chyba bez znaczenia

    specu
    |

    Przecież "lala" wyraźnie napisała, że była u lekarza, a ty piszesz "zgłoś się do lekarza".

    aga
    |

    lala, toksoplazmozą zarazisz się 1000 razy szybciej zjadając surowe mięso niż od zwierzaka, szczególnie, który jest poza domem, więc co ma kot do twoich objawów???? ! Drogi zarażenia: toksoplazmoza nabyta – spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa, nieprzegotowanego mleka, niemytych owoców z ogrodu, po którym chodzą zarażone zwierzęta, no ale chyba myjesz ręce i nie jesz nieumytych warzyw czy owoców. Pozostaje to wspomniane wcześniej surowe mięso. A toksoplazmoza wrodzona – przejście pasożyta na płód przez łożysko, ale ty już na wpływu nie masz.....więc mało prawdopodobne, że w ogóle masz toksoplazmozę.........

    Anna
    |

    Koniecznie zgłoś się do lekarza, musisz zrobić badanie krwi, białe krwinki z rozmazem, OB, CRP, a potem badanie laryngologiczne, stomatologiczne, ten stan koniecznie należy wyjaśnić!!!!!!

    lala
    |

    Hej mam 15 lat .We wrzesniu na szyi pojawil mi sie guz i mialam ciagly katar i nieustajacy kaszel , ale zadnej goraczki ani bóli glowy , nic . Gdy po ponad miesiacu objawy nie ustawaly poszlam do lekarza , ael ten uznal ze to tylko przewlekly stan zapalny . Wkrótce , na szyi pojawily sie kolejne guzy- z lewej strony sa 4 , z prawej jeden . Nie mam goraczki ani nie boli mnie glowa , jeynie mam ciagly katar . Mam kota , lecz prawie nie mam z nim stycznosci , gdyz nie moze on wchodzic do domu . Czy mozliwe ze mam toksoplazmoze ?

    As
    |

    Witam Olu mój ojcieć i mama leczą się na borelioze. Podaj numer na maila rozbi@o2.pl, a zadzwonie i powiem ci gdzie się udać. Te objawy co masz są czeste i normalne podczas kuracji antybiotykowej. Pozdrawiam

    olcia
    |

    Witam, mam na imię Ola, mam stwierdzoną boreliozę, zaczęłam ją leczyć po przeszło 4 latach. Przez 3 tyg brałam antybiotyki, tydzień po skończeniu antybiotyków zaczęłam mieć takie dolegliwości jak zawroty głowy (wrażenie jakbym była pijana - wrażenie jakbym była na morzu - buja mi się przed oczami) bardzo drażnią mnie promienie słoneczne (wrażenie jakby ktoś świecił mi latarką z bliska w oczy). Mam mega nad-węch i słuch - jakaś tragedia, czuję się jakbym nosiła aparat słuchowy. W ciągu dnia mam mega spadek formy - przy czym mam dreszcze i nudności. Trochę denerwuję się, bo zawsze byłam wydajna, uporządkowana w pracy, kilka rzeczy jednocześnie mogłam robić kilka czynności naraz, a teraz normalnie nie daje rady tak jak kiedyś, dostałam skierowanie do poradni leczenia boreliozy i dopiero mam dzwonić po nowym roku!!! I co ja mam teraz zrobić jak to wszystko mi się nasila. Proszę o odpowiedź.