LEKI IMMUNOSUPRESYJNE - działanie i skutki uboczne

2019-07-11 13:23 Monika Majewska

Leki immunospresyjne to leki, które prowadzą do obniżenia odporności organizmu (immunosupresja). Farmakologiczne leczenie immunosupresyjne stosuje się po przeszczepie, aby zapobiec jego odrzuceniu, a także w leczeniu chorób alergicznych i autoagresyjnych. Jakie dokładnie działanie mają leki immunosupresyjne? Jakie są skutki uboczne ich stosowania?

Leki immunosupresyjne to leki, które prowadzą do przejściowego lub stałego obniżenia odporności organizmu - w terminologii medycznej to immunosupresja. Leki immunosupresyjne są jedną z metod obniżania odporności organizmu.

Inne metody immunosupresji to zabiegi chirurgiczne (wycięcie narządów układu immunologicznego np. grasicy) i metody z zastosowaniem środków fizycznych, np. promieniowanie rentgenowskie. Z kolei immunosupresja jest jedną z metod modulacji układu odpornościowego, którą przeprowadza się w celach profilaktycznych i leczniczych (immunoterapii). W immunoterapii, obok immunosupresji, wyróżnia się także immunostymulację (pobudzenie układu odpornościowego) i immunorekonstrukcję (odbudowa układu odpornościowego).

Leki immunosupresyjne - działanie

Leki immunosupresyjne prowadzą do osłabienia bądź zahamowania odpowiedzi układu odpornościowego (w terminologii medycznej stan taki nazywany jest immunosupresją) poprzez hamowanie procesu wytwarzania i dojrzewania komórek odpornościowych.

Leki immunosupresyjne prowadzą do osłabienia zdolności obronnych układu odpornościowego.

Stopień nasilenia immunosupresji oraz jej długotrwałość zależą od wrażliwości osobniczej, dojrzałości immunologicznej, rodzaju i ilości antygenu, dawki i częstości podań leku immunosupresyjnego oraz rodzaju odpowiedzi immunologicznej.

Leki immunosupresyjne - rodzaje

Wyróżnia się następujące grupy leków immunosupresyjnych:

  • glikokortykosteroidy
  • leki cytostatyczne
  • przeciwciała monoklonalne
  • leki działające na immunofiliny: cyklosporyna, takrolimus, syrolimus (rapamycyna), ewerolimus
  • leki niesklasyfikowane: interferony, białko wiążące TNF (czynnik martwicy nowotworów) i kwas mykofenolowy

Leki immunosupresyjne po przeszczepie

Po transplantacji istnieje ryzyko, że układ odpornościowy będzie traktował przeszczepiony narząd jako ciało obce i próbował go odrzucić. By temu zapobiec, konieczne jest osłabienie odporności. Dokonuje się tego najczęściej przy pomocy leków immunosupresyjnych.

Układ odpornościowy rozpoznaje przeszczepiony narząd jako obcy i atakuje go, co kończy się odrzuceniem przeszczepu. Aby temu zapobiec, należy zastosować leczenie immunosupresyjne.

Zwykle równocześnie stosuje się kilka leków w określonych schematach, w zależności od przeszczepianego narządu, stopnia ryzyka immunologicznego, nasilenia zaburzeń metabolicznych, obecności schorzeń współistniejπcych oraz czynności przeszczepu. Dawki leków immunosupresyjnych niezbędnych do utrzymania czynności przeszczepu zmniejszają się po upływie pierwszych kilku miesięcy od operacji. Tym niemniej pewna minimalna ilość tych leków pozostaje zawsze potrzebna, nawet wiele lat po transplantacji. Stosowanie immunosupresji jest konieczne od momentu przeszczepienia narządu do czasu ustania jego funkcji.

Leki immunosupresyjne w chorobach autoimmunologicznych

Choroby autoimmunologiczne, zwane też chorobami z autoagresji, to choroby, w przebiegu których układ odpornościowy błędnie rozpoznaje elementy własnego organizmu jako wroga i zaczyna je atakować. Konsekwencją są trwałe uszkodzenia. Leki immunosupresyjne hamują niewłaściwą odpowiedź układu odpornościowego, skierowaną przeciwko własnym tkankom. Leki immunosupresyjne stosuje się m.in. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego, pęcherzycy, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Crohna.

Leki immunosupresyjne - działania niepożądane

Oprócz pożądanego działania leczniczego, stosowaniu leków immunosupresyjnych mogą towarzyszyć liczne działania niepożądane.

1) Podatność na infekcje

Najgroźniejsze są przewlekłe zakażenia wirusowe, które powodują uszkodzenia narządów, np. przewlekłe zapalenie wątroby czy przewlekłe zmiany skórne związane z wirusem brodawczaka ludzkiego. Przewlekła infekcja u pacjentów leczonych immunosupresyjnie spowodowana jest wirusami, którymi bezobjawowo zakażona jest większość populacji. Tylko że u pacjentów z osłabioną lekami odpornością, ten zazwyczaj wirus uaktywnia się, namnaża i wywołuje uszkodzenia. Organizm biorcy przeszczepu nie walczy skutecznie z zakażeniem wirusowym i u większości z nich nie obserwuje się spontanicznej eliminacji wirusa.

2) Nowotwory

Najczęściej rozwijają się nowotwory, które mają związek z zakażeniami wirusowymi, a więc nowotwory skóry, szyjki macicy, pęcherza moczowego, a także chłoniaki (część z nich związana jest z wirusem Epsteina-Barr), nowotwory nerek czy wątroby (związane z przewlekłym zapaleniem tego narządu spowodowanym wirusem typu B albo C).

3) Nadciśnienie, wrzody

Wraz z wiekiem rozwijają się u pacjenta przyjmującego leki immunosupresyjne powikłania metaboliczne, kostne i sercowo-naczyniowe. Większość z przyjmowanych latami leków sprzyja rozwojowi hiperlipidemii, cukrzycy, nadciśnieniu tętniczemu, a co za tym idzie miażdżycy. Coraz częściej też zdarza się, że pacjenci umierają z czynnym przeszczepem z innych, głównie sercowo-naczyniowych, przyczyn. Leki immunosupresyjne, poza nadciśnieniem, dyslipidemią, hiperglikemią, powodują owrzodzenia żołądka oraz uszkodzenie wątroby i nerek, nierzadko o dużym nasileniu.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE