TĘTNIAK: przyczyny, objawy i leczenie tętniaków

2019-05-29 10:50 Monika Majewska

Tętniak to miejscowe uwypuklenie ściany tętnicy w dowolnej części ciała. Tętniaki stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Jednak w większości przypadków wczesne rozpoznanie i leczenie zwiększają szanse na przeżycie. Jakie są rodzaje, przyczyny i objawy tętniaków?

Spis treści:

  1. Tętniak aorty brzusznej/piersiowej: przyczyny, objawy, leczenie
  2. Tętniak pozawałowy serca: przyczyny, objawy, leczenie
  3. Tętniak mózgu: przyczyny, objawy, leczenie
  4. Tętniak tętnicy płucnej: przyczyny, objawy, leczenie
  5. Tętniak tętnicy udowej: przyczyny, objawy, leczenie
  6. Tętniak tętnicy podkolanowej: przyczyny, objawy, leczenie
  7. Tętniaki tętnic trzewnych i nerkowych: przyczyny, objawy, leczenie

    Tętniak to miejscowe uwypuklenie ściany tętnicy w dowolnej części ciała. Ze względu na miejsce występowania wyróżnia się tętniak aorty, tętniak serca, tętniak mózgu (tętniak tętnic mózgowych), tętniak tętnicy udowej, tętniak tętnicy podkolanowej czy tętniak tętnicy nerkowej.

    Biorąc pod uwagę objawy, wyróżnia się tętniaki bezobjawowe, objawowe oraz pęknięte.

    Natomiast budowa ściany pozwala wyróżnić tętniaki prawdziwe i rzekome. O tętniaku prawdziwym można mówić wtedy, gdy obserwuje się workowate poszerzenie światła naczynia przy zachowaniu ciągłości jego ścian. Natomiast tętniak rzekomy powstaje na skutek przerwania ciągłości ściany tętnicy otoczonej ściśle przez mięśnie, powięzie czy tkankę łączną.

    Ze względu na kształt wyróżnia się tętniaki:

    • workowate - może występować w formie worka wychodzącego z niewielkiej części ściany naczynia
    • wrzecionowate - uwypuklenie może dotyczyć pełnego obwodu ściany naczynia na pewnym jego odcinku
    • prosowate (mikrotętniaki) są mikroskopowej wielkości uwypukleniami niewielkich (o średnicy 50-250 nm) gałązek tętnic

    Do grupy tętniaków zalicza się też zwyczajowo tętniaki rozwarstwiające, które w istocie są krwiakami śródściennymi tętnic.

    Tętniak aorty brzusznej/piersiowej: przyczyny, objawy, leczenie

    Aorta to największa tętnica w ciele człowieka. Ma swój początek w lewej komorze serca, a następnie biegnie przez klatkę piersiową w dół do jamy brzusznej, gdzie dzieli się na dwie tętnice biodrowe wspólne. Tętniak aorty oznacza jej powiększenie, przekraczające jej średni wymiar o co najmniej 50 proc. Wyróżnia się:

    Większość, bo ok. 90 proc., tętniaków aorty to tętniak aorty brzusznej.

    • tętniak aorty piersiowej - w części piersiowej wyróżnia się część wstępującą, łuk oraz część zstępującą, stąd tętniak łuku aorty, tętniak aorty wstępującej i zstępującej
    • tętniak aorty brzusznej
    • tętniak aorty piersiowo-brzusznej

    Przyczyny: miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, urazy, przewlekłe stanu zapalne, wrodzone defekty w budowie naczynia.

    Objawy: zależą od jego lokalizacji oraz od tego czy tętniak jest pęknięty, czy nie. Tętniak aorty piersiowej objawia się bólem w klatce piersiowej, kaszlem, chrypką. Z kolei chorzy z tętniakiem aorty brzusznej skarżą się na gniotące bóle brzucha (rzadziej w okolicy lędźwiowo-krzyżowej), tętnienie w jamie brzusznej, uczucie pełności po spożyciu posiłku. Z kolei pęknięcie tętniaka aorty powoduje nagły, silny ból, uczucie osłabienia, utratę przytomności.

    Leczenie: gdy tętniak jest mały, lekarz może zlecić jego obserwację poprzez okresowe kontrole. Celem obserwacji jest stwierdzenie, czy i na ile  tętniak się powiększa. Lekarz może także przepisać leki na obniżenie ciśnienia krwi, celem zmniejszenia nacisku wywieranego na tętniak. Jednak jeśli tętniak powiększa się, zwłaszcza w szybkim tempie, istnieje  większe ryzyko jego  pęknięci.

    Jeśli lekarz uważa, że istnieje ryzyko pęknięcia tętniaka, wykonuje się operację. W jej trakcie dokonuje się naprawy aorty przez zastąpienie odcinka zawierającego tętniak rurką z tkaniny zwaną protezą naczyniową.

    Aby osiągnąć ten sam efekt, lekarz może wykonać wewnątrznaczyniowy zabieg naprawczy. Zamiast otwarcia klatki piersiowej, lekarz wykonuje niewielkie nacięcie w pobliżu biodra, przez które zostaje wprowadzona, i umieszczona wewnątrz aorty, plastikowa rurka (koszulka) zawierająca stent-graft. Stent-graft zostaje uwolniony w aorcie i odłączony od koszulki. Stent-graft odcina tętniak i tworzy nową ścieżkę przepływu krwi.

    Zabójczy tętniak

    Tętniak pozawałowy serca: przyczyny, objawy, leczenie

    Przyczyny: Tętniak serca najczęściej jest powikłaniem rozległych zawałów serca, zwykle zawałów ściany przedniej lewej komory. W wypadku pęknięcia wolnej ściany komory dochodzi do wynaczynienia krwi do worka osierdziowego, co prowadzi do tamponady lub do wytworzenia tętniaka rzekomego. Pozawałowy tętniak lewej komory serca daje złe rokowania. Największe ryzyko śmierci pacjenta występuje w przypadku wytworzenia się tętniaka w okresie do 48 godz. od zawału.

    Objawy: najczęściej przebiega bezobjawowo.

    Leczenie: polega na operacyjnym usunięciu tętniaka (zabieg ten nazywa się aneuryzmektomia) i skrzeplin przyściennych. Brzegi wrót zszywa się lub na powstały otwór naszywa się łatę dakronową (operacja ta nazywa się operacją sposobem Dora).

    Tętniak mózgu: przyczyny, objawy, leczenie

    Tętniak mózgu to inaczej tętniak wewnątrzczaszkowy lub tętniak naczyń mózgowych. Kiedy jedna z warstw, która buduje tętnicę, ulega w jednym miejscu osłabieniu, płynąca pod ciśnieniem krew wypycha na zewnątrz osłabiony fragment tętnicy. Wówczas tworzy się uwypuklenie, które z czasem powiększa się i może pęknąć. Tętniak mózgu może rozwinąć się w każdym wieku.

    Przyczyny: najważniejszą przyczyną powstawania tętniaków mózgu jest wada wrodzona w budowie naczynia.

    Objawy: dopóki tętniak nie pęknie i nie dojdzie do udaru krwotocznego mózgu, zwykle nie ma żadnych objawów. Niekiedy duży tętniak mózgu może uciskać sąsiednie struktury i dawać związane z tym objawy. Na przykład, jeśli tętniak znajduje się w pobliżu  nerwów unerwiających oko, może pojawić się ból za okiem, opadnięcie powieki, poszerzenie źrenicy. Może się pojawić nagły, silny ból głowy, który jest zupełnie inny niż ból, który pojawia się np. w przebiegu migreny.

    Leczenie: wykonuje się operację, która polega na wycięciu tętniaka i założenia w jego miejsce tytanowego klipsa.

    Operacja tętniaka mózgu [wideo]

    Tętniak tętnicy płucnej: przyczyny, objawy, leczenie

    Tętniak tętnicy płucnej, a dokładniej tętniak pnia tętnicy płucnej, to bardzo rzadki rodzaj tętniaka.

    Przyczyny: są to głównie choroby naczyń płucnych, które prowadzą do wzrostu naczyniowego oporu płucnego oraz do nadciśnienia w tętnicy płucnej, a tym samym do jej poszerzenia. Inne, rzadsze przyczyny tętniaka tętnicy płucnej, to m.in. nabyte wady serca - zwykle zwężenie zastawki dwudzielnej, nowotwory płuc, zakażenie gruźlicą.

    Objawy: początkowo tętniak tętnicy płucnej może nie dawać żadnych dolegliwości.  Jednak w miarę rozrastanie się ścian tętnicy płucnej pojawiają się: zła tolerancja wysiłku, duszność wysiłkowa, ogólne osłabienie, kaszel i czasami krwioplucie.

    Leczenie: polega na wycięciu tętniaka i wszczepieniu protezy z tworzywa sztucznego.

    Tętniak tętnicy udowej: przyczyny, objawy, leczenie

    Przyczyny: zmiany zwyrodnieniowe ściany tętnicy udowej, zabieg rekonstrukcyjny (gdy dochodzi do pęknięcia linii szycia tętnicy) lub uraz tętnicy udowej (np. podczas jej nakłucia w celu wprowadzenia cewnika).

    Objawy: objawia się bólem miejscowym lub jako guz.

    Leczenie: lekarz może zalecić obserwację i monitorowanie polegające na wykonywaniu USG raz w roku lub wykonać zabieg naprawczy. Konieczne może być zastosowanie leczenia przeciwpłytkowego.

    Tętniak tętnicy podkolanowej: przyczyny, objawy, leczenie

    Tętniak ten rzadko pęka, natomiast znacznie częściej doprowadza do zatorowości, czego konsekwencją jest zakrzepica obwodowa.

    Przyczyny: m.in. mikrourazy, tło infekcyjne i wady wrodzone kolagenu.

    Objawy: często pierwszym zauważalnym objawem schorzenia jest właśnie zakrzepowe zapalenie żył głębokich. Pojawiają się obrzęki podudzia, stopy. W okolicy podkolanowej można wyczuć palcem guz lub szerokie tętnienie w dole podkolanowym. Niekiedy występuje bolesność przy dotyku guza. U niektórych chorych stwierdza się ochłodzenie i zblednięcie skóry podudzia oraz stopy, a w zaawansowanych przypadkach zgorzel palców.

    Leczenie: jeśli doszło do zatoru, w pierwszej kolejności należy udrożnić naczynia. Poprzez cewnik wprowadzony do tętnicy udowej podawany jest miejscowo lek w celu rozpuszczenia zmian zakrzepowych. Dopiero po udrożnieniu możliwa jest operacja, polegająca na wycięciu zmienionej tętnicy i wszczepieniu w to miejsce wstawki lub wykonaniu zespolenia omijającego.

    Tętniaki tętnic trzewnych i nerkowych: przyczyny, objawy, leczenie

    Tętniaki tętnic trzewnych i nerkowych, mimo że są rzadko rozpoznawane, stanowią poważne zagrożenie dla życia (wskaźnik śmiertelności: 10-25 proc.). Tętniaki trzewne najczęściej umiejscowione są na tętnicy śledzionowej. Drugą co do częstości lokalizacją jest tętnica wątrobowa. Mogą też wystąpić na tętnicy żołądkowo-dwunastniczej oraz gałęziach trzustkowych.

    Przyczyny zarówno tętniaków trzewnych, jak i nerkowych nie zostały do końca poznane, jednakże wiele chorób i czynników predysponuje do ich występowania. Większość tętniaków trzewnych powstaje na skutek zmian zwyrodnieniowych w naczyniach – uszkodzenia błony środkowej tętnicy. Spośród innych przyczyn powstawania tętniaków trzewnych wymienia się: miażdżycę, nadciśnienie, dysplazję włóknisto-mięśniową oraz choroby tkanki łącznej. Tętniaki nerkowe natomiast najczęściej wykrywane są w przebiegu dysplazji włóknisto-mięśniowej, zmian zwyrodnieniowych ścian oraz zapaleń naczyń.

    Objawy: najczęściej nie dają specyficznych objawów lub pozostają zupełnie bezobjawowe. Często pierwszym objawem ich występowania jest pęknięcie i wiążące się z tym objawy wstrząsu hipowolemicznego.

    Z kolei tętniak tętnicy nerkowej w większości przypadków daje objawy, takie jak: nadciśnienie tętnicze, krwiomocz, bóle brzucha i okolicy lędźwiowej oraz rzadziej spotykane zawały nerek spowodowane materiałem zatorowym (skrzepliną) Do pęknięcia tętniaka tętnic nerkowych dochodzi bardzo rzadko.

    Leczenie: lekarz może wybrać technikę leczenia klasyczną (z otwieraniem pacjenta) i wewnątrznaczyniową. Tętniaki można zamknąć, wykorzystując różne techniki wewnątrznaczyniowe, przy użyciu metalowych spiral, stentgraftów.

    Tętniak aorty: zobacz film!

    Tętniakiem aorty określamy poszerzenie aorty powyżej 50 procent normy. Kardiolodzy najczęściej zajmują się tętniakiem aorty wstępującej. Co jest przyczyną powstawania tętniaka aorty? Jakie są objawy tętniaka aorty? Posłuchaj naszego eksperta prof. Piotra Hoffmana, prezesa Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

    Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

    Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

    Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 12/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE