STATYNY rozprawiają się z wysokim poziomem cholesterolu

2016-10-13 11:13 Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" |Joanna Anczura | Konsultacja: Małgorzata Żuławnik, specjalista medycyny rodzinnej i chorób wewnętrznych

Statyny poprawiają profil lipidowy, czyli obniżają poziom cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, podwyższają HDL oraz umiarkowanie obniżają stężenie trójglicerydów. Podwyższony poziom cholesterolu we krwi sprzyja chorobom układu krążenia, a nie zawsze udaje się go obniżyć tylko dzięki niskotłuszczowej diecie i większej aktywności fizycznej. Czasem jedynym wyjściem jest przyjmowanie statyn.

Statyny to leki obniżające poziom cholesterolu we krwiCholesterol to związek tłuszczowy, który nie rozpuszcza się we krwi. Jest niezbędny do budowy błon komórkowych, dobrego trawienia, wytwarzania i przyswajania witaminy D. Aby mógł się przemieszczać po organizmie, musi połączyć się ze specjalnymi białkami transportującymi. Powstają cząsteczki tłuszczowo-białkowe, które różnią się proporcją składników, tworząc w ten sposób dwie frakcje cholesterolowe. Cząsteczki składające się z dużej ilości cholesterolu o małej gęstości w cienkiej białkowej otoczce to cholesterol LDL; te zaś, w których jest więcej białka, a mniej cholesterolu o dużej gęstości, tworzą frakcję HDL.

Przeczytaj: W pułapce cholesterolu

Cząstki LDL nazywane są często złym cholesterolem, bo łatwo przenikają do krwi i odkładają się na ścianach tętnic w postaci złogów. Tworzą tam blaszkę miażdżycową, która zwęża i usztywnia tętnice. Początkowo skutki tego procesu nie są odczuwalne, ale z czasem tętnice coraz bardziej zarastają blaszką i krew nie może swobodnie przepływać. Rozwijają się schorzenia układu krążenia i dramatycznie zwiększa się ryzyko zawału mięśnia sercowego oraz udaru mózgu.

Przekroczone normy cholesterolu

Poziom cholesterolu we krwi zależy od wielu czynników, m.in. wieku, diety, aktywności fizycznej, niektórych schorzeń. W krajach europejskich przyjęto, że pożądana wartość cholesterolu całkowitego u dorosłego człowieka powinna utrzymywać się na poziomie 190 mg/dl, ale za poprawne uważa się też stężenie ok. 200 mg/dl. Jeżeli więc kolejne badania wykażą przekroczenie tej normy, choćby tylko o 25 mg/dl, trzeba dążyć do obniżenia cholesterolu.
Osoby, które nie mają innych obciążeń, np. nadciśnienia tętniczego, mogą ograniczyć się do diety, zwiększenia aktywności fizycznej i korzystać z preparatów obniżających poziom cholesterolu dostępnych bez recepty.
Gdy to nie pomaga i hipercholesterolemia się utrzymuje, lekarz może zalecić statyny w mikrodawce – skutecznie obniżają one poziom cholesterolu we krwi. Bez zwłoki podaje się je także osobom, które przeszły zawał serca lub udar albo u których z powodu wysokiego stężenia cholesterolu doszło do uszkodzenia nerek.

Ważne

Dobry lipidogram

Stężenia cholesterolu i jego frakcji w surowicy krwi, które zostały uznane przez kardiologów za prawidłowe, wynoszą:

  • cholesterol całkowity: 150–190/200 mg/dl
  • cholesterol LDL: 66–130 mg/dl (pożądany poziom: poniżej 115 mg/dl)
  • cholesterol HDL (mężczyźni): 35–70 mg/dl (pożądane stężenie: powyżej 40 mg/dl)
  • cholesterol HDL (kobiety): 40–80 mg/dl (pożądana wartość: powyżej 45 mg/dl)
  • trójglicerydy: 35–150 mg/dl

Statyny - chemiczna blokada

Mechanizm działania statyn polega na hamowaniu wytwarzania cholesterolu w wątrobie poprzez blokowanie enzymu, który umożliwia syntezę, czyli łączenie się cząsteczek cholesterolu z białkami transportującymi. Kolejną cechą tej grupy leków jest wychwytywanie niekorzystnej frakcji LDL i odsyłanie jej do wątroby, skąd zostaje wydalona z organizmu.
Z wielu badań klinicznych wynika, że stosowanie statyn obniża poziom LDL we krwi średnio o 18–55 proc., a trój-glicerydów o 7–30 proc. i jednocześnie podwyższa stężenie HDL o 5–15 proc. Leki działają też przeciwzapalnie i przeciwzakrzepowo, zapobiegają zawałom – zarówno temu pierwszemu, jak i kolejnym.

Sporo zalet i trochę wad statyn

Zażywanie statyn poprawia profil lipidowy, czyli obniża poziom cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, podwyższa HDL oraz umiarkowanie obniża stężenie trójglicerydów. Daje to wymierne efekty dla zdrowia:

  • zahamowany zostaje proces rozwoju blaszki miażdżycowej lub następuje nawet całkowity jej zanik;
  • o ok. 25 proc. zmniejsza się ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych u chorych na cukrzycę. U osób bez cukrzycy zapobiegawcze działanie statyn jest mniej spektakularne. Ryzyko powikłań zmniejsza się zwykle o 15–20 proc.;
  • u osób zagrożonych kamicą żółciową długofalowe stosowanie statyn istotnie obniża ryzyko tworzenia się kamieni, a więc w rezultacie także konieczność przeprowadzenia operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego.

Niestety, statyny mogą mieć działania niepożądane, które występują głównie podczas przewlekłego leczenia dużymi dawkami. Zazwyczaj są to dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, bóle głowy, stawów, zmęczenie, bezsenność i reakcje alergiczne. Najczęściej występującym poważnym działaniem niepożądanym jest upośledzenie czynności wątroby. Dopóki aktywność enzymów wątrobowych (aminotransferaz AlAT, AspAT) nie przekracza trzykrotnie górnej granicy normy, można ostrożnie kontynuować leczenie pod kontrolą stężenia we krwi aminotransferaz.

Leki z grupy statyn najlepiej przyjmować podczas wieczornego posiłku lub przed snem. Najlepiej popijać je wodą. Uwaga! Picie soku grejpfrutowego i jedzenie surowych grejpfrutów podwyższa stężenie statyny we krwi i może zwiększać ryzyko działań ubocznych.

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem statyn jest miopatia (uszkodzenie mięśni prążkowanych), objawiająca się osłabieniem i/lub bólem mięśni. Objawom tym towarzyszy wzrost aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) dziesięciokrotne powyżej górnej granicy normy. Jeśli statyna nie zostanie odstawiona, może dojść do rabdomiolizy, czyli nadmiernego wzrostu stężenia mioglobiny – białka uwalnianego z komórek mięśni i filtrowanego w kłębuszkach nerkowych, co może prowadzić do ostrej niewydolności nerek.

Dlatego statyny wprowadza się do leczenia dopiero wtedy, gdy nie udaje się obniżyć poziomu cholesterolu do pożądanego stężenia poprzez zmianę diety i stylu życia czy zastosowanie steroli roślinnych lub naturalnych
substancji wspomagających obniżenie cholesterolu (patrz ramka obok). Decydując się na leczenie statynami, lekarz musi mieć zawsze na uwadze choroby towarzyszące (np. cukrzycę, schorzenia wątroby, dróg żółciowych, nerek), a także monitorować czynność wątroby poprzez regularne oznaczanie stężenia aminotransferaz we krwi i lipidogramu, a w przypadku wystąpienia bólów lub osłabienia mięśni – oznaczyć aktywność fosfokinazy kreatynowej (CPK).

Przeciwwskazaniami do leczenia statynami są m.in. przewlekłe choroby wątroby, ciąża i okres karmienia, stosowanie leków przeciwgrzybiczych oraz antybiotyków metabolicznych, czyli takich, które wpływają na procesy metaboliczne lub budowę drobnoustrojów chorobotwórczych.

Zrób to koniecznie

Postaw na błonnik

W walce z nadmiarem cholesterolu szczególnie cenny jest błonnik rozpuszczalny, nazywany pektyną. Hamuje on wchłanianie z jelit cholesterolu pochodzącego z jedzenia, co prowadzi do zwiększenia produkcji tego związku w wątrobie, a w konsekwencji do obniżenia jego stężenia we krwi. Jeżeli codziennie dostarczymy sobie w diecie 30-40 g tego błonnika, możemy liczyć na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. W pektyny bogate są warzywa zielone, szczególnie szpinak i kapusta, fasolka szparagowa, zielony groszek, bób, a wśród warzyw korzeniowych - marchew, seler, pietruszka.

