Grypa: objawy, przyczyny, diagnostyka, leczenie. Jak zapobiec grypie?

2020-09-15 10:31 Katarzyna Hubicz

Grypa to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirusy grypy A i B przenoszone drogą kropelkową. Przechorowanie grypy nie daje trwałej odporności - na grypę chorujemy wielokrotnie, gdyż co roku wywołują ją inne szczepy wirusa. Objawy grypy, które z pozoru przypominają przeziębienie, mogą dosłownie ścinać z nóg, a powikłania po grypie mogą być bardzo groźne. Możesz ją podejrzewać, jeśli masz wysoką gorączkę, boli cię gardło, mięśnie i stawy i nie masz siły, by wstać z łóżka.

Grypa to ostra choroba wirusowa, której w żadnym wypadku nie wolno lekceważyć. Ponieważ wirus grypy przenoszony jest drogą kropelkową, grypą najczęściej zarażamy się podczas bezpośredniego kontaktu z osobą zarażoną, wdychając mikrokropelki wydzielin z dróg chorego.

Dorosła osoba zarażona wirusem grypy może zakażać innych w ciągu 3-5 dni od momentu pojawienia się objawów grypy, natomiast chore na grypę dziecko jest źródłem zakażenia nawet przez siedem dni (zwykle do 3 dni po ustąpieniu gorączki).

Objawy grypy są bardzo nasilone, w dodatku rozwija się ona błyskawicznie – stan chorego gwałtownie się pogarsza w ciągu nawet kilku godzin. Osoby, które jeszcze rano czuły się względnie dobrze, wieczorem mają już wysoką gorączkę i odczuwają silny ból mięśni.  

To właśnie nasilenie objawów grypy i ich gwałtowność odróżnia tę chorobę od przeziębienia i innych infekcji wirusowych. Według Światowej Organizacji Zdrowia na grypę co roku choruje nawet 30 proc. dzieci i 10 proc. dorosłych – w wielu przypadkach choroba ma tak ciężki przebieg, że konieczna jest hospitalizacja.

Jeśli chodzi o polskie statystyki, to tylko w sezonie epidemicznym 2019/2020 w Polsce – jak wynika z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny – odnotowano niemal 4 mln zachorowań na grypę lub podejrzeń tej infekcji. Co roku w Polsce umiera z jej powodu od kilkudziesięciu do ponad stu osób.

Spis treści

  1. Objawy grypy 
  2. Przyczyny grypy 
  3. Testy na grypę: najskuteczniejsza diagnostyka grypy
  4. Leczenie grypy
  5. Kiedy chory na grypę powinien pojechać do szpitala?
  6. Jak zapobiec grypie?
Posłuchaj, jak rozpoznać czy dopada cię grypa. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Objawy grypy 

Objawy grypy pojawiają się nagle i są bardzo nasilone – ich intensywność jest charakterystyczna dla tej choroby.

Objawy grypy to:

  • wysoka temperatura, która szybko rośnie i dochodzi nawet do ponad 39 st. C (jednak 12% zakażonych choruje na grypę bez gorączki)
  • bardzo silny ból głowy (najczęściej okolicy czołowej i zagałkowej)
  • dreszcze
  • dotkliwy ból mięśni i stawów
  • skrajne wyczerpanie - zmęczenie i uczucie rozbicia mogą utrzymywać się przez cały czas choroby i później, nawet do 2-3 tygodni po ustąpieniu objawów.

Głównym objawom grypy często towarzyszą objawy dodatkowe, nie mniej uciążliwe:

Przez pierwsze 4-5 dni grypy chorzy mają większość z wymienionych wyżej objawów. Po pewnym czasie do bólu głowy, wysokiej gorączki i kaszlu (który z suchego zmienia się w wilgotny), może też dołączyć ból oczodołów i światłowstręt.

Objawy grypy powinny zacząć ustępować po 5-7 dniach: spada gorączka i ustępuje ból głowy. Pozostałe objawy powoli również stają się mniej dokuczliwe. Ale nie należy natychmiast wstawać z łóżka i próbować wracać do codziennych zajęć czy pracy: grypa leczona zbyt krótko lub źle leczona może dać groźne powikłania, dlatego trzeba zostać w domu nawet przez 2 tygodnie.

Przyczyny grypy 

Grypa wywoływana jest przez wirusy grypy, należące do rodziny Orthomyxoviridae, które namnażają się w nabłonku dróg oddechowych. Wirusy te dzielą się na trzy rodzaje: A, B oraz C1, wirus typu A dzieli się dodatkowo na podtypy klasyfikowane wedle rodzaju białek występujących na cząsteczki:  hemaglutyniny (H) oraz neuraminidazy (N).  Grypą można zarazić się przez bezpośredni kontakt z chorym lub przedmiotami, których dotykał.

Wirusy grypy przenoszone są:

  • drogą kropelkową (na dystansie około 1 m)
  • drogą kontaktową przez zanieczyszczone wydzieliną powierzchnie i ręce
  • drogą oddechową, na większe odległości na aerozolach.
  • nie ma doniesień o możliwościach przenoszenia zakażenia przez żywność lub wodę.

Warto wiedzieć, że epidemiolodzy dzielą grypę na dwa rodzaje: sezonową i pandemiczną. Grypa sezonowa każdego roku występuje w okresie epidemicznym (z reguły od września do kwietnia) i wywoływana jest najczęściej przez wirusy podtypu H1N1 lub H3N2.

Grypa pandemiczna z kolei wywoływana może być przez inne podtypy wirusa, a ze względu na brak odporności zakażenie szerzy się bardzo szybko, dlatego chorych jest znacznie więcej, niż w przypadku grypy sezonowej – mówimy wtedy o światowej epidemii, inaczej pandemii, która występuje co kilkadziesiąt lat. Stan pandemii grypy ogłasza wtedy WHO na podstawie danych o zasięgu wirusa i liczby zakażeń na całym świecie.

Testy na grypę: najskuteczniejsza diagnostyka grypy

Jeśli lekarz – na podstawie objawów - podejrzewa u pacjenta grypę, powinien skierować go na testy, które potwierdzą grypę bądź ją wykluczą. Testy na grypę opierają się na  identyfikacji w pobranym od chorego materiale antygenów wirusowych lub materiału genetycznego wirusa oraz na ocenie we krwi chorego swoistych dla antygenów wirusa przeciwciał lub przyrostu stężenia istniejących przeciwciał swoistych dla antygenów wirusa.

Najczęściej stosowane testy na grypę to:

  • szybkie testy diagnostyczne robione z wymazu z jamy nosowo-gardłowej. Pozwalają na stwierdzenie w ciągu 15-30 minut obecności wirusa grypy (typu A lub typu A i B). Są kosztowne, a ich czułość jest umiarkowana - około 30% wyników jest fałszywie ujemnych lub fałszywie dodatnich, co sprawia, że wymagają potwierdzania czulszymi metodami. Testy te pozwalają na rozróżnienie wirusów typu A i B oraz wskazanie podtypu AH1N1.
  • badania wirusologiczne - najdokładniejsze z technik diagnostycznych grypy. W tej grupie są testy immunofluorescencyjne i immunoenzymatyczne – dające wynik w ciągu 24 godzin; testy RT-PCR lub hybrydyzacja in situ – pozwalają na wykrywanie RNA wirusa w materiale pochodzącym od chorego, ale na wynik czeka się do kilku dni. Są czułe, lecz kosztowne, dlatego stosuje się je w trudnych przypadkach. W lecznictwie zamkniętym i do celów nadzoru epidemiologicznego stosuje się również hodowlę wirusa na zarodkach kurzych lub hodowlach tkankowych – czas oczekiwania na wynik to nawet kilkanaście dni.
  • badania serologiczne - potwierdzają kontakt badanego z antygenami wirusa post factum. Obecności przeciwciał swoistych dla wirusa świadczy o przebytej grypie w nieokreślonej przeszłości. O aktualnej infekcji świadczy co najmniej 4-krotny wzrost miana swoistych przeciwciał obserwowany w 2 kolejnych próbkach pobranych w ostrej fazie choroby w odstępie 7 dni lub w ostrej fazie choroby i w fazie zdrowienia, w odstępie ok. 10-14 dni. Badania te są stosowane głównie w analizie retrospektywnej. 

Leczenie grypy

Z powodu ryzyka groźnych powikłań grypy nie należy leczyć samodzielnie, a tym bardziej próbować jej „przechodzić”. Zależnie od wieku, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i ewentualnych chorób przewlekłych to lekarz powinien wskazać najlepszą kurację.

