Jak dochodzi do zakażenia Legionellą w domu?
Legionella (Legionella pneumophila)to bakterie obecne w środowisku, ale niebezpieczne stają się wtedy, gdy mają warunki do rozwoju w instalacji wodnej w domu. Ryzyko rośnie w miejscach, które wytwarzają wodną mgiełkę, na przykład w słuchawce prysznicowej i przy kranie. Właśnie z takimi drobnymi kropelkami wody bakterie mogą trafić do organizmu podczas kąpieli albo mycia rąk.
CDC wskazuje, że do zakażenia najczęściej dochodzi przez wdychanie aerozolu wodnego zanieczyszczonego bakteriami. Rzadziej przyczyną jest tak zwana aspiracja, czyli sytuacja, w której woda podczas picia przypadkowo trafia do płuc zamiast do przełyku. Legionella może wywołać chorobę legionistów albo łagodniejszą gorączkę Pontiac.
Objawy zakażenia Legionellą: kaszel, gorączka, duszność
Po kontakcie ze skażoną wodą objawy choroby legionistów zwykle pojawiają się po 2 do 14 dniach, choć czasem później. Dolegliwości często przypominają typowe zapalenie płuc. Warto zwrócić uwagę na takie objawy:
- uporczywy kaszel
- wysoka gorączka
- silne bóle głowy
- bóle mięśniowe
- trudności z oddychaniem i duszność
U części osób pojawiają się także objawy ze strony układu pokarmowego, na przykład nudności lub biegunka. Zdarzają się też dezorientacja i zaburzenia świadomości. Przy podejrzeniu zakażenia warto wspomnieć o możliwym kontakcie z aerozolem wodnym, zwłaszcza z rzadko używanych kranów lub pryszniców.
Gdzie Legionella ma najlepsze warunki w instalacji wodnej?
Legionella łatwiej namnaża się tam, gdzie woda płynie wolno albo stoi w rurach przez dłuższy czas. CDC podaje, że sprzyja jej temperatura około 25 do 45°C. Problemem są też miejsca z kamieniem i osadem, bo takie osady mogą osłabiać działanie środków dezynfekujących obecnych w wodzie, na przykład chloru.
Zagrożeniem jest także biofilm, czyli śliska warstwa drobnoustrojów, która przyczepia się do mokrych powierzchni w rurach i kranach. Taka warstwa utrudnia usunięcie bakterii i sprzyja ich namnażaniu. Większe ryzyko dotyczy instalacji po przestoju, na przykład w domkach letniskowych albo w mieszkaniu po dłuższej nieobecności domowników.
Legionelloza w Polsce: ile jest zachorowań według GIS i NIZP PZH - PIB?
Dane publikowane przez NIZP PZH - PIB oraz Główny Inspektorat Sanitarny pokazują, że legionelloza jest regularnie odnotowywana w Polsce. W analizowanym okresie raportowania wskazano 407 przypadków choroby legionistów. To oznacza średnio nieco ponad jedną osobę na 100 000 mieszkańców.
W porównaniu z rokiem poprzednim sytuacja wygląda podobnie. W analogicznym okresie raportowania odnotowano 421 zachorowań. To nie są liczby typowe dla masowej epidemii, ale pokazują, że warto dbać o higienę instalacji wodnej, zwłaszcza w miejscach, gdzie woda zalega lub tworzy się osad.
Jak przepłukać kran i prysznic po przerwie w używaniu?
Kilka prostych nawyków wystarcza, by ograniczyć ryzyko kontaktu z bakteriami w instalacji wodnej. Jeśli kran lub prysznic nie był używany przez tydzień lub dłużej, nie korzystaj z niego od razu. Najpierw odkręć zimną wodę na 2 minuty, a potem puść gorącą i poczekaj, aż popłynie wyraźnie gorąca.
Regularnie czyść elementy, na których osadza się kamień, bo to właśnie tam łatwiej gromadzą się drobnoustroje. Pomagają między innymi takie działania:
- regularnie czyść głowice prysznicowe i sitka w kranach (aeratory)
- jeśli widzisz osad, namocz te elementy w roztworze octu, aby usunąć kamień
- utrzymuj temperaturę w podgrzewaczu wody na poziomie około 54–60 stopni Celsjusza
- regularnie płucz podgrzewacz wody zgodnie z zaleceniami producenta
Wyższa temperatura wody w bojlerze, powyżej 49°C, pomaga ograniczyć bakterie, ale zwiększa ryzyko oparzeń. Żeby korzystanie z gorącej wody było bezpieczniejsze, można zamontować przy kranach zawory termostatyczne, które mieszają wodę do bezpiecznej temperatury przed wypływem. Takie rozwiązania ograniczają ryzyko rozwoju Legionelli w domu.
6
Źródła:
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB; Departament Zapobiegania i Kontroli Chorób Zakaźnych GIS