Warto wiedzieć

Suplementy zamiast statyn?

Suplementy diety obniżające poziom cholesterolu zawierają substancje czynne (lub ich kombinacje), których skuteczność zależy od indywidualnej reakcji organizmu – w niektórych przypadkach pomagają, w innych nie. Mogą być przydatne, gdy stężenie cholesterolu tylko nieznacznie przekracza dopuszczalny poziom 190 mg/dl. Co najczęściej jest w tych preparatach?

  • Czerwony fermentowany ryż zawiera monakolinę K, naturalną statynę hamującą produkcję cholesterolu w wątrobie.
  • Wyciąg z czosnku: u osób z początkowym poziomem cholesterolu wynoszącym 200 mg/dl spożywanie czosnku zawierającego co najmniej 1000 μg alliiny może obniżyć całkowity poziom cholesterolu o 10-12%, podwyższając jednocześnie o ok. 10% poziom cholesterolu HDL.
  • Olej lniany obfituje w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, wspomagające produkcję "dobrego" cholesterolu HDL, i witaminę E, która pomaga obniżać poziom LDL.
  • Wyciąg z liści karczocha zawiera cynarynę, która hamuje syntezę cholesterolu w wątrobie, nasila proces przemiany cholesterolu do kwasów żółciowych i przyspiesza proces usuwania trójglicerydów i cholesterolu wraz z żółcią.
  • Dzika róża – jej owoce obfitują w witaminę C. Udowodniono, że 1 g witaminy C dziennie zwiększa stężenie korzystnej frakcji cholesterolu HDL o 8%.
  • Korzeń mniszka pospolitego zawiera m.in. sterole roślinne (tzw. fitosterole), obniżające stężenie cholesterolu LDL.
  • Nasiona babki płesznik obfitują w rozpuszczalne pektyny, które wiążą żółć wraz z zawartym w niej cholesterolem i pomagają wydalać ją z organizmu.
  • Olej z nasion wiesiołka – obniża poziom cholesterolu dzięki wysokiej zawartości kwasów tłuszczowych: kwasu linolowego (LA) i gamma-linolenowego (GLA), oraz fitosteroli.
miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Wilq
|

Patrz pan, a moj ojciec tylko 300 jak umieral na zawal.

Wilq
|

Pacjent umiera ale nic innego sie zlego nie dzieje to fakt.

andrzejkmi
|

Jak czytam te wywody to estem przekonany ze pisza je dylentancji TRAGEDIA. Statyny to morderstwo w imie prawa, lepiej napic sie denaturatu niz zazyc statyny ktore wyniszczaja organizm i doprowadzaja do smierci.

Seba
|

Cholesterol do 400 to nic groźnego.

Sebastian
|

Niech sobie Pani doktor zaaplikuje te statyny jak taka mądra!!!! Zostało udowodnione że statyny to nic dobrego więc niech Pani przestanie bzdury pisac!

grzegorz
|

ten caly artykul na temat Statyn to stek bzdur i klamstw

Serg
|

Nie bądźcie naiwniakami i nie dajcie się nabrać na statyny. Szkoda zdrowia. Wiem, że tonący brzytwy się chwyta, ale ta brzytwa zabija.

Marii
|

Bralam statyny 6 lat zdrowo sie odrzywialam .mialam duzo ruchu nie palilam i nie pilam alkocholu.i nic nie opadlo a w zamian mialam bole miesni,watroby i wysokie cisnienie.trafilam na madrego lekarza tz.natura doktor,ktory odstawil to swinstwo od razu i dzisiaj po 3 latach nie brania nadal mam taki sam cholesterol jak 9 lat temu.nie mam cukrzycy mam zdrowe serce nie mecze sie kiedy jade rowerem lub ide szybkim krokiem.od 3 lat nie ma grypy i sie nie przeziebiam.a ten artykul zostal napisany dla kasy sponsorowany przez firme farmaceutyczna.

Mat
|

Witam wszystkich , powiem krotko i na temat , zastsnowcie sie nim zaczniecie to brac , moj znajomy od tego do dnia dziejszego zwija sie z bólu miesni , jak mozecie tym ludzi truc

Nerkowiec
|

Ludzie! zastosowanie sie do norm zawartych w tym artykule to powolna smierć! Mój ojciec po prawie 20 latach zażywania statyn wije sie z bólu mięsni nóg, nie może opanować kaszlu.