Jeśli stwierdzi, że nie ma poważnych zagrożeń, zaleci tylko łagodzenie objawów grypy i wypoczynek. W przypadku podejrzenia grypy lekarza powinniśmy wezwać do domu, by nie chodzić do przychodni i nie narażać innych na zachorowanie.

Objawowe leczenie grypy obejmuje:

  • Zażywanie leków przeciwgorączkowych i łagodzących inne objawy infekcji, takie jak ból głowy i mięśni - pomogą NLPZ (paracetamol, ibuprofen).
  • Stosowanie syropów nawilżających drogi oddechowe i łagodzących męczący suchy kaszel.
  • Przyjmowanie preparatów na ból gardła. Na ból gardła pomogą preparaty o działaniu dezynfekującym i jednocześnie nawilżające śluzówkę. A przy ostrym bólu gardła pomogą preparaty działające także lekko znieczulająco.
  • Picie dużych ilości płynów. Podczas gorączki organizm traci wiele wody, więc trzeba ją uzupełniać. Ponadto pijąc, nawilżasz śluzówki. Najlepiej pij herbatki ziołowe i owocowe (z czarnego bzu, malin, dzikiej róży, kwiatu lipy, hibiskusa), które zawierają witaminę C i działają rozgrzewająco, napotnie i tym samym obniżają gorączkę. Unikaj zaś mocnej czarnej herbaty - wysuszy ona śluzówkę gardła.
  • Nawilżanie powietrza. Wysuszona śluzówka nosa i gardła jest bardziej podatna na zakażenia bakteryjne.
  • Płukanie gardła - woda z solą (łyżeczka soli na pół szklanki letniej wody), napar z rumianku lub szałwii działają odkażająco i nawilżają śluzówkę, dzięki czemu złagodzą ból gardła i męczący suchy kaszel.
  • Dieta lekkostrawna i raczej płynna.
  • Odpoczynek - leż w łóżku i unikaj wszelkiego wysiłku. To pozwoli organizmowi zebrać wszystkie siły do walki z chorobą.

U osób z grup podwyższonego ryzyka Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje (od 1990 roku) leczenie grypy lekami nowej generacji, czyli lekami antywirusowo-antygrypowymi. Są to inhibitory neuraminidazy - oseltamiwir, zanamiwir oraz amantadyna aktywne wobec wirusów A - których zadaniem jest blokowanie namnażania się wirusa. By leki te były skuteczne, należy je zażyć najdalej do 48 godzin od chwili pojawienia się objawów grypy. Podanie leków z tej grupy musi poprzedzić badanie dające pewność, że pacjent rzeczywiście choruje na grypę.

Kiedy chory na grypę powinien pojechać do szpitala?

Osoba chora na grypę powinna jak najszybciej znaleźć się w szpitalu, gdy pojawią się u niej następujące objawy:

Jak zapobiec grypie?

Grypie można próbować zapobiec – i warto nie tylko ze względu na ciężki przebieg tej choroby, ale również na jej możliwe powikłania.

Najlepsze metody zapobiegania grypie to:

  • coroczne szczepienia przeciwko grypie, zwłaszcza u osób z grup podwyższonego ryzyka
  • regularne mycie rąk wodą i mydłem, a gdy to niemożliwe środkiem dezynfekującym na bazie alkoholu
  • unikanie kontaktu z chorymi
  • gdy wystąpią objawy grypy, pozostanie w domu, a gdy konieczne jest wyjście - unikanie skupisk ludzkich i zgromadzeń
  • zakrywanie nosa i ust podczas kaszlu i kichania, najlepiej przy pomocy chusteczek jednorazowych, a gdy to niemożliwe kichanie w zgięcie łokcia (nigdy w dłonie).

Co każdy z nas powinien wiedzieć o grypie? Na to pytanie odpowiada nasz ekspert Arkadiusz Miller, internista grupy Lux Med

Co to jest grypa? Co ją wywołuje?

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

Źródła:

  1. Elżbieta Płońska, "Grypa - epidemiologia, charakterystyka biologiczna i kliniczna, zapobieganie", Sekcja Nadzoru nad Chorobami Zakaźnymi Oddział Nadzoru Epidemiologii WSSE w Warszawie, 2016
  2. Fragmenty wywiadu Anny Jarosz: "Grypa - choroba zakaźna, której nie wolno lekceważyć" z prof. Lidią Bernadetą Brydak, kierownik Zakładu Badań Wirusów Grypy, kierownik Krajowego Ośrodka ds. Grypy, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH, [w:] miesięcznik "Zdrowie", 2013
  3. Materiały WHO do kampanii "Flu Awareness", Grypa niebezpieczna dla kobiet w ciąży.pdf
  4. Profilaktyka i leczenie grypy - wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce zalecane przez konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny rodzinnej, 2006 (http://www.pis.lodz.pl/kutno/Profilaktyka i leczenie GRYPY.pdf)
  5. Profilaktyka i leczenie grypy - wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, załącznik nr 2: Diagnostyka laboratoryjna grypy, 2006
  6. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/
  7. https://szczepienia.pzh.gov.pl/nowa-szczepionka-przeciw-grypie-sezonowej/
  8. https://szczepienia.pzh.gov.pl/nie-wykazano-negatywnego-wplywu-szczepienia-przeciw-grypie-kobiet-w-ciazy-na-status-zdrowia-dzieci/
  9. https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jakie-sa-korzysci-ze-szczepienia-dziecka-przeciw-grypie/
  10. Fragmenty artykułu Anny Jarosz "To nie musi być grypa! Choroby o objawach podobnych do grypy", konsultacja: Małgorzata Żuławnik, specjalista medycyny rodzinnej i chorób wewnętrznych, [w:] miesięcznik "Zdrowie", 2013
  11. Galeria zdjęć wykorzystuje fragmenty artykułu Magdaleny Moraszczyk "7 sposobów złagodzenia objawów grypy", konsultacja: dr n. med. Ewa Duszczyk z Kliniki Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego AM w Warszawie [w:] miesięcznik "Zdrowie", 2009
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Tajny
|

Witam
Grypę "nowe jej szczepy" tworzą korporacje które zarabiają na tym miliony, nawet rząd nic nie może z tym zrobić!!!!!

Ilka
|

Mam silną infekcję wirusową prawdopodobnie to jednak grypa, objawy jak wyżej po tygodniu doszedł brak powonienia i silny ból głowy, dostałam antybiotyk, mimo, że wirusówka. Zatoki ładnie odpuściły, pewnie nadjażone bakteriami, jednak przeziębienie nue odpuszcza drugi tydzień, jest trochę lepiej....ale doszedł wodnisty katar i ból gardła.....masakra jakaś

Łukasz
|

Bzdura, ibuprofen- C13H18O2, paracetamol - C8H9NO2, to są inne substancje. Zdarza się stosować ja na zmianę (albo nawet łączyć), jeden działa przeciwzapalnie, ale jest szkodliwy dla układu pokarmowego, a drugi działa jedynie przeciwgorączkowo i przeciwbólowo.

Gosia
|

To bardzo niebezpieczne. Ibuprom, Ibuprofen i Paracetamol zawieraja ta sama substancje cyynna. dawka o jakiej piszesz jest bardzo ale to bardzo niebezpieczna. Ibuprofen 400 mg tylko 3x dziennie. To juz jest bardzo duza dawka. I wtedz juz zadnycg innych lekow z tej samej grupy.

Mmm
|

Tak rzeczywiście nic tak nie dodaje zdrowia jak świństwa które są w szczepionkach

Sara
|

Ibuprofen co dwie godziny 400mg, plus paracetamol 1000mg dwie godziny przed ibuprofenem, plus 1000mg witaminy C raz dziennie.
W przypadku dzieci odpowiednio mniejsze dawki.

inna
|

Opis objawów - nie miałam grypy pod 30 lat. Po co się szczepić, jeśli najwyraźniej ma się naturalną odporność? :)

mf.
|

Chory, nie miałeś zatem grypy, tylko infekcję bakteryjną. Podobne objawy, inne źródło choroby.

gosc
|

Wszyscy wiemy, ze antybiotyk nie dziala na wirusy nie ma sensu tego powielac. Ale przy przedluzajacej sie infekcji wirusowej czasami lekarze przepusuja I pomaga zdrowiec. Byc moze dlatego ze dochodzi infekcja bakteryjna.

Chory
|

To jak wyjaśnisz mi fakt ze jak mieszkalem w Polsce i bylem chory na grype i lekarzm mi przepisywal antybiotyki to po 3 dniach bylem zdrow jak ryba a teraz za granica niechetnie daja antybiotyki i juz sie 2 tydzien mecze z kaszlem.