Insulinooporność (wrażliwość na insulinę) - przyczyny, objawy i leczenie

2020-06-17 9:35 Monika Majewska

Insulinooporność oznacza obniżoną wrażliwości organizmu na działanie insuliny - hormonu odpowiedzialnego za regulację poziomu cukru we krwi. Insulinooporność jest bardzo niebezpieczna, ponieważ może doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2 lub innych chorób. Dotyczy to zwłaszcza osób zmagających się z nadwagą i otyłością, u których ryzyko rozwoju insulinooporności jest największe. Jakie są przyczyny i objawy insulinooporności? Czy jej wyleczenie jest możliwe?

Insulinooporność to stan obniżonej wrażliwości organizmu na działanie insuliny, pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia we krwi. Gdy organizm zbyt słabo reaguje na prawidłowe ilości insuliny, zaczyna produkować ten hormon w coraz większych ilościach, co może doprowadzić do rozwoju wielu chorób, w tym chorób układu sercowo-naczyniowego i cukrzycy typu 2.

Insulinooporność nie jest osobną jednostką chorobową, lecz jest częścią tzw. zespołu metabolicznego, czyli grupy zaburzeń, które często występują razem u jednej osoby i są ze sobą ściśle powiązane.

Są to otyłość, nadciśnienie tętnicze (jak wynika z badań, u wszystkich otyłych chorych z nadciśnieniem tętniczym oraz u 40 proc. szczupłych chorych z nadciśnieniem pierwotnym z prawidłowym stężeniem glukozy stwierdza się zwiększone stężenie insuliny we krwi), zaburzenia metabolizmu triglicerydów i cholesterolu oraz poziom glukozy we krwi na czczo równy lub wyższy niż 100 mg/dl.

Spis treści

  1. Insulinooporność: przyczyny i czynniki ryzyka
  2. Insulinooporność: do jakich chorób może doprowadzić?
  3. Insulinooporność: objawy
  4. Insulinooporność: diagnostyka
  5. Insulinooporność: leczenie
Insulinooporność. Posłuchaj, czym jest wrażliwość na insulinę. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami
Polecamy
jesz co lubisz cukrzyca

Autor: Time S.A

Szukasz pomysłu na dania o niskim indeksie glikemicznym? Skorzystaj z JeszCoLubisz - innowacyjnego systemu dietetycznego Poradnika Zdrowie. Ciesz się indywidualnie dobranym planem, stałą opieką dietetyka i mnóstwem gotowych przepisów na zdrowe i smaczne posiłki. Wspieraj organizm w chorobie, a przy tym wyglądaj i czuj się lepiej!

Insulinooporność: przyczyny i czynniki ryzyka

Insulinooporność może mieć podłoże genetyczne, np. gdy organizm produkuje hormon o nieprawidłowej budowie (tzw. zespół zmutowanej insuliny). Obniżenie wrażliwości na insulinę może być także wynikiem nadmiaru hormonów działających przeciwstawnie do insuliny, takich jak:

Jednak największe ryzyko rozwoju insulinooporności występuje u osób zmagających się z nadwagą i otyłością, ponieważ tkanka tłuszczowa sprawia, że to właśnie ich organizmy są najbardziej oporne na działanie insuliny.

Tkanka tłuszczowa przyczynia się do powstania insulinooporności poprzez produkowanie substancji hormonalnych, które mają działanie przeciwstawne do insuliny lub hamują efekty jej działania, a także poprzez bezpośrednie wydzielanie do krwi tzw. wolnych kwasów tłuszczowych (WKT).

Przy ich nadmiarze organizm zaczyna wykorzystywać je jako źródło energii zamiast glukozy. W konsekwencji glukoza nie jest spalana w tkankach, a jej poziom we krwi wzrasta. Wówczas organizm, dla utrzymania prawidłowego poziomu cukru we krwi, zwiększa wydzielanie insuliny.

Inne czynniki ryzyka to:

Insulinooporność: do jakich chorób może doprowadzić?

  • choroby układu sercowo-naczyniowego - przede wszystkim miażdżyca
  • niealkoholowe stłuszczenie wątroby - organizm transportuje zbyt wiele komórek tłuszczowych do komórek wątroby, które ulegają procesom utleniania, tworząc w nadmiarze szkodliwe produkty przemiany materii, a to prowadzi do przewlekłego procesu zapalnego
  • zespół policystycznych jajników - niektórzy podejrzewają, że nadmiar insuliny może stymulować niektóre komórki jajników do produkcji męskich hormonów płciowych; mogą one przyczynić się do rozwoju zespołu policystycznych jajników u kobiet ze skłonnością genetyczną do tego zaburzenia
  • cukrzyca typu 2 - ponieważ stałe utrzymywanie insuliny na nieprawidłowo wysokim poziomie nadmiernie obciąża trzustkę. W konsekwencji z biegiem czasu jej wydolność spada, a co za tym idzie - zmniejsza się ilość wydzielanej insuliny, co prędzej czy później doprowadza do pojawienia się objawów cukrzycy.

