AFTY - przyczyny, objawy i leczenie aft w jamie ustnej

2019-07-12 12:03 Monika Majewska | Konsultacja: dr n. med. Maciej Nowak

Afty w jamie ustnej są często spotykaną dolegliwością. Przyczyny powstawania bolesnych nadżerek lub owrzodzeń są różne, od nieodpowiedniej higieny jamy ustnej, przez wyrzynające się ósemki, po choroby migdałków czy przewodu pokarmowego. Afty zwykle znikają samoistnie, jednak w niektórych przypadkach potrzebna jest konsultacja lekarska. Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy aft w jamie ustnej. Jak przebiega leczenie afty, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych? Czym afty różnią się od pleśniawek?

Afty to niewielkie i bardzo bolesne nadżerki lub owrzodzenia, czyli ubytki błony śluzowej w jamie ustnej, pokryte białym nalotem i otoczone rumieniowatym, zapalnym obrzeżem.

Aftowe zapalenie jamy ustnej może objawiać się pojedynczymi lub zebranymi w grupę aftami na podniebieniu miękkim, policzkach, wargach czy języku.

Afty osiągają średnicę od 0,5 mm do 3 cm, jednak zazwyczaj nie są większe niż 5 mm. Afty często błędnie są nazywane pleśniawkami.

Pleśniawki to kremowobiałe naloty, których przyczyną są grzyby zwane drożdżakami. Zazwyczaj są mniej bolesne od nadżerek i dotyczą dzieci.

Afty w jamie ustnej: rodzaje i przyczyny powstawania aft

  • Afty małe

Afty małe to afty przewlekłe, nawrotowe, z którymi częściej zmagają się dorośli niż dzieci. Przyczyny tego typu aft to najczęściej:

  • nieodpowiednia higiena jamy ustnej (w tym jedzenie brudnymi sztućcami, jedzenie nieumytych owoców i warzyw, a także złe nawyki, np. gryzienie długopisów czy obgryzanie paznokci)

  • choroby zębów (zapalnie miazgi, próchnica, kamień nazębny, wyżynające się ósemki, itp.)

  • mechaniczne uszkodzenia jamy ustnej (np. ukłucia szczoteczką do zębów, podrażnienia podczas zabiegów stomatologicznych)

  • niewłaściwie dopasowana proteza

  • zaburzenia autoimmunologiczne, spowodowane np. przez stres

  • alergie i nadwrażliwości pokarmowe

  • przyjmowanie różnych leków

Dużą rolę w zachorowaniach na aftowe zapalenie jamy ustnej odgrywają czynniki genetyczne czyli predyspozycje rodzinne. Jeśli w rodzinie odnotowano przypadki aftozy nawrotowej, to ryzyko pojawienia się aft u dzieci wynosi 90%.

Jeśli afty pojawiają się częściej niż raz w roku, można podejrzewać występowanie aft nawracających.

    • Afty duże

    Do pojawienia się aft dużych przyczynia się:

    Mogą występować także afty opryszczkopodobne, których objawy są podobne do opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, czyli pojawia się cyklicznie nawet do kilkuset niewielkich nadżerek jednocześnie w odstępach kilkutygodniowych.

    Nawracające nadżerki lub owrzodzenia bony śluzowej jamy ustnej jamy ustnej mogą stanowić jeden z objawów:

    Afty w jamie ustnej - objawy

    W początkowej fazie stanu zapalnego na śluzówce jamy ustnej pojawiają się niewielkie okrągłe nadżerki lub owrzodzenia, które po 1-2 dniach pokrywają się białym nalotem.

    W przypadku aft małych objawem towarzyszącym może być powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Bolesne owrzodzenia ustępują po 4-8 dniach.

    W przypadku aft małych małych objawem towarzyszącym może być powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Bolesne nadżerki ustępują po 10-14 dniach.

    W przypadku aft dużych, w przebiegu choroby mogą powstać pojedyncze lub mnogie owrzodzenia na błonie śluzowej jamy ustnej, które po wygojeniu, czyli po 3-4 tygodniach, pozostawiają blizny.

    Zdaniem eksperta: Jak wyleczyć afty u dzieci i dorosłych?
    dr n. med. Maciej Nowak, periodontolog, stomatolog, wykładowca WUM

    "Zazwyczaj afty goją się samoistnie w ciągu 1-4 tygodni. Czasami potrzebne są badania, które pomogą odróżnić je od zmian, jakie pojawiają się w przebiegu chorób ogólnoustrojowych taki jak np. pasożyty przewodu pokarmowego, niedobory żelaza, witaminy B12, cukrzycy, celiakii czy choroby Crohna.

    Jeśli mimo rygorystycznego przestrzegania zasad higieny jamy ustnej oraz unikania urazu miejscowego, będących wynikiem oddziaływania twardych pokarmów, ubytków próchnicowych, obgryzania ołówków czy paznokci, afty nie znikają, należy skontaktować się ze stomatologiem.

    Lekarz może zalecić stosowanie środków przyspieszających gojenie, zmniejszających objawy bólowe, jak również zlecić badania ogólne krwi w celu wykluczenia nieprawidłowości ogólnoustrojowych.

    Aby wykluczyć współistnienie schorzeń systemowych sprzyjających powstawaniu aft należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który przeprowadzi dalsza diagnostykę".

    Na konsultację lekarską należy udać się również wtedy, gdy bolesne nadżerki (afty mniejsze i duże) pojawiają się częściej niż raz w roku.

    Niezależnie od diagnostyki i ewentualnego leczenia ogólnoustrojowego, należy także rozpocząć leczenie miejscowe, przy pomocy preparatu przeciwzapalnego i antyseptycznego, izolującego zmianę od czynników drażniących, który zabezpieczy aftę i ochroni w ten sposób przed bólem.

    Wybierając odpowiedni preparat, szczególnie dla dzieci, warto wziąć pod uwagę to, aby był on łatwy w aplikacji, także na trudno dostępnych miejscach jamy ustnej, miał przyjemny smak i nie podrażniał delikatnej śluzówki.

    Ważna jest także jego konsystencja i odporność na ścieranie pod wpływem ruchów języka oraz śliny - to właśnie stabilna warstwa filmu stanowi bowiem mechaniczną barierę ochronną i umożliwia działanie składników wspomagających proces gojenia owrzodzenia.

    Dopasuj formę preparatu do rodzaju i umiejscowienia zmiany. Do leczenia pojedynczych, ograniczonych zmian w łatwo dostępnych miejscach jamy ustnej idealny będzie żel.

    Gdy natomiast zmiany są liczne, trudno dostępne (np. na tylnej ścianie gardła) warto sięgnąć po preparat w spray’u, ograniczymy wtedy ryzyko wystąpienia odruchu wymiotnego podczas aplikacji.

    Na liczne i rozlane owrzodzenia w jamie ustnej (np.: u pacjentów ortodontycznych) sprawdzą się preparaty w formie płynu do płukania jamy ustnej, które dokładnie docierają do każdego zmienionego chorobowo miejsca.

    W aptece szukaj preparatów zawierających poliwinylopirolidon (PVP) i/lub kwas hialuronowy.

    Ważne

    W okresie leczenia należy zrezygnować z gorących napojów, zbyt ciepłych pokarmów i alkoholu. Unikać trzeba również czekolady, owoców cytrusowych, kwaśnych potraw, słonych lub mocno przyprawionych dań i innych potraw, które mogą doprowadzić do podrażnienia jamy ustnej.

    Należy wzbogacić dietę w produktu bogate w witaminy z grupy B, zwłaszcza B12, cynk, witaminy A, C, E, echinaceę (znajdziesz ją w jeżówce). W jadłospisie osoby zmagającej się z aftami nie powinno zabraknąć:

    • jogurtów
    • drożdży (zawierają witaminy z grypy B)
    • owoców i warzyw wzmacniających odporność: cebula, czosnek, fasola (zawiera aminokwasy, żelazo i witaminy z grypy B)
    • pomocne będą także żeń-szeń, miłorząb japoński, wyciąg z nasion ogórecznika i olej z wątroby rekina.

    Domowe sposoby na afty w jamie ustnej

    1. 2-3 razy dziennie płucz jamę ustną odwarem wody różanej, który zmniejsza odczyn zapalny. Inne zioła, które można zastosować w leczeniu aft i wykorzystać w postaci płukanek to rumianek, liść maliny, szałwia, łopian lekarski oraz odwar z czerwonej koniczyny.

    2. Przyłóż do afty świeżo zaparzony i przestudzony woreczek herbaty. Zawarta w niej tanina zmniejsza ból i działa wysuszająco.

    3. Odkaź ranę wodą utlenioną (nigdy spirytusem).

    4. Soda oczyszczona i proszek do pieczenia działają odkażająco. Wystarczy połączyć sodę lub proszek z wodą w takich proporcjach, aby poswatała gęsta masa. Gotową pastę delikatnie wsmaruj w aftę.

    5. Płucz jamę ustną łagodnym roztworem soli (pół łyżeczki soli rozpuść w szklance ciepłej wody).

    6. Zastosuj preparaty z apteki, które są dostępne bez recepty.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 9/2019
    KOMENTARZE
    It'sHighNoon
    |

    Nienawidzę aft. Są tak bolesne i niekomfortowe. Ciągle zmoczona śliną rana w buzi, która nie chce się goić. Tragedia. Mi zawsze najbardziej pomagała gencjana.

    Mela Adela
    |

    Miałam regularnie pojawiające się afty. Raz na 4-8 tygodni. Próbowałam różnych środków reklamowanych aptecznie. Glimbax trochę łagodził dyskomfort, reszta kompletnie nie pomagała. Wbrew tekstowi powyżej używałam też mocnego alkoholu (whisky) do płukania ust - przy kontakcie z alkoholem aż się łzy pojawiały ale potem była dłuższa chwila ulgi.

    Problem zniknął dwa lata temu przez przypadek po innej kuracji niezwiązanej z aftami.

    Podejrzewam że uzupełniłam jakiś niedobór witaminowy albo usunęłam jakieś świństwo z organizmu. Zrobiłam oczyszczanie organizmu propolisem (łykałam sporo kapsułek z oczyszczonym propolisem) a później zaczęłam regularnie do śniadania używać środek wzmacniający też z propolisem ale również innymi witaminami i elementami (energia życiowa Propolia). Nie wiem czy to był propolis czy uzupełnienie jakichś witamin przez "energie życiową" Propolia (bo ma dość bogaty skład) ale jedno pewne AFT NIE MA.

    Teth
    |

    Jedno i drugie powstaje na bazie mleka i fermentacji. Jogurty są zdrowe i nie każdy zawiera cukier. "Kefir i jogurt różnią się zawartością kwasu mlekowego. Jogurt jest
    bardziej kaloryczny – w 100 gramach produktu znajdziemy 61 kalorii,
    podczas gdy w kefirze o 10 mniej. Jogurt sprzyja oczyszczaniu przewodu
    pokarmowego z toksyn i wzmacnia odporność organizmu. Przyspiesza powrót
    do zdrowia po kuracji antybiotykowej, ponieważ odbudowuje florę
    bakteryjną w jelitach. Wykazuje także działanie uspakajające. Powinny po
    niego sięgać osoby zagrożone zachorowaniem na cukrzycę oraz miażdżycę. Z
    kolei kefir pobudza apetyt. Reguluje poziom cholesterolu we krwi i
    obniża ciśnienie. Wspomaga pracę układu nerwowego. Wykazuje również
    działanie antynowotworowe."

    Adam
    |

    Całą tylną ścianę gardła mam pokrytą małymi aftami. Tragedia!!! Nie można normalnie żyć. Ból nie do zniesienia. Nie śpię, nie jem, nie przełykam. Biorę ketonal, który pomaga na 2 godziny. Płukanki nic nie dają bo afty są bardzo głęboko w gardle. Kiedyś Polfa produkowała Vagothyl i jedynie to pomagało teraz już nie produkują nie mam pojęcia dlaczego

    bee
    |

    6 lat temu wyrwałam ósemkę po czym zrobiła mi się afta, po jakimś czasie zniknęła. Niestety nie wiadomo z jakich przyczyn znowu pojawiła się w tym samym miejscu na policzku...i jest wyczuwalna palcami widzę jak mój policzek "zaokrąglił się" bo afta jest dosyć spora ale co dziwne nic nie boli. W jamie ustnej jej nie czuję tylko jest "ruchoma" na policzku od zewnętrznej strony. Ktoś miał podobnie ?

    Dżasta
    |

    U mnie aftoza nawrotowa pojawiła się dobre 6 lat temu, jeszcze jako dziecku. Przez 3 lata próbowałam ją leczyć domowymi sposobami. Później zgłosiłam się do Stomatologa, lekarza rodzinnego i tak ostatecznie trafiłam na rozpoznanie do Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po 2 latach okazało się, że moje afty to OBJAWY ALERGII NA OWOCE, JĘCZMIEŃ I WARZYWA! Okres kwiecień, maj też był nie do zniesienia przez pyłki traw w powietrzu. Koszmar. Potrafiłam mieć po 20 aft w buzi. Dopiero po rozpoczęciu kuracji lekami na alergię mogę powiedzieć, że jestem zdrowa. Oczywiście - uczulenie i alergia nie minęły ale raz na jakiś czas pozwalam sobie zjeść małego pomidorka ;) Jeśli nie możecie doleczyć aft sprawdźcie, czy to nie alergia!!

    ktoś
    |

    Widać, że wiele ludzi myli jogurty z kefirami. Jogurty są niezdrowe, bo zawierają mleko (które jest dla ludzi nienaturalnym i ciężkostrawnym produktem) oraz mnóstwo cukru. Natomiast kefir jest produktem sfermentowanym o przeciwnym działaniu (poprawia florę jelitową).

    Al
    |

    Polecam zmianę pasty do mycia zębów na Curaprox Enzycal bez SLS!!! Borykałam się z aftami od dobrych kilku lat, uporczywe, nie chciały się goić tygodniami, odechciewało się jeść... dopiero jak przerzuciłam się na tę pastę problem całkowicie zniknął. Do kupienia albo internetowo albo w sklepikach/stoiskach firmowych.

    jack
    |

    plasterki najlepsze na wszystko :)

    Lilia
    |

    Jak afty to tylko filmogel