Obrzęki należą do najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez osoby starsze. W wielu przypadkach nie pojawiają się od razu po przebudzeniu, lecz rozwijają się stopniowo w ciągu dnia, przez co wieczorem pierścionki stają się ciaśniejsze, a skarpetki pozostawiają wyraźne ślady na skórze. Choć takie zmiany często mają związek z naturalnymi procesami zachodzącymi w organizmie wraz z wiekiem, specjaliści zwracają uwagę, że niektórych objawów nie należy bagatelizować. Istotne znaczenie ma nie tylko miejsce występowania obrzęku, ale także jego nasilenie, czas trwania i objawy towarzyszące.
Obrzęki palców i kostek wieczorem. Tak powstaje zatrzymywanie wody w organizmie
Obrzęk to opuchlizna spowodowana uwięzieniem płynu w tkankach organizmu. Może pojawić się u każdego, ale częściej dotyczy osób po 65. roku życia. Typowe miejsca to palce dłoni, kostki i stopy, choć nagromadzenie płynu może występować także na twarzy, nogach lub brzuchu. Charakterystyczny jest rytm dobowy: rano dłonie i stopy mogą wyglądać prawidłowo, a wieczorem stają się wyraźnie bardziej obrzmiałe. Dzieje się tak dlatego, że w ciągu dnia na układ krążenia działa pozycja ciała, czas spędzony w bezruchu oraz grawitacja, która sprzyja przemieszczaniu się płynów do kończyn.
Dlaczego puchną kostki pod koniec dnia? Znaczenie mają żyły, grawitacja i wiek
Wraz z wiekiem rośnie liczba czynników sprzyjających obrzękom. Osłabione zastawki w żyłach mogą prowadzić do zalegania płynu, szczególnie w dolnej części nóg i wokół kostek. Siła grawitacji dodatkowo nasila ten mechanizm, dlatego płyny łatwiej gromadzą się w rękach i nogach po wielu godzinach aktywności, siedzenia lub stania. U osób starszych znaczenie ma również zapalenie stawów, które według przytoczonych danych dotyczy ponad połowy starszych Amerykanów i także może wywoływać obrzęki. Większą skłonność do tej dolegliwości mają osoby mało aktywne, ponieważ ruch wspiera krążenie i pomaga ograniczać zastój płynów.
Opuchnięte palce u rąk przyczyny mogą mieć także w stosowanych lekach
Obrzęki mogą być związane z przyjmowaniem niektórych leków. Wymieniane są niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwdepresyjne, wybrane leki stosowane przy nadciśnieniu tętniczym oraz steroidy. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy opuchlizna pojawia się regularnie, nasila się po zmianie leczenia albo obejmuje jednocześnie palce, kostki i stopy. W takiej sytuacji nie należy samodzielnie odstawiać preparatów, ale warto zanotować, kiedy obrzęk się pojawia, czy ustępuje po odpoczynku i czy towarzyszą mu inne objawy. Taka informacja może być istotna podczas rozmowy z lekarzem.
Kiedy obrzęk wymaga konsultacji? Choroby serca, nerek i problemy z krążeniem
Łagodny obrzęk u wielu osób nie oznacza poważnego problemu, ale może też być objawem chorób serca, chorób nerek lub zaburzeń krążenia. O pojawiających się obrzękach warto powiedzieć lekarzowi podczas najbliższej wizyty. Szybsza konsultacja jest potrzebna, gdy opuchlizna się nasila, staje się bolesna albo pojawia się razem z dusznością. W codziennym ograniczaniu obrzęków znaczenie mają proste działania: częstszy ruch, zmniejszenie ilości soli w diecie oraz unoszenie nóg podczas siedzenia. Te metody odnoszą się do łagodnych dolegliwości i nie zastępują diagnostyki, gdy obrzęk zmienia charakter lub pojawiają się objawy alarmowe.