Insulinooporność: objawy

Insulinooproność może przebiegać w sposób utajony lub ujawniać się w różny sposób, np. poprzez:

  • zaburzenia gospodarki węglowodanowej
  • podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi
  • zwiększenie ponad normę stężenia trójglicerydów we krwi
  • otyłość typu androidalnego
  • nadciśnienie tętnicze
  • zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi

Insulinooporność: diagnostyka

Isulinooproność można zdiagnozować na kilka sposobów:

Badanie polega na podaniu pacjentowi glukozy i obserwowaniu reakcji jego organizmu na nią: wydzielenia insuliny, szybkości regulacji poziomu cukru we krwi, szybkości wchłaniania glukozy do tkanek.

  • metoda HOMA (Homeostatic Model Assessment)

Od pacjenta pobiera się krew i określa się w niej stężenie glukozy oraz insuliny. Następnie na tej podstawie, przy pomocy odpowiedniego wzoru, wylicza się tzw. wskaźnik insulinooporności (HOMA-IR).

  • metoda klamry metabolicznej - wyznaczająca parametr GIR, czyli prędkość wlewu glukozy

Metoda klamry metabolicznej polega na jednoczesnym podawaniu pacjentowi glukozy i insuliny w kroplówce – przy czym ilość insuliny jest niezmienna, a ilość glukozy – modyfikowana. Ta metoda jest najlepsza, gdyż posiada potwierdzoną skuteczność w określaniu realnego stopnia insulinooporności, w przeciwieństwie do metody HOMA, która w niektórych sytuacjach może dawać niejednoznaczne wyniki. Niestety, ze względu na skomplikowany przebieg i wysokie koszty wykonania badania wykonuje się je rzadko.

Insulinooporność: leczenie

Aby obniżyć stężenie insuliny, u osób z nadwagą konieczne jest jak najszybsze zmniejszenie masy ciała.

Jeśli przyjmowanie leków jest przyczyną insulinooporności, lekarz zdecyduje, czy zmienić je na inne.

Jeśli wrażliwość na insulinę jest spowodowana nadmiarem hormonów działających przeciwstawnie do insuliny, należy podjąć leczenie, którego celem jest ich obniżenie.

    materiał partnera

    W walce z insulinoopornością warto znaleźć sprzymierzeńca, jakim będzie… dobry probiotyk. Do zaangażowania probiotyków w regulację gospodarki węglowodanowej zachęcają badania. Dotyczą one kompozycji dziewięciu szczepów: Bifidobacterium bifidum W23, Bifidobacterium lactis W51, Bifidobacterium lactis W52, Lactobacillus acidophilus W37, Lactobacillus brevis W63, Lactobacillus casei W56, Lactobacillus salivarius W24, Lactococcus lactis W19 oraz Lactococcus lactis W58 (zawartych w produkcie Sanprobi® Barrier).

    I tak, w 2018 roku naukowcy z uczelni medycznych w Poznaniu i Szczecinie pod kierunkiem dr hab. Moniki Szulińskiej i Prof. Pawła Bogdańskiego wykazali, że przy pomocy ww. szczepów można wesprzeć mikrobiotę jelit, co przekłada się na zmniejszenie stężenia glukozy oraz insuliny, a także HOMA-IR – indeksu insulinooporności u kobiet po menopauzie. Jako, że były to kobiety, które zmagały się z otyłością, ważne było również to, że zmniejszył się u nich obwód pasa oraz ilość tkanki podskórnej.

    Obniżenie wartości wskaźnika HOMA-IR i zmniejszenia zawartości tłuszczu w jamie brzusznej (ten tłuszcz jest najbardziej niebezpieczny dla zdrowia), wyrażanego za pomocą WHR, ang. waist-to-hip-ratio, czyli stosunku obwodu pasa do bioder, obserwowali także brytyjsko-saudyjscy naukowcy, którzy prowadzili w 2017 roku badania pod kierunkiem S. Sabico. Tym razem uczestnikami badania byli pacjenci cierpiący na cukrzycę typu 2, którzy nie przyjmowali leków przeciwcukrzycowych oraz insuliny. W tym przypadku zwiększenie wrażliwości na insulinę może opóźnić konieczność rozpoczęcia podawania leków bądź jest szansą na zmniejszenie ich dawki.

    Czytaj również:

    Bibliografia:

    1. Szulińska M., Łoniewski I., van Hemert S., Sobieska M., Bogdański P. Dose-Dependent Effects of Multispecies Probiotic Supplementation on the Lipopolysaccharide (LPS) Level and Cardiometabolic Profile in Obese Postmenopausal Women: A 12-Week Randomized Clinical Trial, „Nutrients”, 10, no. 6 (June 15). pii: E773. doi: 10.3390/nu10060773.

    2. Sabico S. et al. Effects of a multi-strain probiotic supplement for 12 weeks in circulating endotoxin levels and cardiometabolic profiles of medication naive T2DM patients: a randomized clinical trial, „Journal of Translational Medicine”, 15, no. 1 (December 11, 2017), s. 249. doi: 10.1186/s12967-017-1354-x.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie  6/2020
    KOMENTARZE
    pietrek
    |

    weż trenera i idz na siłkę. i niech Ci ktoś rozpisze dietę niskowęglowadonowa/wysokotłuszczową. U Ciebie może w ogóle starczy rezygnacja z węglowodanów rano. Żadnych bułeczek , serków na śniadanie, słodzonej herbatki i czy kawy z mlekiem. Mleko won. Walnij tłustą kiełbę dobrej jakości i ze 3 jajka i niech ci to starczy do 15. Wtedy drugi posiłek i potem już nic do rana. Za 3 miechy zbadaj sie ponownie. I poczytaj o intermitent fasting.

    pietrek
    |

    czemu ci wszyscy pseudofachowcy uzywają pojęcia "masa ciała" mówiąc o tłuszczu? chodzi o redukcję otłuszczenia, a nie o jakąś tajemniczą masę ciała. Jeśli zwiększę masę ciała poprzez budowę masy mięśniowej, jednocześnie zmniejszając otłuszczenie to uzyskamy super efekt, poprawiając dzięki treningowi wszystkie parametry łącznie ze zbiciem trójglicerydów i obniżeniem ciśnienia a także normalizację insulinooporności. Poprawimy też sen, co zredukuje skoki kortyzolu przyczyniając się jeszcze bardziej do poprawy gospodarki hormonalnej. Włączcie do tego dietę niskowęglowodanową/wysokotłuszczową, a będziecie uleczeni.

    tamika
    |

    dlatego ja stawiam na prywatne leczenie gdzie lekarze moim zdaniem bardziej się przykładają i szukają różnych źródeł i rozwiązań

    viola
    |

    Wiadomo, ale też na dobrego lekarza nie jest łatwo trafić albo nie mają kwalifikacji albo czasu i człowiek jest pozostawiony sam sobie

    kulka
    |

    Samodzielnie nie ma co się diagnozować, bo człowiek wyszuka u siebie wiele chorób. Jeżeli widzi się niepokojące objawy, to przede wszystkim powinien iść do lekarza a nie samodzielnie się leczyć.

    Moleko21
    |

    Moja mama jest osobą szczupłą i ma insulinoodporność, jej lekarka poleciła jej do kuracji również napar z morszczyny. Pije go już od pół roku i ponoć pomaga, lepiej się po nim czuje. Zamawiam jej go przez internet, bo stacjonarnie ciężko go u nas dostać

    ania
    |

    metformina czy inne leki przeciwcukrzycowe wspomagają ale neistety trzeba zmienić bezpowrotnie styl życia i insulinooporoność nie dostyczy tylko otylych osób. Ja miałam lekka nadwagę . Dieta potrafi uczynic cuda to najlpesze lekarstwo. Wcale nie trzeba jakiś wielkich wyrzeczeń ja to sie nawet nie czuje jakbym byla na diecie. Wiadomo licze sobie te makra na fitatu ale czasami mozna na prawdę super zjeść , korzystam z inspiracji z sieci.

    Niacynamid
    |

    Typ 2 cukrzycy jest całkowicie odwracalnym procesem. Zachęcam do przestudiowania prac dr Jason Fung z Toronto i do przeczytania jego książek "Complete guide to fasting" oraz "Obesity code" niestety póki co dostępne tylko w j. angielskim

    Roman
    |

    Też jestem tego zdania. Problem uproszczony "gazetowo"

    Jan
    |

    Treśc publikacji jest stanowczo zzbyt uproszczona gdyż rodzajów insulinooporności jest wiele z 5 i każda ma inną przyczynę. Faktycznie to jest przyczyną problemów a nie skutkiem nadwagi jak tu napisano. Są typy IO gdy utrata wagi jest u pacjenta łatwa ale skali IO nie zmniejsza. Są pacjenci szczupli całe życie a mający ogromny poziom insuliny. z kolei okreslanie 99 granicy ''dobrej'' glikemii to stanowcza przesada szczególnie u osób powyżej 30 roku życia.