Kwas hialuronowy - właściwości i zastosowanie kwasu hialuronowego w kosmetyce i medycynie

2021-06-15 14:38 Monika Majewska

Kwas hialuronowy jest powszechnie nazywany "eliksirem młodości" z powodu szerokiego zastosowania w kosmetyce - kwas hialuronowy na twarz, usta czy pod oczy to jedne z popularniejszych zabiegów kosmetycznych. Jednak kwas hialuronowy jest stosowany także w medycynie w celu leczeniu wielu chorób, m.in. nowotworowych, reumatoidalnego zapalenia stawów, chorób wątroby i oczu. Jakie właściwości ma kwas hialuronowy? Czy są jakieś przeciwwskazania do stosowania kwasu hialuronowego i czy substancja ta może być stosowana w ciąży albo podawana alergikom?

Spis treści

  1. Czym jest kwas hialuronowy?
  2. Jakie funkcje w organizmie pełni kwas hialuronowy?
  3. Jak stosować kwas hialuronowy?
  4. Jak powstaje syntetyczny kwas hialuronowy?
  5. Kwas hialuronowy w ciąży i czasie karmienia piersią
  6. Czy kwas hialuronowy może być stosowany przez alergików?
  7. Kwas hialuronowy - przeciwwskazania i efekty uboczne
  8. Jakie kosmetyki z kwasem hialuronowym warto wybrać?

Czym jest kwas hialuronowy?

Kwas hialuronowy jest substancją, która naturalnie występuje w organizmie człowieka w postaci soli sodowej (hialuronianu sodu). W najwyższym stężeniu występuje w skórze, w mazi stawowej oraz w ciele szklistym oka. Kwas hialuronowy jest również składnikiem płynów ustrojowych i tkanki łącznej. Stanowi także budulec ścian naczyń krwionośnych.

Podstawowym zadaniem kwasu hialuronowego jest wiązanie wody. Codziennie około 30 procent kwasu hialuronowego, obecnego w naturalny sposób w organizmie, ulega rozpadowi, a jego miejsce zajmują nowe cząsteczki kwasu.

Jednak wraz z wiekiem jego ilość stopniowo się zmniejsza, przez co dochodzi do degeneracji tkanek, w których się znajduje. Dlatego coraz częściej uzupełnia się niedobory kwasu hialuronowego dostarczając go z zewnątrz w formie zastrzyków, a także stosując jako kwas hialuronowy w tabletkach czy w kremie (do domowego użytku wykorzystuje się kwas hialuronowy 3 proc.). Co ciekawe, od pewnego czasu istnieje również kwas hialuronowy do picia.

Cząsteczki kwasu hialuronowego - struktura molekularna (ilustracja):

Kwas hialuronowy - właściwości, zastosowanie, bezpieczeństwo
Autor: Getty Images

Jakie funkcje w organizmie pełni kwas hialuronowy?

Kwas hialuronowy w ludzkiej skórze występuje w postaci biopolimeru i wraz z kolagenem stanowi jej główny składnik. Aż połowa kwasu hialuronowego, który znajduje się w ludzkim organizmie, jest zlokalizowana w skórze właściwej oraz przestrzeni międzykomórkowej.

Najważniejsze funkcje kwasu hialuronowego: 

  • odpowiada za właściwy poziom nawilżenia skóry. Jedna cząsteczka kwasu hialuronowego może związać aż 250 cząsteczek wody. Gdy poziom kwasu hialuronowego w skórze spada, dochodzi do degeneracji włókien kolagenowych. W efekcie skóra wysusza się, wiotczeje i pojawiają się zmarszczki.
  • w ciałku szklistym oka kwas hialuronowy odpowiada za odpowiednią strukturę i funkcje ciałka, zapewnia lepkość, sprężystość, a także współtworzy film łzowy.
  • jest głównym składnikiem płynu stawowego. Jego zdolność do wiązania i wchłaniania wody jest odpowiedzialna za sprężystość chrząstki stawowej. Warunkuje on lepko-sprężyste właściwości płynu stawowego oraz odgrywa istotną rolę w prawidłowym ruchu stawu. Gdy dochodzi do zwyrodnienia stawów, oznacza to, że stężenie hialuronianu zmniejsza się. Dlatego kwas hialuronowy na stawy to jeden z popularniejszych zabiegów w ortopedii, równie popularny co kwas hialuronowy w kolano.
  • wspomaga proces gojenia się ran, oparzeń i wrzodów skóry.

