INSULINA - rodzaje, działanie i sposób podawania

2019-06-26 15:40 Beata Prasałek | Monika Majewska

Insulina to hormon wydzielany przez trzustkę, a konkretnie przez tzw. komórki B wysp Langerhansa. Rola insuliny w organizmie jest bardzo ważna, pełni ona wiele funkcji. Jednak insulina najbardziej jest znana jako lek stosowany w cukrzycy. Insulina znalazła zastosowanie również w kulturystyce. Sprawdź, jakie działanie ma insulina.

Spis treści:

  1. Insulina - rola w organizmie, działanie
  2. Insulina a cukrzyca. Wskazania do stosowania
  3. Insulina - rodzaje i czas działania
  4. Insulina - jak podawać?
  5. Insulina - jak przechowywać?
  6. Insulina - działania niepożądane
  7. Insulina w kulturystyce

Insulina to hormon wytwarzany przez trzustkę, a konkretnie przez komórki beta wysp Langerhansa w trzustce, w celu regulacji ilości glukozy (cukru) we krwi.

Insulina to także lek stosowany w cukrzycy, który do niedawna był otrzymywany z trzustek zwierzęcych (wołowych i wieprzowych). Obecnie zwykle stosuje się insulinę ludzką otrzymywaną technikami inżynierii genetycznej.

Insulina jest wykorzystywana również jako nielegalny środek dopingujący w sporcie i kulturystyce.

Insulina - rola w organizmie, działanie

  • reguluje ilość glukozy we krwi. Zadaniem insuliny jest obniżenie poziomu cukru we krwi do prawidłowego poziomu. Brak lub niedobór insuliny prowadzi do zwiększenia się we krwi poziomu cukru, co może doprowadzić do rozwoju cukrzyca typu II
  • bierze udział w przetwarzaniu węglowodanów w tłuszcze
  • wzmaga syntezę białka przez przyspieszanie dostarczania aminokwasów

Najbardziej intensywny proces wydzielania insuliny zachodzi w porze porannej, maleje natomiast po południu. W nocy ilość wydzielanej insuliny znacznie spada.

    Insulina a cukrzyca. Wskazania do stosowania

    U osób z cukrzycą trzustka nie wytwarza insuliny lub jej dostatecznej ilości. Może się też zdarzyć, że trzustka nie jest w stanie efektywnie wykorzystać insuliny, którą wytwarza. W wyniku tego glukoza (cukier) gromadzi się w krwiobiegu.

    W cukrzycy typu I niezbędne jest leczenie insuliną, ponieważ trzustka w ogóle nie produkuje tego hormonu. Natomiast w przebiegu cukrzycy typu II pacjenci mogą być w stanie utrzymywać poziom glukozy we krwi w normie dzięki odpowiedniej diecie, ćwiczeniom i leków przeciwcukrzycowym. Dopiero gdy te metody nie przynoszą pożądanych efektów, do leczenia włącza się insulinę.

    Wskazaniami do jej zastosowania są także:

    • opanowanie glukotoksyczności
    • inne choroby (np. zawał serca, zapalenie płuc) u pacjenta z cukrzycą typu 2, dotychczas leczonego doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi
    • zabieg operacyjny u chorego na cukrzycę typu 2 dotychczas leczonego doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi
    • ciężkie uszkodzenie wątroby i/lub nerek u chorego na cukrzycę typu 2 (są to stany, w których stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych jest przeciwwskazane)
    • cukrzyca ciężarnych (jeśli dieta nie pomaga)

    Insulinę do zastrzyków uzyskuje się z trzustek zwierząt (pod względem budowy cząsteczki najbardziej podobna do ludzkiej jest insulina wieprzowa) albo na drodze biotechnologicznej (insulinę mogą wytwarzać specjalne szczepy bakterii lub drożdże piekarskie, którym wcześniej wszczepiono geny insuliny ludzkiej). Obie insuliny są równie skuteczne.

    Insulina - rodzaje i czas działania

    Insuliny różnią się czasem działania (jak długo są skuteczne), początkiem działania (jak szybko zaczynają działać) i szczytem działania (kiedy są najbardziej skuteczne).

    • insulina krótkodziałająca szybko pojawia się we krwi i ma krótki czas działania. Można ją brać pół godziny przed posiłkiem. Najsilniej działa między 1 a 3 godziną po wstrzyknięciu. Jest skuteczna przez 8 godzin.
    • insulinę o pośrednim czasie działania można brać 1–1,5 godziny przed posiłkiem. Najwyższe stężenie we krwi ma pomiędzy 4 a 12 godziną po iniekcji. Działa przez 24 godziny.
    • insulina o przedłużonym czasie działania przyjęta 1–1,5 godziny przed posiłkiem działa przez ponad 24 godziny.
    • istnieją też gotowe mieszanki insuliny krótkodziałającej i o pośrednim czasie działania.

      Insulina - jak podawać?

      O tym, jakie dawki insuliny i jak często trzeba zażywać, decyduje lekarz diabetolog po wykonaniu serii badań. Przed każdym podaniem insuliny trzeba zmierzyć sobie poziom cukru we krwi, a jeśli bierze się dawkę przed posiłkiem – uwzględnić ilość zawartych w nim węglowodanów.

      Insulinę można podawać za pomocą strzykawki, pióra lub pompy

      • Pióro insulinowe (tzw. peny)

      Insulinę kupuje się w ampułkach lub tzw. penach. Peny to dozowniki przypominające długopisy. W środku mają wkłady-pojemniczki z insuliną wystarczającą na kilka dni. Jednorazowe miniigły są bardzo cienkie i powleczone silikonem, dzięki czemu iniekcji nie towarzyszy ból. Igłę wbija się pod skórę, ale nie w mięsień. Wstrzyknięcie insuliny w mięsień nie jest niebezpieczne, ale niewskazane, bo zaburzony zostaje czas wchłaniania i działania insuliny. Najlepiej wykonywać iniekcje w brzuch, udo lub ramię.

      By uniknąć utworzenia się podskórnych zgrubień i zrostów, nie należy robić zastrzyków wciąż w to samo miejsce. Insulinę trzeba wstrzykiwać powoli i nie wyciągać igły natychmiast po opróżnieniu pojemniczka – warto odczekać 5–6 sekund, bo to zapewni wstrzyknięcie całej dawki i zapobiegnie wyciekowi insuliny.

      • Strzykawki

      Ze specjalnego pojemnika pacjent pobiera - za pomocą strzykawki - odpowiednią ilość insuliny, a następnie podaje ją pod skórę. Strzykawki są małe i posiadają cienkie igły ze specjalną powłoką, dzięki czemu wstrzykiwanie powoduje niewielki dyskomfort.

      • Pompa insulinowa (insulin pump)

      Pompa insulinowa składa się z małego cewnika, wprowadzonego pod skórę, i pompy w rozmiarze telefonu komórkowego, która jest noszona na zewnątrz ciała. Pompa posiada zbiorniczek na insulinę, którą dostarcza o ustalonych porach.

      Strach przed bólem, przed zastrzykami, powoduje, że część pacjentów ma problemy ze stosowaniem tych metod leczenia, co zwiększa ryzyko poważnych powikłań. Dlatego naukowcy wciąż pracują nad nowoczesnymi formami podawania insuliny - plastrami insulinowymi, aerozolami rozpylanymi do jamy ustnej, kapsułkami wolno uwalniającymi insulinę, jak również nad sztuczną trzustką, czyli pompą dwuhormonalną.

      Ważne

      Insulina po wstrzyknięciu pod skórę ma skłonność do krystalizowania się. Kryształki rozpuszczają się bardzo wolno, przez co hormon ten osiąga najwyższe stężenie we krwi po ok. 1,5–2 godzinach. By lek zdążył zadziałać, między zastrzykiem a posiłkiem musi upłynąć 30–45 minut. Niemal 90 proc. chorych nie przestrzega jednak tego zalecenia i wstrzykuje sobie lek zbyt późno, zwykle tuż przed posiłkiem. Naukowcy zamienili więc aminokwasy w cząsteczce insuliny i uzyskali substancję o nowych właściwościach – tzw. analog insuliny ludzkiej. Jego kryształki rozpuszczają się znacznie szybciej, dlatego zastrzyk można zrobić sobie tuż przed, w trakcie, a nawet do 15 minut po posiłku.

      Zdaniem eksperta
      Jolanta Mętrak, internista

      Insulina - analogi insulin długodziałających

      Jestem mamą 6-letniej Ani, chorej od ok. 1,5 roku na cukrzycę insulinozależną. Chciałabym się dowiedzieć, czy insuliny długodziałające naprawdę są bardzo skuteczne w porównaniu do innych insulin? Czy podaje się je raz dziennie, czy same dają jeszcze lepsze rezultaty związane z niskimi poziomami glukozy oraz HbA1c we krwi oraz czy zmniejszają ryzyko wystąpienia powikłań związanych z cukrzycą?

