Zespół metaboliczny: przyczyny i objawy. Leczenie zespołu X

2015-09-08 8:23 Joanna Gniadek

Zespół metaboliczny, inaczej zespół X, charakteryzują liczne zaburzenia metaboliczne, które stopniowo wyniszczają organizm. Jeśli chorujesz na otyłość tzw. brzuszną, której towarzyszy cukrzyca typu 2 i inne zaburzenia metaboliczne, to możesz mieć także zespół X. Szacuje się, że ten problem dotyczy co piątego Polaka. Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy zespołu metabolicznego.

Zespół metaboliczny, inaczej zespół X, charakteryzują liczne zaburzenia metaboliczne, które zwiększają ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Co do definicji zespołu metabolicznego, zdania podzielone są nawet wśród naukowców, ale większość lekarzy zgadza się z definicją stworzoną przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną (IDF). Według niej zespół metaboliczny można stwierdzić u osoby, która ma tzw. otyłość brzuszną (obwód talii u kobiety jest równy bądź większy niż 88 cm, u mężczyzny równy bądź większy niż 102 cm), a ponadto dotyczą jej co najmniej dwa z poniższych kryteriów:

  • poziom triglicerydów we krwi równy bądź wyższy niż 150 mg/dl (lub leczenie dyslipidemii)
  • stężenie tzw. dobrego cholesterolu (HDL) we krwi – u kobiet niższe niż 50 mg/dl, zaś u mężczyzn niższe niż 40 mg/dl
  • ciśnienie tętnicze równe bądź wyższe niż 130/85 mm Hg (lub leczenie nadciśnienia tętniczego)
  • poziom glukozy we krwi na czczo równy lub wyższy niż 100 mg/dl (lub leczenie cukrzycy typu 2)
Ważne

Otyłość tzw. brzuszna jest groźna. Tkanka tłuszczowa odkładając się wokół talii, gromadzi się nie tylko pod skórą, ale również w narządach wewnętrznych jamy brzusznej, w tętnicach.

Zespół metaboliczny - epidemia

Choć pierwsze opisy zespołu metabolicznego sięgają XVII wieku, to dopiero od niespełna 30 lat lekarze przyglądają się mu baczniej. Z kilku powodów. Po pierwsze wręcz lawinowo rośnie liczba osób z nadwagą i z otyłością,  którzy jednocześnie chorują też np. na cukrzycę typu 2, miażdżycę czy nadciśnienie tętnicze. Po drugie nierozpoznany i nieleczony w porę zespół metaboliczny niesie ze sobą poważne powikłania - z zawałem serca i udarem mózgu włącznie. Po trzecie znalezienie przyczyny tego schorzenia ułatwiłoby leczenie i pozwoliłoby prowadzić działania profilaktyczne.
Badania prowadzone w wielu krajach pozwoliły wyciągnąć pierwsze wnioski. Okazało się, że zespół metaboliczny częściej występuje w państwach wysoko rozwiniętych (np. USA, Japonia), gdzie nie przestrzega się zdrowej diety i mało czasu spędza się w ruchu. Np. w USA zespół metaboliczny stwierdza się u ok. 32 proc. mieszkańców, a w Japonii – u ok. 11 proc. W Polsce dotyczy ok. 20 proc. populacji. Zwykle zespół metaboliczny nieco częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Charakterystyczne jest to, że częstość jego pojawienia się rośnie wraz z wiekiem - im bliżej sześćdziesiątki, tym więcej jest rozpoznań tego schorzenia.

Zespół metaboliczny - przyczyny

Naukowcy łamią sobie głowy, dlaczego coraz więcej osób spełnia kryteria zespołu metabolicznego? Teorii na ten temat jest wiele. Jedna z nich odnosi się do... epoki kamiennej. Mówi o tym, że zakodowany jest w nas genotyp człowieka pierwotnego, który żył według schematu: okres sytości – okres głodu. W okresie sytości najadał się na zapas, gromadząc tkankę tłuszczową, zaś w okresie głodu po prostu ją spalał. Dzięki temu oraz aktywności ruchowej był szczupły. My dysponujemy takim nadmiarem jedzenia, że żyjemy stale w okresie sytości – nasz organizm nie może się doczekać okresu głodu, ale ciągle gromadzi zapasy, bo tak jest zakodowany. 
Sporo teorii krąży wokół genetyki. Wszystko wskazuje na to, że rzeczywiście coś jest na rzeczy – możemy odziedziczyć skłonność np. do otyłości. Jeśli nasz styl życia będzie sprzyjał rozwijaniu się choroby otyłości, możemy na nią zachorować. Z kolei im dłużej chorujemy na otyłość, tym bardziej rośnie prawdopodobieństwo ujawnienia się zespołu metabolicznego. I koło się zamyka.

Zespół metaboliczny a insulinoodporność

Nie do końca wiadomo, dlaczego otyłości tzw. brzusznej towarzyszą takie schorzenia, jak np. cukrzyca typu 2 czy nadciśnienie. Najprawdopodobniej chodzi tu o zaburzenia przemiany tłuszczów w organizmie. Przetwarzane są one głównie w energię. Jeśli jednak jest ich zbyt wiele, produkty przemiany tłuszczowej odkładają się nie tylko w postaci fałdek, ale także w mięśniach szkieletowych, sercu, wątrobie, trzustce... Gdy nagromadzą się w jamie brzusznej – jest to dla nas szczególnie szkodliwe, bo sprzyja tzw. insulinooporności. Polega to na tym, że komórki organizmu, które czerpią energię do życia z glukozy, nie mogą jej dostać. Nie mogą, bo glukoza nie może się przedostać do ich wnętrza, zanim insulina (hormon produkowany w trzustce przez komórki beta) niczym magiczny klucz nie otworzy „drzwi” do komórek. Przy otyłości tzw. brzusznej z jakiegoś powodu – niestety, nie wiemy z jakiego – komórki organizmu nie chcą się otworzyć insulinowym „kluczem”. I dochodzi wtedy do swoistego paradoksu: we krwi jest nadmiar glukozy, a komórki umierają z głodu z powodu jej braku. Tak m.in. dochodzi do rozwoju cukrzycy typu 2.

Zrób to koniecznie

Gdy konieczne są leki

Jeśli zespół metaboliczny już się rozwinął, sama zmiana stylu życia może nie wystarczyć, by się z nim uporać. Wówczas specjalista wybierze odpowiednie leki, np:

  • środki wspomagające leczenie nadwagi i otyłości
  • preparaty utrzymujące w ryzach stężenie glukozy we krwi i zwiększające wrażliwość na insulinę
  • leki obniżające poziom złego cholesterolu (LDL) i triglicerydów we krwi oraz podwyższające stężenie dobrego (HDL)
  • środki pozwalające na obniżenie i utrzymanie właściwego ciśnienia tętniczego.
Ważne

Poradnikzdrowie.pl wspiera bezpieczne leczenie i godne życie osób chorych na otyłość.
Ten artykuł nie zawiera treści dyskryminujących i stygmatyzujących osoby chore na otyłość.

miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
ppp
|

Czy możecie podać symbol icd 10 tej choroby bo jakoś nie mogę znaleźć tej choroby w katalogu?

Mateusz
|

Diety na odchudzanie to czysta głupota.
Po pierwsze: zwykle w takich dietach jest zbyt mało kalorii, przez co organizm nie ma sił chociażby do obrony immunologicznej i innych funkcji życiowych.
Po drugie: metabolizm zwalnia przy niskokalorycznej diecie, żeby odłożyć więcej tłuszczu, to przygotowanie na okres głodu, jak było w artykule.
Po trzecie: jaki sens ma dieta? Zwykle brakuje na niej podstawowych mikro i makro składników. Po co dieta, jeśli ma się zamiar wrócić do poprzedniego sposobu żywienia?
Tylko racjonalna dieta, czyli urozmaicona, w odpowiednich porcjach o odpowiedniej porze, do tego intensywny ruch fizyczny kilka razy w tygodniu - to lepsze niż szybkie pigułki, które i tak pogarszają sytuację. Dużo można by było jeszcze dopisać, jednakże mam nadzieję że to skłoniło kogoś do myślenia.

AKA
|

Głodówka nie powinna być w ogóle stosowana, ponieważ wprawia organizm w taki szok metaboliczny, że ze strachu magazynuje jeszcze więcej! Fala problemów zdrowotnych ma głownie przyczynę w zanieczyszczeniach powietrza, wody oraz zanieczyczonego pożywienia. Od pestycydów po hormony i antybiotyki poprzez przetworzenie w sposób, który nic nie ma ze zdrowym do czynienia. Poza tym ciągła gonitwa w pracy odbija się na naszym zdrowiu, również w formie otyłości.

Kobieta
|

Ten artykuł jest tak ogólnikowy i banalny, że powinien zostać usunięty z sieci. Autor artykułu powinien wstrzymać się o pisaniu o tak ważnej tematyce, jeśli nie posiada wystarczającej wiedzy. Tym artykułem można jeszcze komuś zaszkodzić - ogólnie i w całości.

Tamara
|

Od dawien dawna wiadomo, że najlepszą z diet jest dieta oczyszczająca. Oczywiście nie w nadmiarze. Problemem jest tylko codzienne funkcjonowanie, niska ilość kalorii, poczucie głodu, czy dostępność produktów w pracy. Ja korzystam z koktajli warzywnych, bazujących na miksach suszonych warzyw, a co najważniejsze warzywa pochodzą z Polski, a nie z jakiś Chin, czy Bóg jeden raczy wiedzieć jakiego pochodzenia.

Alinka
|

Zamiast głodówki lepiej zrobić sobie dietę ketogeniczn. Bardzo szybko i skutecznie chudnie się z tłuszczu (w pierwszej kolejności z brzucha), oszczędza mięśnie, a zachodzą właśnie procesy identyczne z głodówką. Organizm spala zbędny zapas, tak jak to ma być ;) a do tego lekka euforia, bo wydzielają się ciała ketonowe i zapomina się o głodzie. Niby śmieszne, ale u mnie bardzo fajnie podziałało.

Joa
|

Jak bym czytała o sobie... Ważyłam 80 kg przy wzroście 156 cm i miałam zespól policystycznych jajników. Tłuste włosy, faldy na brzuchu i nie tylko, pryszcze...Aż w końcu wzięłam się za siebie i schudłam 15 kg. Wiele kobiet ma jednak hormonalne problemy – jesteśmy delikatnymi maszynami, które są bardzo wrażliwe na wahania hormonalne. Male wahania mogą znaczyć 10 kilo więcej... Dlatego nie każda dieta jest dla każdego. Mi w końcu pomogła dieta białkowa. Gotowe posiłki, łatwe do przyrządzenia, prosty i efektywny plan dietetyczny i po 3 miesiącach 15 kg do dołu. Przestrzegałam dokładnie wszystkich faz odchudzania i po ponad pól roku bez efektu jo-jo. Cera i włosy prawie perfekt :-))) Nauczyło mnie to zdecydowanie zdrowszych nawyków żywieniowych. Mogę w końcu ćwiczyć i chodzenie do przymierzalni już nie jest takie straszne. Zostało mi jeszcze jakieś 10 i planuje niedługo wrócić na ta dietę i witaj rozmiarze 36 :-)

aneta
|

Witam, czytajac Panstwa komentarze mam ochote zlapac sie za glowe i krzyknac "boze, co to za glupoty?" ! Pisza Panstwo porady na temat zrzucenia kilogramow, na stosowanie sprawdzonych diet, nie znajac sie na tym w ogole. Chorujac na zespol metaboliczny po pierwsze zaleca sie pojscie do dietetyka (po uprzednim zbadaniu sie u specjalistow), stosowanie racjonalnego zywienia, zadnych diet typu Dukana, Atkinsa etc...(diety wyniszczajace orgaznizn, z efektem jo-jo, diety na cale zycie...), zdrowy styl zycia !!! aktywnosc fizyczna! nie mowie tu o katowaniu sie na silowni godzinami, lecz o zdrowym rozsadnym podejsciu do sprawy, poczatkowo spacery,bieganie,plywanie... :) pozdrawiam :)

Nick
|

Niskoweglowodanowa dieta Atkinsa. Poczytajcie tylko nie na glupawych forach i u pismakow co robili artykuł na zlecenie. Kupcie książkę TAJNIKI DIETY DOKTORA ATKINSA. Prosto i klarownie wyjaśniony wpływ nadmiaru węglowodanów na organizm. Porady, plan diety, przepisy kulinarne. Wypróbowałem. 30 kilo w pół roku. Na początku szybko, potem wolniej. Dbajcie o siebie.
Pozdrawiam.

Anna
|

Tak to prawda należy zmniejszyć dawki jedzenia , by dzienna kaloryczność jedzenia była ok 1000-1200kcal. Należy unikać węglowodanów i cukrów!!! Od 5 miesięcy pod okiem lekarza stosuję dietę oraz leki typu glucobay 100mg i glucophage 100mg, ponadto witaminę B complex i witaminę C 1000mg, L-carnitynę , omega 3-6-9, acai extrakt i spadam w wagi.
W ciągu 4,5 miesiąca zgubiłam ok 9 kg ok bez żadnych ćwiczeń(mam problemy z kręgosłupem i biodrami). Nie łączę węglowodanów z bialkami i tłuszczami, mięsem, a tylko z warzywami.