Zator płucny (zator tętnicy płucnej) – objawy, przyczyny, zapobieganie

2019-05-28 11:35 Monika Majewska

Zator płucny (zator tętnicy płucnej, zatorowość płucna) to stan zagrożenia życia, który wymaga jak najszybszej interwencji lekarskiej. Zator płucny następuje wtedy, gdy materiał zatorowy (najczęściej skrzepnięta krew) zamyka światło naczyń płucnych, prowadząc tym samym do niewydolności krążenia. Jakie są przyczyny i objawy zatoru płucnego? Jak przebiega leczenie?

Spis treści

  1. Zator płucny (zatorowość płucna): przyczyny i czynniki ryzyka
  2. Zator płucny (zatorowość płucna): objawy
  3. Zator płucny: powikłania
  4. Zator płucny: diagnoza
  5. Zator płucny: leczenie

Zator płucny (inaczej zator tętnicy płucnej lub zatorowość płucna) to stan, w którym tętnica płucna lub któreś z jej rozgałęzień zostaje częściowo lub całkowicie zablokowane materiałem zatorowym. Wskutek tego dochodzi do dysfunkcji części płuc, a niekiedy nawet ich martwicy.

Zator płucny (zatorowość płucna): przyczyny i czynniki ryzyka

Najczęstszym materiałem zatorowym, który blokuje tętnicę płucną, jest skrzepnięta krew. Zwykle pochodzi ona z żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy mniejszej (rzadziej z żył górnej połowy ciała), skąd dostaje się do tętnicy płucnej wraz z prądem krwi. Przyczyną powstawania zakrzepów w żyłach głębokich kończyn dolnych najczęściej jest zakrzepica.

W nielicznych przypadkach materiałem zatorowym są tłuszcz (może powstać po złamania kości długich), powietrze (dostaje się do krwiobiegu najczęściej podczas wprowadzania lub usuwania cewnika naczyniowego z żyły), masy nowotworowe, płyn owodniowy (w przypadku przedwczesnego oddzielenia się łożyska u ciężarnej), ciało obce (może nim być np. materiał do embolizacji, stosowany podczas zabiegów wewnątrznaczyniowych).

Zator płucny jest trzecią - po zawale serca i udarze mózgu - kardiologiczną przyczyną śmierci.

Z kolei czynnikami ryzyka są:

Zator płucny (zatorowość płucna): objawy

W przypadku zatoru w płucach nagle pojawiają się objawy, takie jak:

Objawami współtowarzyszącymi są przyspieszenie częstotliwości oddechów i bicia serca, płytki oddech, ogólny niepokój, pocenie się. Może dojść do zasłabnięcia lub omdlenia.

Zator w płucach najczęściej pojawia się u osób z przewlekłymi, zaawansowanymi chorobami - zwykle krążenia i układu oddechowego

Należy zaznaczyć, że nasilenie objawów zależy od stopnia zamknięcia naczynia płucnego i ogólnego stanu chorego. Zamknięcie pnia tętnicy płucnej lub głównych gałęzi powoduje wystąpienie gwałtownych objawów i zwykle kończy się wstrząsem, a nawet zatrzymaniem krążenia. W przypadku zamknięcia mniejszego naczynia natężenie objawów zależy do stanu wydolności oddechowej chorego, np. u chorych z niewydolnością serca objawy będą bardziej nasilone niż u osób zdrowych.

Zator płucny: powikłania

Konsekwencją zatoru w płucach może być przewlekła zatorowość płucna, zawał płuca, a w skrajnych przypadkach nagłe zatrzymanie krążenia i śmierć.

Zator płucny: diagnoza

Przy podejrzeniu zatoru w płucach wykonuje się:

  • angio-TK tętnic płucnych (spiralną tomografię komputerową), które umożliwia dokładną ocenę drożności pnia płucnego, obu tętnic płucnych

Niektórzy specjaliści uważają, że w pierwszej kolejności należy wykonać perfuzyjną scyntygrafię płuc (zamiast angio-TK tętnic płucnych)

  • badania krwi – m.in. określenie stężenia osoczowych d-dimerów, troponin sercowych (markerów uszkodzenia mięśnia sercowego) i peptydów natriuretycznych.

W przypadku zatoru w płucach stężenie tych parametrów jest znacznie zwiększone.

Badaniami pomocniczymi są RTG klatki piersiowej, badanie echokardiograficzne i elektrokardiologiczne serca (EKG).

W trakcie diagnozowania pacjenta lekarz powinien odróżnić zator w płucach od stanów, takich jak zawał serca, rozwarstwiający tętniak aorty, odma opłucnowa, zapalenie płuc, zapalenie osierdzia, wirusowe zapalenie opłucnej, zaostrzenie POChP (przewlekłej obturacyjnej choroby płuc).

Zator płucny: leczenie

Choremu w pierwszej kolejności podaje się heparynę niefrakcjonowaną (hamuje proces krzepnięcia krwi), a następnie leki trombolityczne, których zadaniem jest rozpuszczenie skrzepu zalegającego w naczyniach płucnych i przywrócenie przepływu krwi. Gdy stan chorego ustabilizuje się, stosuje się leczenie przeciwkrzepliwe antagonistami witaminy K (acenokumarol, warfaryna).

Pacjenta z zatorem płucnym rzadko udaje się uratować.

Jeśli leczenie trombolityczne nie przynosi rezultatów, konieczna może być embolektomia płucna, czyli zabieg, który polega na operacyjnym usunięciu materiału zatorowego z tętnic płucnych i wykonywany jest z użyciem krążenia pozaustrojowego.

Innym rozwiązaniem jest założenie filtru do żyły głównej dolnej, który będzie blokował dostępu materiału zatorowego do serca i płuc.

Zdaniem eksperta
dr hab. n. med. Aleksandra Jezela-Stanek, specjalista genetyk kliniczny

Zator w płucach jest bardzo groźny dla kobiet w ciąży i w czasie połogu. Statystycznie występuje on 1/7000 porodów. Niestety ryzyko znacznie wzrasta jeszcze bardziej u kobiet, których genetycznie są obciążone trombofilią wrodzoną. Zmiany charakterystyczne dla trombofilii, czyli mutację np. czynnika V (Leiden), genu protrombiny obserwuje się u ponad połowy kobiet, u których doszło do sytuacji zakrzepowych.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE
Ja 24
|

Witam! Od 2 tygodniu boli mnie noga (łydka około 1-1,5 cm różnicy po między jedna a druga) miałam robione D-dimery wynik 431 i usg nóg też nic nie wykazało. Bardzo się boję, ból nóg nie ustępuje

Julka
|

Witam.
JAK DŁUGO wchłania się płyn w opłucnej po zatorze płuc?
Po 5 miesiącach od zatory nadal są śladowe ilości? Co z tym dalej robić?

CHORY
|

Proszę o opinię p. HALINO jakie przepisano pani leki na zatorowość płuc do dalszego leczenia w domu i jak pani się czuje z góry dziękuję za odpowiedż.

Halina
|

Wysokie cisnienie ucisk w klatce wciaganie powietrza ustami , klatke piersiową mało mi nie rozsadzilo .Biore tabletke pod jezyk ktora ma obnizyć cisnienie , nie spada cisnienie nawet wzrast , sinieją mi usta rece .Dzwonie na pogotowie ,szybko przyjezdza robia wszysko co powinni , i decyzja zapada szybko do szpitala .Tlen podlaczaja i szybko do 105 Szpitala w Żarach .A tu sie zaczyna opieszalosc ja sinieje umieram a pani ktora ze mną prowadzi wywiad , w miedzy czasie mowi do osob z pogotowia .Że z wysokim cisnienie to do lekarza rodzinnego , nie tu do mnie ! No wtedy mi jeszcze bardziej cisnienie skoczylo .Po wielkich utrudnieniach , zostalam przyjeta na obserwacje S O R .Po paru minutach przychodzi p .Ordynator i ostro sie wziela za mnie EKG ,ECHO serca i Angio TK TTPlucnych , jest postawiona diagnoza i szybka pomoc podlaczenie aparatury leki itd .To wlasnie dzieki pani Ordynator żyje bo jest specjalistką kardiologi .Dr .n.med .Elwira Metner .Wielkie dzieki pani Ordynator .Poprostu brak mi słow i wdziecznosci za nowe zycie. Łzy do oczu sie cisną kiedy to pisze .Dzieki wielkie

Emka
|

witam serdecznie.Po zakrzepicy bylam 10 miesięcy na zwolnieniu tj. 6 miesięcy L-4, a później 3 miesiące na świadczeniu rehabilitacyjnym.

Marek Saleniu
|

Po artroskopii kolana wdała się zakrzepica (dostałem 10 zastrzyków w brzuch!!!- tylko? aż?). Zabieg był 10.12.2015. W Sylwestra rano miałem typowe objawy zatoru. Lekarz rodzinny (wyjaśniałem dwa razy, co mi się stało) stwierdził, że przy chorych zatokach to normalne. Zapisał mi dodatkowe 5 zastrzyków w brzuch. Na Doplera dostałem sie 5.01.2016, gdzie stwierdzono zakrzepicę. Znajomy chirurg, po usłyszeniu wyniku badania i wcześniejszych objawach zaprosił mnie na dyżur, 6.01, potwierdził zakrzepicę, ale stwierdził, że zakrzep się urwał. Wylądowałem na SOR-ze. Zrobiono mi tomograf płuc. Werdykt: zator jeździec. Dalej kardiologia, doba z heparyną, 5 dób całodobowy monitoring. Ordynator stwierdziła: pacjent w dobrym stanie ze zdrowym sercem uratował sobie życie. Teraz w domu cotygodniowe badanie INR i Warfin z dawką w zależności od wyniku. Cieszę się, że żyję. Pracuję w szkole. Dziś miałem tel od dyrektorki: jak się pan czuje i jak długo będzie pan na zwolnieniu? Nie wiem. Czy ktoś może wie, jak długo mogę jeszcze być na L4?

annabogucin
|

W Pana przypadku szybkie działanie uratowało życie. Życzę zdrowia!

Grzegorz
|

Zatorowość objawiła się u mnie (albo gwałtownie nasiliła) napadowym suchym kaszlem - bez duszności i przede wszystkim wielkim osłabieniem. Straciłem na chwilę przytomność po wejściu po schodach jednej kondygnacji. Bardzo przytomna reakcja przez telefon znajomego lekarza (chirurg dr. Leszek G.) doprowadziła mnie szybko na OIOM szpitala. Heparyna pomogła. Najpierw dobę do żyły - z pompy (niefrakcjonowana) - lekarz stwierdził, że zadziałała poniżej oczekiwań. Skuteczniejsza okazała się wstrzykiwana pod skórę - przezroczysta w ampułkach. Wracam szybko do sił.

Agnieszka
|

Zator może zacząć się od zakrzepicy. Ja stosowałam pigułki antykoncepcyjne i od nich właśnie powstała zakrzepica. Rok chodziłam w specjalnych pończochach uciskowych i byłam na lekach. Polecam przyjrzeć się bliżej tematowi http://www.dihydroquercetin...