Jak stosować kwas hialuronowy?

Kwas hialuronowy ma szerokie zastosowanie zarówno w kosmetologii, jak i w medycynie. Wynika to z faktu, że substancja ta naturalnie występuje w ludzkim ciele, natomiast cząsteczki syntetycznego kwasu hialuronowego budową są zgodne z budową komórek naszego organizmu, i bardzo dobrze tolerowane.

Kwas hialuronowy i preparaty na jego bazie wykorzystywane są w takich dziedzinach jak:

Kwas hialuronowy na twarz, usta, pod oczy

Kwas hialuronowy ma szerokie zastosowanie w kosmetyce. Jest składnikiem wielu kremów odmładzających. Jednak najczęściej wykorzystuje się go w gabinetach medycyny estetycznej. W trakcie licznych zabiegów typu anti-aging wstrzykuje się w głąb naskórka preparaty zawierające kwas hialuronowy.

Preparaty do wypełniania zmarszczek kwasem hialuronowym mają postać krystalicznego, bardzo plastycznego i elastycznego żelu, który po wprowadzeniu do skóry wypełnia zmarszczkę. Kwas hialuronowy na twarz, kwas hialuronowy na usta, kwas hialuronowy pod oczy, a nawet kwas hialuronowy na nos czy policzki - zabiegi te mają już szerokie grono zwolenników. Jednak osoba, która wykonuje taki zabieg, musi mieć odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza, jeśli kwasem ostrzykiwane są okolice warg - nieudane usta po kwasie hialuronowym to ciągle jedna z możliwych opcji. 

Warto pamiętać, że kwas hialuronowy rozkłada się w organizmie w naturalny sposób, dlatego efekty tych zabiegów nie są bardzo trwałe. W zależności od preparatu i miejsca podania mogą utrzymywać się od 6 do 12 miesięcy. Ile zapłacisz za jeden zabieg? Cena kwasu hialuronowego zależy w zależności od salonu i ilości zużytego preparatu i może wahać się od ok. 500 do nawet 3100 zł. 

Jednym z popularniejszych zabiegów, wykonywanym już jednak nie w salonie kosmetycznym, lecz fryzjerskim, a czasem po prostu w zaciszu domowej łazienki, jest kwas hialuronowy na włosy. Zasada jest prosta: odrobinę kwasu hialuronowego należy dodać do odżywki lub maseczki, co znacząco zwiększa właściwości nawilżające kosmetyku i zapewnia włosom gładkość oraz piękny połysk. 

Zastosowanie kwasu hialuronowego w okulistyce

Kwas hialuronowy doskonale wiąże wodę, dlatego na jego bazie produkuje się płyny do soczewek kontaktowych i krople do oczu.

Łagodzą one podrażnienia oka, które są wynikiem noszenia soczewek kontaktowych czy zespołu suchego oka. Ponadto wpływają korzystnie na strukturę filmu łzowego oraz wiążą szkodliwe substancje.

Kwas hialuronowy jest wykorzystywany również podczas niektórych zabiegów chirurgicznych oczu, np. podczas usuwania zaćmy czy przy przeszczepie rogówki. Jest także składnikiem preparatów ochronnych stosowanych w trakcie wszczepiania soczewek wewnątrzgałkowych oraz laserowej chirurgii oka.

Zastosowanie kwasu hialuronowego w ortopedii

Kwas hialuronowy stosowany jest również w leczeniu chorób kości i stawów, np. w chorobie zwyrodnieniowej stawów. W tym celu coraz częściej stosuje się wiskosuplementację - zabieg polegający na dostawowej suplementacji kwasu hialuronowego w postaci zastrzyków.

Kwas hialuronowy w ginekologii

Badania dowiodły, że kwas hialuronowy wspomaga zwalczanie stanu zapalnego i przyśpiesza gojenie się ran pooperacyjnych na szyjce macicy, sromie i pochwie, także powstałych w wyniku brachyterapii (jedna z technik leczenia w radioterapii).

Jak powstaje syntetyczny kwas hialuronowy?

Dawniej źródłem kwasu hialuronowego były tkanki zwierzęce, takie jak skóra rekina, gałki oczne bydła, a przede wszystkim grzebienie kogutów. Ze względu na to, że kwas ten występował w materiale zwierzęcym w połączeniu z innymi biopolimerami, konieczne było zastosowanie specjalnych procesów, których celem było uzyskanie czystego kwasu.

Jak jednak wynika z badań, otrzymany w ten sposób kwas hialuronowy daje niekiedy reakcje alergiczne. Dlatego obecnie głównym źródłem hialuronianu są szczepy bakterii z rodzaju Streptococcus equi. Przy jego otrzymywaniu wykorzystuje się zjawisko fermentacji mikrobiologicznej.

Ciekawostką jest, że po raz pierwszy komórki ludzkie posłużyły do wyizolowania kwasu hialuronowego w okulistyce, a ich źródłem stała się pępowina płodu.

Lekarz, czy kosmetyczka? Do kogo bezpieczniej udać się na zabieg wypełniania zmarszczek i modelowania twarzy kwasem hialuronowym?
prof. Barbara Zegarska
prof. dr hab. n. med. Barbara Zegarska, kierownik Katedry Kosmetologii i Dermatologii Estetycznej Collegium Medicum w Bydgoszczy, UMK w Toruniu

Zabiegi z zakresu medycyny estetycznej powinny być wykonywane tylko i wyłącznie przez lekarza medycyny lub lekarza dentystę. Sama nazwa wskazuje, że jest to medycyna. Do tego typu zabiegów zalicza się iniekcje z kwasem hialuronowym jak również inne wypełniacze takie jak kwas polimlekowy czy hydroksyapaptyt wapnia. Zabiegi te wiążą się nie tylko  z przerwaniem  samego naskórka, ale i granicy skórno-naskórkowej. Skóra właściwa jest bardzo unaczyniona. Należy pamiętać, że skóra to nie tylko pokrywa oddzielająca narządy wewnętrzne, ale również olbrzymi narząd immunologiczny, w wyniku czego może dojść do ostrych reakcji immunologicznych.

Zabiegi z podaniem wypełniaczy wiążą się z wystąpieniem objawów niepożądanych, jak również wystąpieniem powikłań zarówno pochodzenia naczyniowego, jak i nienaczyniowego. Najbardziej niebezpieczne zagrażające wystąpieniem uszczerbku na zdrowiu, a niekiedy i śmiercią są powikłania naczyniowe. Leczenie wymaga zastosowania szeregu leków podawanych niekiedy natychmiast po stwierdzeniu powikłania. Do tego typu leków zalicza się hialuronidazę czy stosowanie antybiotykoterapii. Tylko i wyłącznie lekarz może je zapisać na receptę oraz zastosować

Kwas hialuronowy w ciąży i czasie karmienia piersią

Nie zaleca się stosowania kwasu hialuronowego w formie zastrzyków czy tabletek w czasie ciąży i karmienia piersią. Nie ma jeszcze badań naukowych dotyczących wpływu kwasu hialuronowego na płód. Naukowcy nie wiedzą także, czy kwas hialuronowy może przenikać do mleka matki i jaki to może mieć wpływ na dziecko.

Czy kwas hialuronowy może być stosowany przez alergików?

Kwas hialuronowy bardzo rzadko powoduje reakcje alergiczne. Czasami może jedynie powodować ból i zaczerwienienie w miejscu, gdzie jest wstrzykiwany. Nie ma także informacji na temat interakcji kwasu hialuronowego z lekami czy innymi substancjami.

Kwas hialuronowy - przeciwwskazania i efekty uboczne

Kwas hialuronowy jest dobrze tolerowany, w pewnych przypadkach może jednak powodować efekty uboczne. Najczęściej ma to miejsce po zabiegach wstrzyknięcia kwasu hialuronowego. 

Możliwe efekty uboczne zastrzyków z kwasem hialuronowym to:

  • siniak
  • niewielki obrzęk
  • rumień
  • tkliwość w miejscu wkłucia. 

Przeciwwskazaniem do zastosowania kwasu hialuronowego jest stwierdzona alergia lub ciąża i czas karmienia piersią. 

Czytaj też:

Jakie kosmetyki z kwasem hialuronowym warto wybrać?

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.