Witamina C - kwas askorbinowy: właściwości i zastosowanie

2019-07-29 15:28 Monika Majewska

Witamina C (kwas askorbinowy) to związek, którego właściwości są wykorzystywane nie tylko w medycynie. Witamina C znalazła zastosowanie także w kosmetyce. Jednak od lat jest słynna przede wszystkim z tego, że wspomaga odporność organizmu. Mało kto wie, że kwas askorbinowy jest skutecznym przeciwutleniaczem, który zapobiega procesom starzenia (także skóry), poprawia pracę układu krążenia i działa przeciwnowotworowo. Sprawdź, jakie jeszcze właściwości posiada witamina C (kwas askorbinowy).

Witamina C, inaczej kwas askorbinowy, to związek, którego właściwości od dawna są wykorzystywane w medycynie. Witamina C ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, ponieważ bierze udział w wielu różnych procesach, które w nim zachodzą. Ponadto witamina C znalazła zastosowanie także w kosmetyce, ponieważ, jako silny przeciwutleniacz, zwalcza wolne rodniki, które odpowiadają za proces starzenia się skóry.

Witamina C (kwas askorbinowy) najlepsza na przeziębienie? To mit!

Witamina C (kwas askorbinowy) to najbardziej popularna witamina na wzmocnienie odporności, która powszechnie jest uważana za lek na przeziębienie. W związku z tym zajmuje honorowe miejsce w domowych apteczkach w okresie jesienno-zimowych zachorowań. Okazuje się jednak, że to mit, który w 2007 roku został obalony przez lekarzy.

Naukowcy przeprowadzili badania, których celem było ustalenie, czy witamina C może zmniejszyć częstotliwość, czas trwania lub nasilenie objawów przeziębienia. Okazuje się, że przyjmowanie kwasu askorbinowego w czasie infekcji nie skraca czasu jej trwania, a także nie łagodzi jej objawów.1 Z kolei codzienne przyjmowanie witaminy C w celach zapobiegawczych, skraca czas trwania przeziębienia o zaledwie 8 proc. u dorosłych i 14 proc. u dzieci.

Co ciekawe, wykazano, że witamina C wywiera największy wpływ na ciężko trenujących. Udowodniono, że profilaktyczne przyjmowanie witaminy C przez sportowców zmniejsza ryzyko przeziębienia o 50 proc.

Podsumowując, witamina C nie spełnia roli ochronnej wtedy, gdy infekcja już się rozwinie. Natomiast jej regularne przyjmowanie zmniejsza ryzyko przeziębienia, zwłaszcza u osób, które trenują lub wykonują ciężką pracę fizyczną.

Witamina C - objawy niedoboru

Niedobór witaminy C w organizmie może przyczynić się do osłabienia naczyń włosowatych, a także doprowadzić do rozwoju niedokrwistości,2 gdyż związek ten zwiększa wchłanianie żelaza. Ponadto może dojść do rozwoju szkorbutu, astmy oraz zmian w kościach i chrząstkach. W związku z tym objawami niedoboru witaminy C będą:6

Należy pamiętać, że zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta przy ciężkim, długotrwałym wysiłku fizycznym, podczas wymiotów, zaburzeń czynności jelit i braku łaknienia, a także u osób starszych, z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, palących papierosy, będących pod wpływem silnego stresu oraz u kobiet w ciąży i karmiących.

Witamina C - przedawkowanie

Witamina C jest substancją rozpuszczalną w wodzie, a co za tym idzie - nie jest gromadzona w organizmie, tylko wydalana wraz z moczem i potem. W związku z tym trudno ją przedawkować. Jeśli jednak jej dzienne spożycie przekroczy 1000 mg, mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe (bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka) i wysypka skórna.

Ponadto duże dawki kwasu askorbinowego mogą powodować odkładanie się kamieni w układzie moczowym. Duże dawki witaminy C przyczyniają się do zakwaszenia moczu. Kwaśny odczyn moczu może powodować wytrącanie się moczanów i cystynianów, a w konsekwencji tego do powstawania kamieni nerkowych.3, 4

Ważne

Zapotrzebowanie na witaminę C (kwas askorbinowy)

Człowiek nie wytwarza witaminy C, w związku z tym musi ją dostarczać do organizmu wraz z pożywieniem lub w postaci suplementów. Według specjalistów z Instytutu Żywności i Żywienia, zapotrzebowanie na kwas askorbinowy wynosi średnio 40-50 mg dziennie u dzieci, 75 mg dziennie u kobiet i 90 mg dziennie u mężczyzn. Jednak niektórzy badacze polecają podawanie większych dawek - nawet 200 mg na dobę.2

Witamina C (kwas askorbinowy) wspomaga układ krwionośny

Witamina C uszczelnia i wzmacnia naczynia krwionośne, co zapobiega łatwemu tworzeniu się sińców, krwotoków czy krwawień dziąseł. Hamuje także utlenianie „złego” cholesterolu LDL, a co za tym idzie – doprowadza do zmniejszenia patologicznych zmian miażdżycowych.

Kwas askorbinowy ma również zastosowanie w leczeniu nadciśnienia, gdyż udowodniono, że witamina C bierze udział w regulacji ciśnienia tętniczego.2 Witamina C wspomaga także wchłanianie żelaza2 (co zwiększa jego przyswajalność), a także uczestniczy w wytwarzaniu krwinek czerwonych, co może uchronić przed wystąpieniem anemii.

Z kolei z badań przeprowadzonych w ramach projektu „Europejskie badanie perspektywiczne nad rakiem” (European Prospective Investigation into Cancer – EPIC) wynika, że witamina C może także zmniejszyć ryzyko udaru mózgu aż o 42 proc. Naukowcy na łamach „American Journal of Clinical Nutrition” wykazują, że podwyższony poziom witaminy C we krwi (wyższy niż 66 mikromoli/litr) miał korzystny wpływ na układ krążenia u 20 649 mężczyzn i kobiet w wieku 40-79 lat, którzy w ramach projektu byli obserwowani przez 10 lat.

Witamina C - gdzie jest jej najwięcej?

Które produkty mają najwięcej witaminy C?6

1. Dzika róża - 250-800 mg/100 g
2. Czarna porzeczka - 150-300 mg/100 g
3. Papryka - 125-200 mg/100 g
4. Brukselka - 65-145mg/100 g
5. Brokuły - 65-100mg/100 g

Bogatymi źródłami witaminy C są również acerola (wg różnych źródeł od 1000 do 4500 mg witaminy C/100 g) oraz jagody Camu camu (wg różnych źródeł 1230 mg - 2061 mg/100 g), ale dane te dotyczą zawartości witaminy C w świeżych owocach, które w naszym kraju nie są dostępne.

SPRAWDŹ: Ile witaminy C mają różne cytrusy? Które są najzdrowsze?

Witamina C (kwas askorbinowy) w walce z nowotworem

Jak przekonują naukowcy z Centrum Medycznego Uniwersytetu w Kansas5, których wyniki badań zostały opublikowane w „Science Translational Medicine”, dożylne podawanie dużych dawek witaminy C razem z lekami przeciwnowotworowymi może nie tylko w znaczący sposób przyśpieszyć zabijanie komórek nowotworowych, lecz także przyczynić się do złagodzenia toksycznych efektów ubocznych chemioterapii i radioterapii.

Naukowcy podkreślają jednak, że taki efekt można osiągnąć, podając witaminę C w zastrzykach, bo dzięki nim działała ona szybko i dociera do miejsc, w których jest najpotrzebniejsza. Doustne podawanie witaminy C nie dało podobnych efektów w terapii.

Inni badacze dodają, że witamina C może przyczynić się do spowolnienia procesu tworzenia przerzutów. Zaznaczają także, że niezwykle istotną ze względu na ochronę przeciwnowotworową właściwością witaminy C jest wzmacnianie funkcjonowania układu odpornościowego.

Kwas askorbinowy zwiększa bowiem aktywność komórek NK (natural killer) oraz limfocytów T i B, które są zaangażowane nie tylko w zwalczanie patogenów, ale również w proces eliminacji komórek nowotworowych.

Badania te są jednymi z wielu, które od lat 70. XX wieku prowadzi się w celu sprawdzenia, czy witamina C może wspomóc leczenie raka. Jednak żadne z nich nie daje podstaw do traktowania tej substancji jako leku przeciwnowotworowego.

