Interakcje: wpływ na nadciśnienie tętnicze

mgr farm. Łukasz Waligórski, członek Naczelnej Rady Aptekarskiej - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Nieodłącznym elementem każdej farmakoterapii są interakcje. Zażywane leki wpływają nie tylko na ludzki organizm, ale również wzajemnie na swoje działanie. Do tego należy dodać alkohol i niektóre składniki pożywienia. Ich łączenie może być naprawdę niebezpieczne. Jak może wpłynąć na nadciśnienie tętnicze?

W Polsce nadciśnienie tętnicze dotyka ok. 32% osób. Problem ten dotyczy głównie ludzi starszych, którzy często leczą jednocześnie kilka dolegliwości. To z kolei skutkuje dużą liczbą zażywanych leków i w konsekwencji sporym ryzykiem interakcji między nimi.

O ile jednak połączenia leków zalecanych przez lekarza i stosowanych przewlekle nie są na ogół źródłem działań niepożądanych, to mogą się one pojawić w przypadku doraźnego zażywania przez takie osoby leków dostępnych bez recepty. Do najgroźniejszych pod tym względem należą leki przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe – bardzo często stosowane bez lektury ulotki i wnikliwej refleksji o ich wpływie na leki stosowane przewlekle.

Lekowe interakcje: leki bez recepty

Najpopularniejszą grupą leków o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym są tzw. NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne). Należą do nich takie substancje czynne jak kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, deksketoprofen, naproksen, diklofenak czy metamizol (nazywany też pyralginą). Z kolei lekiem o działaniu „tylko” przeciwbólowym i przeciwgorączkowym jest paracetamol. Ich stosowanie w jednoczesnej farmakoterapii nadciśnienia powinno być ostrożne z prostego powodu – osłabiają one działanie leków obniżających ciśnienie.

Czytaj też:
LEKI PRZECIWBÓLOWE pod lupą - co robić, by nie zaszkodziły
Porównanie leków przeciwbólowych: paracetamol, ibuprofen i aspiryna - jak działają i jakie są ich skutki uboczne?Diclofenac jest groźny? Europejska Agencja Leków (EMA) ostrzega, że diklofenak może powodować zakrzepy

Jak stwierdzić, czy u pacjenta z nadciśnieniem, który zażył jeden ze wspomnianych leków, zaszła jakaś interakcja? Chorego powinny zaalarmować z pewnością takie objawy jak obrzęk wokół kostek, pogorszenie samopoczucia, szum w uszach, przypływ gorąca czy bóle głowy. Najczęściej jednak wzrost ciśnienia nie jest dla pacjenta odczuwalny. Dlatego należy je regularnie kontrolować podczas stosowania leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych.

Jak zatem powinni postępować chorzy na nadciśnienie w sytuacji, gdy coś ich boli lub mają gorączkę? W pierwszej kolejności należy podjąć próbę leczenia lekiem o najmniejszym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych. W praktyce oznacza to zazwyczaj rozpoczynanie leczenia przeciwbólowego paracetamolem lub kwasem acetylosalicylowym w najmniejszej skutecznej dawce.

Jeśli to leczenie nie przyniesie efektu, można zastosować pozostałe leki z grupy NLPZ w takiej kolejności, jak rośnie siła ich działania (paracetamol – kwas acetylosalicylowy – ibuprofen – naproksen – diklofenak – deksketoprofen – metamizol). Jeśli żaden z nich nie przyniesie ulgi, do wyboru pozostają leki z tzw. II stopnia drabiny analgetycznej, a więc połączenia paracetamolu ze słabym opioidem i opcjonalnie adjuwantem. Z tej grupy bez recepty dostępne są leki zawierające paracetamol i kodeinę oraz dodatkowo uzupełnione kofeiną, stanowiącą wspomniany adjuwant.

Interakcje: alkohol

Wiele osób jest przekonanych, że nadciśnienie wyklucza możliwość spożywania alkoholu, który wchodzi w interakcje z lekami stosowanymi w tej dolegliwości. To nie do końca prawda. Niewielkie ilości napojów zawierających alkohol nie wpływają na działanie leków na nadciśnienie. Takie połączenie na ogół nie zagraża zdrowiu i życiu pacjenta.

Trzeba jednak pamiętać, że alkohol może wpływać na wysokość samego ciśnienia. Bezpośrednio po jego spożyciu będzie ono nieznacznie niższe – efekt ten utrzymuje się ok. 8 godzin. Zaraz potem następuje faza wzrostu ciśnienia tętniczego. Dlatego osoby planujące wieczorem spożycie alkoholu nie powinny z tego powodu rezygnować z zażywania leków na nadciśnienie, ponieważ najpewniej następnego dnia rano wystąpi u nich wzrost ciśnienia tętniczego.

Oczywiście nie każda ilość alkoholu jest bezpieczna w przypadku stosowania leków na nadciśnienie. Jego nadużycie będzie bowiem prowadziło do wystąpienia dość niebezpiecznych działań niepożądanych:

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby stosujące takie leki jak: quinapril, doksazosyna, klonidyna, losartan czy enalapril.

Leki na cholesterol a alkohol

Znacznie poważniejsze mogą być skutki nadużywania alkoholu przy jednoczesnym stosowaniu leków na podwyższony poziom cholesterolu, często włączanych do leczenia nadciśnienia. W przypadku ich przyjmowania absolutnie nie powinno się sięgać po napoje zawierające alkohol.

Stosowanie takich leków jak lowastatyna, rosuwastatyna, atorwastatyna, simwastatyna czy prawastatyna może powodować zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych nawet trzykrotnie. W przypadku osób spożywających duże ilości alkoholu będzie to skutkować nieodwracalnym uszkodzeniem wątroby.

Czytaj też: Skutki zdrowotne nadużywania alkoholu - odwracalne i nieodwracalne zmiany w organizmie

Interakcje: pożywienie

Dbałość o właściwą dietę to ważny element wspierający farmakoterapię nadciśnienia. Kontrola nad ilością spożywanych kalorii, węglowodanów i tłuszczów to jednak nie wszystko. W żywności często znajdują się pojedyncze składniki, które mogą wpływać na działanie leków. Następstwa prokurowanych w ten sposób interakcji są często trudne do przewidzenia, a przez to bardzo niebezpieczne.

Chorzy na nadciśnienie zażywający metoprolol, propranolol czy bisoprolol nie powinni łączyć tych leków z posiłkami bogatotłuszczowymi. Tego typu jedzenie może przyspieszać ich wchłanianie, co grozi zwolnieniem czynności serca, zaburzeniami rytmu, spadkiem ciśnienia tętniczego i niewydolnością serca. Posiłki z dużą zawartością tłuszczów będą też powodowały zwiększenie wchłaniania leków przeciwdepresyjnych takich jak amitryptylina, klomipramina, imipramina. Skutkiem tego będzie zwiększenie stężenia leków we krwi i nasilenie ich objawów niepożądanych.

Niebezpieczny sok z grejpfruta

Chyba najbardziej niebezpiecznym składnikiem diety dla osób stosujących jakąkolwiek farmakoterapię jest grejpfrut i sok z grejpfruta. Zawiera on składniki spowalniające metabolizm wielu farmaceutyków, co w rezultacie prowadzi do niebezpiecznego wzrostu ich poziomu we krwi.

Obecnie znane są 43 leki, z którymi wchodzi on w groźne interakcje. Są to preparaty kardiologiczne, onkologiczne, statyny czy immunosupresyjne. Popicie sokiem grejpfrutowym jednej tabletki któregoś ze wspomnianych leków może dać efekt taki jak po zażyciu 5-10 pastylek. Skutki tego mogą być różne i zależą od rodzaju leku – krwawienia z żołądka, trudności z oddychaniem, uszkodzenie nerek, zaburzenia rytmu serca, a nawet zgon.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby stosujące amlodypinę, felodypinę, nifedypinę, nitredypinę oraz werapamil. Leki te wchodzą w interakcję z sokiem grejpfrutowym, który zmniejsza ich metabolizm. To prowadzi do spadku ciśnienia, zaczerwienienia twarzy i bólu głowy. Również leki uspokajające i nasenne, takie jak midazolam i diazepam nie powinny być stosowane w połączeniu z sokiem grejpfrutowym, bo grozi to depresją oddechowo-krążeniową.

Identyczna interakcja ma miejsce podczas jednoczesnego stosowania soku grejpfrutowego z lekiem przeciwdrgawkowym – karbamazepiną. Jak zatem widać, każdy rodzaj substancji aktywnej wprowadzanej do organizmu (a tymi są wszystkie leki) może zmienić swoje działanie w połączeniu z innymi.

Dlatego warto o interakcje pytać lekarzy i farmaceutów, ale przede wszystkim uważnie czytać ulotki leków.

Często zapomina się, że podobne jak sok grejpfrutowy interakcje z lekami mogą dawać również inne owoce cytrusowe: pomelo czy gorzka pomarańcza. Bez obaw można jadać słodką pomarańczę, która nie powoduje interakcji.

Które leki osłabiają działanie leków na nadciśnienie?

Wykazano, że osłabienie przez niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. aspiryna, ibuprofen) działania przeciwnadciśnieniowego jest wyższe dla leków z grupy beta-blokerów (np. bisoprolol, metoprolol) i inhibitorów konwertazy angiotensyny (np. ramipril, enalapril), niższe dla leków moczopędnych (np. furosemid, spirinol), natomiast neutralne wydają się leki z grupy antagonistów wapnia (np. amlodypina, nitredypina). Badania kliniczne mówią o średnim wzroście ciśnienia u osób leczonych NLPZ na poziomie ok. 5 mmHg.

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE