Stwardnienie rozsiane (SM): przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

22 komentarze
Autor: lek. Tomasz Nęcki

Stwardnienie rozsiane (sclerosis multiplexSM) jest schorzeniem, w którego przebiegu dochodzi do uszkodzeń struktur układu nerwowego. Choroba może przebiegać zarówno w postaci rzutów różnych dolegliwości przeplatanych okresami remisji, jak i mieć stale postępujący charakter. Obecnie stwardnienie rozsiane jest nieuleczalne, jednakże pacjenci chorujący na tę chorobę nie powinni tracić nadziei – istnieją bowiem metody leczenia objawowego SM, a co więcej, rokowanie pacjentów wcale nie musi być złe.

Stwardnienie rozsiane (w skrócie, wywodzącym się od angielskiej nazwy multiple sclerosis, określane jako SM lub MS) to choroba o podłożu zapalno-demielinizacyjnym.

Stwardnienie rozsiane uznawane jest za najczęstszy czynnik neurologiczny prowadzący do niepełnosprawności u ludzi w młodym wieku.

Zachorowania na stwardnienie rozsiane występują tak naprawdę u ludzi będących w dowolnym wieku, jednakże najczęściej choroba rozpoczyna się u pacjentów pomiędzy 15. a 45. rokiem życia. Ponad dwukrotnie częściej problem dotyczy kobiet. Według statystyk na całym świecie na SM cierpi więcej niż 2 miliony w ludzi, w przypadku Polski szacuje się z kolei, że choroba występuje u około 40 tysięcy jej mieszkańców.

Stwardnienie rozsiane: przyczyny

Pomimo tego, że pierwsze medyczne opisy dotyczące stwardnienia rozsianego powstały już w XIX wieku, to do dzisiaj wiele aspektów dotyczących tej choroby wciąż pozostaje niejasnymi. Niejasności dotyczą chociażby przyczyn stwardnienia rozsianego – dostępnych jest co najmniej kilka hipotez dotyczących patogenezy SM, jednakże nadal nie udało się wyróżnić jednej, konkretnej przyczyny pojawiania się u pacjentów tej choroby zapalno-demielinizacyjnej.

Specjaliści zajmujący się problematyką stwardnienia rozsianego zazwyczaj wyrażają zdanie, że przyczynami choroby są uwarunkowania genetyczne w połączeniu z uwarunkowaniami środowiskowymi. Dowodem na udział genów w patogenezie SM mogłoby być chociażby to, że występuje ona częściej u tych pacjentów, w których rodzinach ktoś już chorował na stwardnienie rozsiane.

Dość dużą uwagę kieruje się ku wspominanym czynnikom środowiskowym, które mogłyby brać udział w patogenezie stwardnienia rozsianego. Wysuwane są hipotezy dotyczące m.in. roli infekcji wirusowych, takich jak zakażenia wirusem Epstein-Barr (jest to czynnik etiologiczny mononukleozy). Inne teorie dotyczą niskich poziomów witaminy D w organizmie czy wpływu palenia papierosów na zwiększanie ryzyka stwardnienia rozsianego. Zwraca się też uwagę na to, że większym zagrożeniem wystąpienia jednostki obarczeni są ci pacjenci, u których istnieją jakieś choroby o podłożu autoimmunologicznym, takie jak np. cukrzyca typu I czy schorzenia tarczycy.

Analizując częstość występowania choroby w różnych rejonach świata, zauważono, że ilość zachorowań w krajach znajdujących się w okolicy równika jest ogólnie mniejsza niż w tych, które są od niego oddalone. Przyczyna takiej zależności nie jest jasna, podejrzewa się, że jej podłożem mogą być różnice dotyczące intensywności padania promieni słonecznych na różnych szerokościach geograficznych i związane z nimi odmienności dotyczące ilości witaminy D w organizmach ludzi.

Stwardnienie rozsiane: objawy

Objawami stwardnienia rozsianego są różnego rodzaju problemy neurologiczne. Dochodzi do nich przez to, że komórki układu odpornościowego (takie jak limfocyty T i B czy makrofagi) zaczynają atakować własne struktury układu nerwowego. Na skutek tego w przebiegu SM dochodzić może do takich zjawisk jak demielinizacja (destrukcja osłonek mielinowych), astroglioza czy też remielinizacja. Pojawiające się uszkodzenia mogą dotyczyć również oligodendrocytów, a oprócz tego dochodzić może też do destrukcji aksonów komórek nerwowych.

W związku z pojawiającymi się w przebiegu SM uszkodzeniami dotyczącymi układu nerwowego u pacjentów pojawiać się mogą takie dolegliwości, jak:

Wymienione powyżej dolegliwości mogą występować u chorych w różnych kombinacjach – zdarza się nawet, że podczas kolejnych rzutów stwardnienia rozsianego pacjenci doświadczają różnych kompilacji objawów SM.

Czas ma znaczenie w leczeniu SM [wideo]

O tym, jak duże znaczenie w leczeniu stwardnienia rozsianego ma szybkie wdrożenie właściwej terapii, mówi Sekretarz Generalna PTSR Magdalena Fac-Skhirtladze. Wypowiedź została zarejestrowana w trakcie konferencji naukowej "Fizjoterapia dla zdrowia".

Stwardnienie rozsiane: diagnostyka

Obecnie nie istnieje jedno specyficzne badanie, dzięki któremu możliwe byłoby stwierdzenie stwardnienia rozsianego. Jednostkę rozpoznaje się na podstawie charakteru dolegliwości występujących u pacjentów oraz poprzez przeprowadzenie licznych badań, wśród których można wymienić:

  • analizę parametrów płynu mózgowo-rdzeniowego uzyskanego drogą punkcji lędźwiowej,
  • badania obrazowe (w rozpoznawaniu stwardnienia rozsianego znaczenie odgrywa przede wszystkim obrazowanie struktur układu nerwowego metodą rezonansu magnetycznego),
  • badania elektrofizjologiczne (np. badanie wzrokowych potencjałów wywołanych).

Ostatecznie rozpoznanie stwardnienia rozsianego stawiane jest na podstawie wykrytych w powyżej wymienionych badaniach odchyleń. Chorobę rozpoznaje się w oparciu o tzw. kryteria McDonalda.

Stwardnienie rozsiane: rodzaje

Stwardnienie rozsiane nie jest ma jednorodnego przebiegu klinicznego – wyróżnia się wiele postaci tej choroby. Jako najczęstsze rodzaje stwardnienia rozsianego wymieniane są:

  • postać rzutowo-remisyjna (najczęstsza, przebiegająca z epizodami rzutów choroby oraz z okresami remisji, czyli stanami, w których u pacjentów nie występują odchylenia neurologiczne lub obecne są tylko pojedyncze objawy choroby),
  • postać wtórnie postępująca (rozpoznawana u pacjentów, u których po okresie występowania rzutów i remisji stwardnienia rozsianego dochodzi do stałej progresji choroby),
  • postać pierwotnie postępująca (w której od początku zachorowania dolegliwości stopniowo, ale stale zwiększają swoje natężenie),
  • postać pierwotnie postępująca z rzutami (charakteryzująca się tym, że poza stałym wzrostem intensywności objawów stwardnienia rozsianego dochodzi u chorych do pojawiania się epizodów rzutowych).

Stwardnienie rozsiane: leczenie

Obecnie medycyna nie dysponuje środkami, dzięki którym pacjenci z SM mogliby powrócić do stanu pełnego zdrowia – stwardnienie rozsiane jest chorobą nieuleczalną. Istnieją jednak środki farmakologiczne, dzięki którym możliwe jest zarówno łagodzenie dolegliwości pacjentów, jak i zahamowanie postępu stwardnienia rozsianego.

W przypadku rzutów pacjentom podawane są (zarówno doustnie, jak i dożylnie) preparaty glikokortykosteroidów, takich jak metyloprednizolon, deksametazon czy prednizon. W leczeniu przewlekłym stosowane są natomiast inne preparaty, których celem podawania jest zmniejszanie częstości występowania rzutów stwardnienia rozsianego, a także maksymalne opóźnienie przejścia schorzenia w fazę postępującą. Jako przykłady leków hamujących progresję stwardnienia rozsianego można podać:

  • preparaty interferonu beta,
  • octan glatirameru,
  • natalizumab,
  • fingolimod,
  • mitoksantron.

U chorych na SM istotne są również takie oddziaływania, które wpływają na same objawy schorzenia. W celu złagodzenia spastyczności pacjentom może być podawany np. baklofen, w razie wystąpienia neuralgii nerwu trójdzielnego zastosowanie w łagodzeniu bólu znajdować może karbamazepina. Na stan pacjentów i ich ogólną sprawność pozytywnie wpływać mogą również oddziaływania fizjoterapeutyczne oraz ćwiczenia usprawniające.

Leczenie SM - nowe leki, nowe terapie [wideo]

O postępach w leczeniu stwardnienia rozsianego, nowych lekach i terapiach dostępnych dla pacjentów z SM mówi dr hab. n. med. Barbara Zakrzewska-Pniewska, Katedra Neurologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Wypowiedź została zarejestrowana w trakcie konferencji naukowej "Fizjoterapia dla zdrowia".

Stwardnienie rozsiane: rokowanie

Stwardnienie rozsiane rzeczywiście jest chorobą nieuleczalną, jednakże nie u wszystkich pacjentów doprowadza ona do trwałej niesprawności.

Chorzy na SM wcale nie żyją znacznie krócej od ludzi zdrowych – różnice czasu przeżycia wynoszą w tym przypadku kilka lat.

Najgorsze rokowania dotyczą tych chorych, u których w ogóle nie jest stosowane leczenie – w ich przypadku znaczne upośledzenie sprawności po około 20 latach trwania choroby może dotyczyć nawet około 30% z nich. Ogólnie uważa się, że jeżeli po około 7 latach od wystąpienia pierwszych objawów SM u pacjenta nie dojdzie do znacznej niesprawności, to ryzyko trwałego upośledzenia sprawności jest tak naprawdę niskie.

Fizjoterapia w SM - ocena skuteczności [wideo]

Fizjoterapia w SM to jeden z najważniejszych elementów leczenia stwardnienia rozsianego. Skuteczność fizjoterapii w SM zależy od konkretnego pacjenta i jest oceniana w skali ICF - Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia. O skuteczności fizjoterapii w stwardnieniu rozsianym opowiada Aleksander Lizak ze Stowarzyszenia Fizjoterapia Polska.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 31.05.2017

Komentarze (1 - 10 z 22)
maja, 23.05.2017 15.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czytałam, że przy SM i leczeniu duże znaczenie ma opieka, tzn. nie w dużych szpitalach/ ośrodkach. A bardziej kameralnych miejscach. No i duże znaczenie ma jednak psychoterapia, pomoc specjalisty, który nie patrzy na ciebie wzorkiem, jakbyś umierał, a ktoś z dystansem. Który spróbuje podnieść na duchu, porozmawia...
 
kkk, 26.03.2017 23.11
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Osobom chorym na sm brakuje witaminy B3. Objawy skrajnego niedoboru to objawy sm. Czy bada sie jej poziom u chorych?
 
Mikołaj Sałek, 20.01.2017 17.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Sam mam stwierdzone SM od 2 lat. De facto nie miałem jeszcze żadnego rzutu poza porażeniem nerwu wzrokowego, które objawia się u mnie w ten sposób że jedno oko nie skręca się w lewą stronę... Dzięki lekarzom w szpitalu przy ul. Banacha w Warszawie miałem możliwość przystąpienia do programu lekowego interferonem (Rebif). Początki są trudne, lek ma masę działań niepożądanych, skutków ubocznych oraz dla niektórych jego aplikacja może być trudna....Ale warto jest podjąć leczenie, bo ono rzeczywiście daje dobre skutki. Czuję się o wiele lepiej, wiele objawów choroby których nie widziałem w życiu codziennym (z przyzwyczajenia) minęło...No i perspektywa oddalenia pogłębienia się objawów choroby jest na tyle obiecująca, że mimo tego że zastrzyk boli, gorączka morduje, to chce się ten lek brać. Będąc w programie lekowym, ten lek mam kompletnie za darmo. Począwszy od aplikatora przez środki do dezynfekcji po sam lek- nic nie muszę kupować. muszę tylko co miesiąc stawić się po odbiór leku. Gdyby ktoś potrzebował kontaktu, dokładniejszych danych, informacji na temat innych leków (Tecfidera) oraz ich skutków ubocznych- zapraszam do kontaktu na FB (przedstawiłem się z imienia i nazwiska w nicku) mój mail: mikolaj_salek@o2.pl.
 
Grześ , 17.12.2016 20.53
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Sam choruje na sm jestem po przeszczepie komórek macierzystych wszystkim chorym polecam
 
Joanna, 09.08.2016 10.04
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jednak wiadomo już znacznie więcej o przyczynach i leczeniu stwardnienia: https://www.facebook.com/stwardnieniefakty/posts/1029143060517059
 
Optymistka, 19.02.2016 23.42
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Olej lniany na zimno tłoczony kieliszek dziennie wypić. Sama mam SM zdiagnozowane 3 lata temu jestem po jednym rzucie na lek się nie kwalifikuje gdyż usłyszałam od Pani neurolog że ogniska w głowie się późniejszy łyżki a niektóre potaniały a bez leczenia to nie możliwe a jednak pije tylko olej lniany i żyje i funkcjonuje normalnie spróbujcie może wam też pomoże
 
Adam, 03.10.2015 16.08
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Tutaj jest wzmianka jak leczyć stwardnienie rozsiane przy pomocy witaminy D http://www.telemedyk.pl/stwardnienie-rozsiane-objawy-leczenie/ moje pytanie jest takie - czy ktoś już leczył stwardnienie rozsiane za pomocą witaminy D?
 
Iza, 10.09.2015 14.41
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Opiekuję się w Niemczech panem, ktory choruje na SM od dwóch lat. Chodzi wolno, ma zaburzenia rownowagi, trzeba stac przy nim gdy się goli. Zauważylam,że ma też problemy z widzeniem , nie może od razu trafić szczoteczką do zębow pod strumień wody . Widać to także , gdy próbuje coś nadziać na widelec z talerza.Jego mowa jestbardzo wolna.Za to dobrze go rozumiem , bo nie mowi szybko. Jest świadomy wszystkiego, bardzo spokojny, mily mężczyzna.
 
ktos, 26.07.2015 13.22
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
"drugi mózg rewolucja w nauce i medycynie" Polecam swietna ksiazka napisana w miare przystepnym jezykiem, najnowsze wyniki badan nad budowa i funkcjonowaniem mózgu i układu nerwowego. Tam znajdziecie opis co dokładnie dzieje sie w trakcie choroby SM. Jest to obecnie choroba nieuleczalna i koniec tematu, bo lagodzenie objawow lekami to nie jest leczenie ;(
 
mickie, 16.07.2015 01.12
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Do Leonsea: Pomogłaś ludziom bardzo swą wypowiedzią, Gratuluje.
 
następne »
strona 1 z 3
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Parestezje czyli MROWIENIE lub DRĘTWIENIE oznaczają zaburzenia czucia Parestezje czyli MROWIENIE lub DRĘTWIENIE oznaczają zaburzenia czucia

Parestezje (czyli mrowienie lub drętwienie) mają też polską, wiele tłumacząca nazwę: czucie...

więcej

112

Jakie objawy wskazują na chorobę błędnika? Jak rozpoznać zaburzenia błędnika? Jakie objawy wskazują na chorobę błędnika? Jak rozpoznać zaburzenia błędnika?

Jakie objawy wskazują na choroby błędnika? Pierwsze objawy choroby błędnika to zawroty głowy. Na...

więcej

109

Nerwica. Objawy zależą od rodzaju nerwicy Nerwica. Objawy zależą od rodzaju nerwicy

Nerwicy sprzyjają: wrażliwy system nerwowy, ciężkie doznania psychiczne, np. po śmierci bliskiej...

więcej

108

Zawroty głowy. Jakie mogą być przyczyny zawrotów głowy? O czym mogą świadczyć zawroty głowy? Zawroty głowy. Jakie mogą być przyczyny zawrotów głowy? O czym mogą świadczyć zawroty głowy?

Zawroty głowy trwają chwilę lub kilka dni a nawet tygodni. Zawrotów głowy nie należy bagatelizować,...

więcej

103

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Niestety, bez pomocy logopedy nie wyćwiczy Pani sama prawidłowej głoski r. Logopeda musi zdiagnozować rodzaj wady (głoska r może mieć różne formy), dobrać odpowiednie ćwiczenia, które będzie Pani...

W przypadku przetłuszczających się włosów warto stosować szampony zawierające miedzy innymi: kwas salicylowy, cynk, selen, ketokonazol.

1. Są bardzo małe szansa na zmianę położenia z główkowego na miednicowe po 36. tygodniu ciąży. 2. Do oceny położenia płodu nie potrzebne jest badanie USG. Położenie rozpoznaje się w badaniu...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.