Jak podkreśla prof. Jacek Jassem, specjalista w dziedzinie radioterapii onkologicznej i onkologii klinicznej, Amerykańska Agencja ds. Leków i Żywności kwalifikuje witaminę C jako suplement diety, natomiast nie widzi dla niej jakiekolwiek roli w leczeniu nowotworów czy innych chorób.

Ważne

Bierzesz tabletki antykoncepcyjne? Uważaj na witaminę C!

Witamina C przyjmowana w dawce większej niż 1000 mg/dobę, może wchodzić w interakcje z pigułkami antykoncepcyjnymi i zwiększyć stężenie estrogenu we krwi (podobno nawet o 50 proc.), a co za tym idzie - nasilić jego działania niepożądane. Wówczas mogą pojawić się dolegliwości ze strony pęcherzyka żółciowego, infekcje pochwy wywołane drożdżakami, wzdęcia, nudności, wymioty.

Nie wiadomo natomiast, jaki wpływ na estrogeny wywierają mniejsze dawki witaminy C. Zaleca się, aby kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną przyjmowały nie więcej niż 1 g kwasu askorbinowego dziennie.

Ponadto przyjmowanie kwasu askorbinowego w dawce większej niż 1000 mg/dobę może wpływać na działanie niepożądane innych leków, np. niektóre antybiotyki, preparaty żelaza, i również zwiększyć ich stężenie, potęgując ich toksyczność.

Witamina C (kwas askorbinowy) na sprawne stawy i mocne kości

Witamina C bierze udział w procesie tworzenia kolagenu, który jest składnikiem chrząstek stawowych. W związku z tym kwas askorbinowy odpowiada za elastyczność stawów, a co za tym idzie - zmniejsza ryzyko kontuzji. Jak wynika z badań, w stanach zapalnych w płynie maziowym poziom witaminy C zmniejsza się nawet o 80 proc., dlatego w tym czasie koniecznie trzeba zadbać o uzupełnienie jej niedoborów.

Ponadto witamina C jest niezbędna do formowania i wydzielania osseiny - składnika budulcowego kości. W związku z tym jej niedobór oznacza zbyt małą ilość komórek budulcowych kości lub odwapnienie kości. W celu profilaktyki osteoporozy zaleca się dzienne spożycie 100–500 mg tej witaminy.

Witamina C (kwas askorbinowy) w kosmetykach

Witamina C jest silnym przeciwutleniaczem, który neutralizuje wolne rodniki uszkadzające komórki skóry2 i odpowiadające za proces jej starzenia się, a także chroni skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV.

W związku z tym działa ona przeciwzapalnie i zmniejsza ryzyko powstawania oparzeń słonecznych. Witamina C ma również swój udział w tworzeniu kolagenu, który odpowiada za młody wygląd skóry, a którego ilość maleje wraz z wiekiem. Ponadto działa depigmentacyjnie.

Kwas askorbinowy dodawany jest do kosmetyków przeznaczonych dla cery zwiotczałej, z widocznymi zmarszczkami i przebarwieniami, pozbawionej zdrowego kolorytu i młodzieńczego blasku (dotyczy to szczególnie palaczy). Witamina C jest także składnikiem peelingów chemicznych, które m.in. likwidują rozstępy i ujędrnią skórę.

Ważne

Witamina C - lepsze owoce niż suplementy

Jak przekonują amerykańscy naukowcy, którzy wyniki swoich badań opublikowali w czasopiśmie "American Journal of Clinical Nutrition", witamina C w postaci suplementów nie jest w stanie zastąpić swoich naturalnie występujących odpowiedników. Z eksperymentu, do którego naukowcy wybrali kiwi, wynika, że w tym owocu znajdują się substancje ułatwiające przyswajanie witaminy C.

Zaobserwowano bowiem aż pięciokrotnie większe przyswajanie kwasu askorbinowego z diety w porównaniu z przyjmowaniem czystej witaminy pochodzącej z suplementów. Do tego naturalnie występująca witamina C dłużej utrzymywała się w organizmie.

Witamina C - jak uchronić się przed jej utratą z pożywienia?

Witamina C jest szczególnie wrażliwa na światło, powietrze (podczas suszenia ubywa jej aż w 70-80 proc.) i temperaturę (rozkłada się częściowo w czasie gotowania, pieczenia, smażenia), a przez to bardzo nietrwała. Aby uchronić się przed jej utratą z pożywienia, należy:

  • spożywać produkty, które są jej źródłem, w postaci surowej;
  • wybierać jak najświeższe owoce i warzywa, ponieważ najwięcej witaminy C znajduje się w nich zaraz po zbiorze. W miarę przechowywania jej zawartość w owocach i warzywach maleje (np. ziemniaki po 3 miesiącach przechowywania zawierają 50 proc. mniej witaminy C);
  • używać noży, skrobaczek, tarek i innych przyborów kuchennych, które są wykonane ze stali nierdzewnej. Rdzewne żeliwo przyspiesza rozkład witaminy C;
  • obierać warzywa i owoce w ostatniej chwili, tuż przed podaniem i nie przetrzymywać w wodzie zbyt długo;
  • wykorzystywać płyny, które pozostały po ugotowaniu warzyw i owoców, np. do przyrządzenia sosów;
  • owoce i warzywa cienko obierać ze skórki, ponieważ tuż pod nią zawartość witaminy C jest największa;
  • wszelkie surówki i sałatki przygotowywać bezpośrednio przed ich podaniem. Można także dodać do nich niewielką ilość oliwy z oliwek czy śmietany, które ograniczą kontakt witaminy C z niekorzystnie działającym na nią powietrzem;

Bibliografia:

  1. Douglas R.M. i wsp. Vitamin C for preventing and treating the common cold, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17636648
  2. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012
  3. Oxalate absorption and endogenous oxalate synthesis from ascorbate in calcium oxalate stone formers and non-stone formers, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15558527
  4. Ascorbate increases human oxaluria and kidney stone risk, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15987848
  5. High-dose parenteral ascorbate enhanced chemosensitivity of ovarian cancer and reduced toxicity of chemotherapy, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24500406
  6. Janda K., Kasprzak M., Wolska J., "Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pomeranian Journal of Life Sciences" 2015
O autorze
Monika Majewska - właściwe zdjęcie
Monika Majewska
Dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, a zwłaszcza obszarach medycyny, ochrony zdrowia i zdrowego odżywiania. Autorka newsów, poradników, wywiadów z ekspertami i relacji. Uczestniczka największej Ogólnopolskiej Konferencji Medycznej "Polka w Europie", organizowanej przez Stowarzyszenie "Dziennikarze dla Zdrowia", a także specjalistycznych warsztatów i seminariów dla dziennikarzy realizowanych przez Stowarzyszenie.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Józef P
|

Fajne są lizaki Flic’n’lic z witaminą C. Można je podawać dziecku zamiast normalnych pastylek, wiadomo że taki lizak będzie bardziej dla maluch atrakcyjny. W tym lizaku jest fajny patent z zamknięciem i odłożeniem na później, nie trzeba zjeść całego za jednym zamachem na co by pewnie nie jedno dziecko miało dużą ochotę i smaka :)

mardcoo
|

Copywriter, który pisał te pierdoły musiałby się chyba trochę douczyć
oto czym jest witamina c (kwas askorbinowy nie jest vitaminą c)

Art
|

Ten artykul pisal idiota ktory niema pojecia o witaminach

Tomek
|

Rob jak się ci lekarze kiedyś nie ujawnią w calosci ze dosypują normalny zmielony pioch piasek do tej witaminy C który jak organizm po kilku latach zaczyna wydalać to się tworza kamienie nerkowe to ktoś ich pusci ze schodow bo dla mnie sa to normalni złodzieje którzy by się chcieli w nieskonczonosc dorabiać jak nie farmacji to na leczeniu tego co ludziom umyslnie popsuli to jest ich wewnetrzna tajemnica jak zarobić na kims kogo się przestrzega żeby nie bral tyle witaminy C która jakby nie była oszukana przez nich samych to by się ludzie wyleczyli ze wszystkich chorob , prawda lezy po srodku ze są firmy droższe które nie tylko pasku nie dosypują do tej witaminy C ale witamina C po wsypaniu do wody na drugi dzień nie ma po niej zadnego sladu żeby na dnie cokolwiek zostało natomiast te witaminy C po 3.5zl nie tylko nie można ich rozpuscic bo maja dodany pioch ale jeszcze można się od nich udusic jak ktoś by za dużo wzial .

Tomek
|

Jeżeli witamina C nie powoduje kamieni to tylko naturalna , tak jest według mnie natomiast witamina C sztuczna to jak was interesuje czy wam nie zaszkodzi na nerki to najprostszy test można zrobić wystarczy ze się normalnie pogniecie i rozpuści ją we wodzie i jak normalnie się na drugi dzień rozpuści żeby na dnie nie było zadnego osadu to nerki kamieniem nie nasiąkną natomiast jak producenci są nieuczciwi i są z tej służby lekarskiej która na wszystko by chciała ludzi leczyc to im dosypuje piasek do tej witaminy C zmielony który się na dnie szklanki nie rozpuści na drugi dzień ani nie pojdzie w gore tylko będzie na samym dole , i takiej witaminy C lepiej unikac bo są takie gatunki które można samemu sprawdzić i można poprosić aptekarkę o test , i albo się piasek pojawi nierospuszczalny na dnie szklanki na drugi dzień po rozpuszczeniu takiej witaminy w wodzie albo się nie pojawi , wystarczy spojrzeć na ulotke dwutlenek krzemu to mniej więcej samo mowi za siebie ze dojebali fachowcy lekarze tak jakby zmielonego piasku do tej witaminy i nie oszukujcie się ludzie tylko trzeba im zwrocic uwagę że należy kupic mikroskop żeby im udowodnić ze witamina C nie oszukana powinna się bez problemów rozpuscic w wodzie na tyle ze na drugi dzień woda powinna być jak woda do której dodano spirytusu a nie zmielonego piochu .

Enigma
|

Co za bzdury. Witamina C NIE powoduje kamieni itd.

Tomasz Jaworski
|

Witamina C leczy również z tego co zauwazyłem bóle serca od nerwic i popsuty żołądek , oraz przeciwdziala przy codziennym przyjmowaniu wypadaniu włosów .

Tomasz Jaworski
|

Zapomnialem dodac ze witamina C leczy rowniez bóle zębów i dziąseł, w wyniku codziennej suplementacji witaminy C nastepuje odbudowa zębów ropnych i wzmocnienie dziąseł , zęby czarne z dziurami zaczynają powoli sie zmieniać w bielutkie dokladnie ten sam proces zaobserwowalem w przypadku chorób skóry wyprysków i egzemy oraz grzybicy z ktorymi lekarz dermatolog nie mogl sobie w zaden sposob poradzic swoimi srodkami po codziennej suplementacji witaminą C nastepowalo wybielenie skory i wypryski egzemy i choroby skory wiecej nie nawracaly .

Tomasz Jaworski
|

Witamina C leczy shizofrenie , depresje , stany lękowe , bóle żołądka i wrzody , bóle kręgosłupa , dyskopatie we wczesnym stadium ,leczy również choroby skóry-wypryski różnego rodzaju łuszczące sie oraz ropiejące co na sobie spraktykowalem mialem jakies wypryski miedzy palcami wrzodziejące z wylatującym płynem i wszystko minęło powoli podczas brania witaminy C codziennie skora zrobila sie jak pupcia niemowlaka jest to wynik slabego organizmu , ponadtl leczy rowniez łokieć tenisisty na ktory narzekają osoby poslugujące sie myszką od komputera , oraz bóle rąk , bóle kręgoslupa , bóle krzyża , wypryski na twarzy i grzybice , leczy obnizone poczucie wartosci - obnizone poczucie wartosci nalezy dodatkowo wspomagać postami i dietą wegetariańska jest ono od nadmiernego spozycia miesa .

wiosna
|

Lepiej uważaj bo takimi eksperymentami możesz sobie bardzo zaszkodzić. Kwas l-askorbinowy, jest czystym związkiem chemicznym identycznym, jaki znajduje się w warzywach, owocach i innych produktach naturalnych. By zwiększyć przyswajalność, warto pić ze świeżo wyciskanym sokiem. Polecam poczytać badania naukowe na ten temat a nie luźny artykuł.