Szkorbut – objawy. Jak leczyć szkorbut? Czy jest zaraźliwy?

2017-11-27 8:52 lek. Katarzyna Marciniuk

Szkorbut, zwany chorobą żeglarzy , jest chorobą spowodowaną niedoborem witaminy C (kwasu askorbinowego). Szkorbut został opisany przez Hipokratesa (ok. 460 p.n.e. - 380 p.n.e) a ziołowe lekarstwa na tę chorobę były znane w wielu rodzimych kulturach od czasów prehistorycznych. Jakie są objawy szkorbutu i jak przebiega leczenie? Czy szkorbut jest zaraźliwy?

Szkorbut (gnilec, cynga, łac. scorbutus) najczęściej występował wśród żeglarzy, piratów, a także żołnierzy, którzy narażeni na brak świeżych owoców i warzyw, żywili się peklowaną żywnością, suszonymi nasionami i solonym mięsem, pozbawionym tego właśnie składnika. Choroba często zabijała członków załogi na rejsach długodystansowych. Naukowcy mieli wiele teorii na temat przyczyn choroby, często opartych na słabych lub braku danych doświadczalnych. Przełom nastąpił w 1932 r., kiedy to dokonano izolacji witaminy C i przedstawiono bezpośrednie dowody, że szkorbut jest powiązany z niedoborami żywieniowymi.

W dzisiejszych czasach niedobory kwasu askorbinowego występują rzadko. Mogą być skutkiem głodu (kraje trzeciego świata), niedożywieniem spowodowanym alkoholizmem, złą dietą, podeszłym wiekiem, zaburzeniami psychicznymi (głodzenie się, wstręt do jedzenia), zaburzeniami wchłaniania np. choroba Leśniowskiego-Crohna.

Szkorbut - objawy

Pierwsze objawy to:

Po kilku miesiącach może się pojawić

Dochodzi do utrudnień w uwapnieniu kości i wchłanianiu żelaza.

Pojawiają się zmiany na skórze: czerwono-niebieskie plamki wokół mieszków włosowych, przypominające niewielkie siniaki, łatwo powstają zasiniaczenia, wybroczyny, występuje utrudnienie w gojeniu się ran. Choroby dziąseł mogą prowadzić do obluzowania i utraty zębów.

Mogą się pojawić zmiany emocjonalne, suchość spojówek (podrażnienie, nadwrażliwość na światło, krwotok podspojówkowy), czy śluzówek jamy ustnej. W późnych stadiach

Szkorbut: jak zapobiegać?

Zalecane spożycie witaminy C dla dorosłego człowieka wynosi od 45 do 90 mg na dobę. W zapobieganiu szkorbutowi wystarcza odpowiednia dieta, bogata w owoce, warzywa, które są zasobne w tą witaminę. Głównie to owoce cytrusowe, np. cytryna, pomarańcze, ale też inne, jak: porzeczki, guawa, kiwi, papaja, pomidory, truskawki oraz warzywa, takie jak marchew, brokuły, ziemniaki, kapusta, szpinak i papryka. Świeże mięso ze zwierząt, które tworzą własną witaminę C (co większość zwierząt potrafi robić) zawiera tyle witaminy C, aby zapobiec szkorbutowi, a nawet częściowo go leczyć. W obecności zrównoważonej diety zbędna jest dodatkowa suplementacja Wit. C. jednak istnieją suplementy diety zawierające dawkę znacznie przekraczającą dobowe zapotrzebowanie na Wit. C W dzisiejszych czasach wiele produktów, nawet takich jak napoje, cukierki, są wzbogacone o tę witaminę jako środek konserwujący. Proces pasteryzacji niszczy kwas askorbinowy. Ulega ona rozkładowi w procesie gotowania.

Leczenie szkorbutu

Choroba, jeśli jest nieleczona, zawsze skutkuje śmiercią. Jednak w dzisiejszych czasach rzadko do tego doprowadza. Dobrze zdiagnozowana choroba jest łatwa do wyleczenia – wymaga podaży witaminy C zarówno doustnie – tabletki, dieta (owoce, warzywa), jak i pozajelitowo – kroplówki.

Ważne

  • Do czego służy nam witamina C?

Kwas askorbinowy w organizmie człowieka służy do prawidłowego funkcjonowania tarczycy i przysadki mózgowej (jest potrzebny do produkcji hormonów steroidowych) . Jest niezbędny do syntezy kolagenu, który stanowi składnik ścięgien, występuje w tkance podskórnej, chrząstkach stawowych, tkankach tworzących błony śluzowe i wnętrze żył oraz tętnic, odpowiada za elastyczność skóry, wypełnia także rogówkę oka. Bierze udział we wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego zapobiegając niedokrwistości oraz działaniu ochronnym wobec witaminy E. Ma znaczenie w metabolizmie tłuszczów, cholesterolu i kwasów żółciowych. Posiada właściwości bakteriobójcze, bakteriostatyczne oraz bierze udział w niszczeniu rodnika tlenowego, hydroksylowego, tlenu singletowego oraz nadtlenków.

  • Czy można przedawkować witaminę C?

Witamina C w krótkookresowym przedawkowaniu nie jest toksyczna. Jej nadmiar jest wydalany z moczem. Może jednak wywoływać dolegliwości ze strony układu pokarmowego: nudności, biegunkę, wymioty, bóle brzucha, wysypkę. Przy dłuższym nadmiernym stosowaniu nadmiar kwasu askorbinowego może prowadzić do powstawania kamieni w nerkach i powodować częstsze oddawanie moczu.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Zbigniew Konek
|

witamina C z dziką różą bardzo dobra w igłach sosny jest dużo

Tomekxml
|

To co pisze medycyna na temat Chorób psychicznych w Polsce to są brednie co drugi Polak ma widoczny szkorbut ktory jest nieleczony calymi latami , tak wielkie maja ludzie w tym kraju niedobory witaminy C że stają sie groznymi bandziorami ktorym rozpada sie leb , rozpadają im się dziąsła i są wulgarni zuzyci , psychiatria powinna ich nie leczyc psychotropami bo są jeszcze gorsi tylko powinna sluzba zdrowia ich normalnie zatrzymac na kilka miesiecy i podłączyc albo do kroplowki z witaminy C albo w zastrzykach im ładowac do oporu , bo jest ten szkorbut rowniez przyczyną wzrostu agresji wsrod ludzi i podlosci tylko dlatego ze sypią im sie naczynia krwionosne w mozgu , nie jest to prawda ze mieso przetworzone zawiera jakąkolwiek witamine C , bo moj ojciec i matka tez są chorzy maja chore zeby i widac u nich chore zniszczone dziąsła i troche im podreperowalem zdrowie dawkowaniem tej witaminy C . Rowniez ludzie mlodzi mezczyzni maja szkorbut ktorym robi sie slabo i ląduja w szpitalu na izbie przyjec są przemeczeni i niewlasciwie odzywiani .