      Jolanta Mętrak, internista: Insuliny analogowe długodziałające, to istotnie bardzo dobre i "wygodne" insuliny, które przez poprawę kontroli cukru, a tym samym poprawę wyrównania cukrzycy, powodują mniej jej przewlekłych powikłań. Najczęściej wymagają jednoczesnego podawania insulin krótkodziałających, doposiłkowych, ale u osób z małym zapotrzebowaniem, jadających niewiele, mogą być wystarczające. Dobrze też sprawdzają się w okresach tzw. remisji cukrzycy. To obecnie "mercedesy" wśród insulin.

      Warto wiedzieć

      Insulina - jak przechowywać?

      • najlepiej w lodówce, w temperaturze 2-8 st. C
      • z dala od światła słonecznego, otwartą fiolkę do 6 tygodni, peny - jednorazowe wstrzykiwacze - do miesiąca
      • nie zamrażać
      • nie używać insuliny rozmrożonej ani takiej, która zmieniła barwę lub konsystencję

      Insulina - działania niepożądane

      W przebiegu insulinoterapii, podobnie jak w czasie przyjmowania każdego innego leku, występują działania niepożądane, mają one jednak ograniczony charakter.

      1. Lipohipertrofia i lipoatrofia

      Lipohipertrofia oznacza przerost tkanki tłuszczowej w miejscach podawania insuliny, który objawia się początkowo stwardnieniem skóry, a następnie widocznymi uniesieniami.

      2. Uczulenie

      Insulina rzadko powoduje uczulenia i nie należy się ich obawiać. W miejscach wstrzyknięć może wystąpić wysypka lub zaczerwienienie skóry ze swędzeniem. Wtedy koniecznie trzeba się zgłosić do lekarza, by zmienić preparat insuliny.

      3. Wzrost masy ciała

      Do wzrostu masy ciała dochodzi u większości osób w początkowym okresie insulinoterapii. Przyczynia się do tego kilka mechanizmów działania insuliny.

      4. Nadciśnienie tętnicze

      Insulina może przyczyniać się do podwyższenia wartości ciśnienia bezpośrednio – pobudzając układ współczulny (część układu nerwowego pobudzająca organizm do działania w sytuacjach stresowych) oraz zwiększając wchłanianie sodu w nerkach.

      5. Niedocukrzenie (hipoglikemia)

      Przy leczeniu insuliną może wystąpić zmniejszenie stężenia glukozy we krwi wynikające ze spożycia zbyt małego posiłku, z nadmiernego wysiłku fizycznego, nieodpowiednio dobranej dawki insuliny lub spożycia alkoholu. Zwykle niedocukrzenie występuje, gdy stężenie glukozy we krwi wynosi <55 mg/dl (3,0 mmol/l).

      Insulina w kulturystyce

      Insulina jest stosowana w sporcie i kulturystyce jako substancja aktywująca działanie sterydów anabolicznych, w szczególności hormon wzrostu.

      Duża część hormonów wzrostu po wstrzyknięciu do organizmu dostaje się do wątroby. Zadaniem komórek wątroby jest rozpoczęcie produkcji insulinopodobnego czynniku wzrostu, IGF. W tym celu - oprócz testosteronu i hormonów gruczołu tarczycy - konieczna jest również insulina. Jednak dzienna dawka insuliny, która jest wytwarzana przez trzustkę, jest niewystarczająca, aby zagwarantować maksymalną produkcję IGF-1 w wątrobie po wstrzyknięciu hormonu wzrostu. Stąd zapotrzebowanie na insulinę.

      Jednak stosowanie insuliny przez osoby zdrowe niesie za sobą duże niebezpieczeństwo.

      Zdaniem eksperta
      Jolanta Mętrak, internista

      Insulina jako wspomaganie dla sportowca

      Jestem sportowcem, wspomagam się od kilku lat różnymi farmaceutykami. Zastanawiam się nad przyjmowaniem insuliny - czy mogę liczyć na pomoc lekarza w tej sprawie?

      Jolanta Mętrak, internista: Skąd ten pomysł?! Insulina obniża poziom cukru i może wywołać hipoglikemię, co jest stanem niebezpiecznym nie tylko dla zdrowia, ale także dla życia. Podczas uprawiania sportu mięśnie dodatkowo zużywają cukier. Niski poziom cukru źle wpływa na funkcjonowanie mózgu. Nie sądzę, aby lekarz wypisał receptę na insulinę dla osoby bez cukrzycy.

      Za 10 proc. wszystkich zgonów z powodu cukrzycy odpowiada hipoglikemia

      Źródło: x-news.pl/lifestyle.newseria.pl

      miesięcznik "Zdrowie"

      Czy artykuł był przydatny?
      Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

      NOWY NUMER

      W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

      Dowiedz się więcej
      Miesięcznik Zdrowie 9/2019
      KOMENTARZE
      Diabetyk
      |

      Jestem za tym aby ludzie , którzy maja zdiagnozowaną cukrzycę nie mówić cukrzyk tylko diabetyk.

      Elzbieta
      |

      Zygac sie chce jak ciagle i bez przerwy wyzywacie ludzi od cukrzykow a przeciez ci ludzie choruja na cukrzyce. Czy to jest takie trudne do pojecia? Dlaczego nikt nie zauwaza ze wlasnie ludzi chorych na cukrzyce tak sie traktuje. Uwazam ze Ci ludzie nie zasluguja na cos takiego oni nie wybrali sobie tej choroby jak zreszka inni chorzy na inne choroby. Ludzi chorych na pluca nazywacie gruzlikami co sie dzieje ? A jak nazywacie ludzi chorych na raka czy nadcisnienie czy parkinsona ? No jak ? Bo ten cukrzyk to wam przychodzi lekko. A ja mam jedno zyczenie zeby Ci ludzie ktorzy wyzywaja chorych na cukrzyce od cukrzykow mieli cukrzyce i zeby ich tez wyzywano od cukrzykow to moze by zrozumieli jak traktuja tych chorych. Prym w tym wioda lekarze pismaki i cala pozostala sluzba medyczna.
      Zycze wam cukrzycy.

      danuta1212
      |

      biorę insulinę humolag nocna rano cukier do 140 jest ok natomiast dzienna przed obiadem 220 daję 8mlg przed kolacją do 300 nie wiem co robić to pocątek brania insuliny a musiałam wyjechać nie mam kontaktu z lekarzem może ktoś mi doradzi co w takich przypadkach. Czy zwięks?zyć dawkę dziennej

      Mama ,,cukierka,,
      |

      Oczywiście Panie Mieczysławie , że można kupić insulinę w penach a nazywa się Lantus.

      Mieczysław
      |

      Od kiedy to insulinę kupujemy w "Penach"? Jeżeli tak, to gdzie można ją kupić w Penach i ile ona kosztuje?:-)

      Wojtek
      |

      Zgadzam się z przedmówcą. Również używam Injex30 i w odróżnieniu od innych podobnych urządzeń nie powoduje, bólu, czy też swędzenia. Łatwo zatem zapewne przekonać do niego dziecko, które boi się igieł.

      Barbara
      |

      Moje dziecko też zawsze strasznie cierpiało - już na sam widok igły na początku było przerażone, a potem popadało w otępienie... Nie mogłam już na to patrzeć - stwierdziłam, że poszukam rozwiązania, aby zaoszczędzić dziecku bólu. Udało się! Na jednym z portali internetowych wyczytałam o bezigłowym wstrzykiwaczu Injex 30. Okazał się być wybawieniem z mojej sytuacji! Dziecko z chęcią go używa, jest bardziej radosne, dla niego cukrzyca nie kojarzy się już z bólem i koniecznością nieustannych zastrzyków. Poza tym ja także się uspokoiłam - wiem, że z Injex 30 Gabrysi nie grożą żadne skaleczenia :) Polecam wszystkim, którzy chcą się leczyć z cukrzycy BEZ BÓLU!

      Michał -senior
      |

      Cukrzycę ujawnioną mam od 16 lat / od razu na insulinie / a mam 63 rok życia. Wyniki badań krwi wspaniałe. Ciśnienie wzorowe 125/75 tętno 75. Uważam że cukrzyk, który w 'miarę się pilnuje" ma szanse na długie życie gdyż nie obciąża zbytnio swój organizm Pozdrawiam wszystkich, którzy szybka przeszli na zastrzyki.

      medea
      |

      Zastanawiam się nad zakupem lodówki do podręcznego przechowywania insuliny. Czy ktoś już nabył takie urządzenie?
      http://www.bitblue.pl/index...

      en
      |

      Ja tez nie lubie zastrzykow a teraz operuje , w iraku nawet obcinalem nogi