Wzdęcia, gazy i uczucie pełności w brzuchu należą do najczęstszych dolegliwości ze strony układu pokarmowego i w wielu przypadkach mają związek z dietą lub tempem jedzenia. Problem pojawia się wtedy, gdy objawy utrzymują się, nasilają lub zaczynają towarzyszyć im ból, zaburzenia wypróżnień albo inne niepokojące sygnały. W takiej sytuacji konieczne jest ustalenie przyczyny, ponieważ za przewlekłymi wzdęciami mogą stać zarówno proste błędy żywieniowe, jak i choroby jelit wymagające diagnostyki i leczenia.
Wzdęcia i gazy, kiedy do lekarza
Uczucie pełności w brzuchu, napięcia oraz oddawanie gazów to zjawiska fizjologiczne. Odbijanie, szczególnie po posiłkach, również mieści się w normie. Organizm usuwa w ten sposób powietrze, które dostaje się do przewodu pokarmowego podczas jedzenia. Zdrowa osoba oddaje gazy średnio od 15 do 21 razy dziennie. Problem zaczyna się wtedy, gdy wzdęcia, odbijanie i gazy pojawiają się regularnie, utrzymują się przez dłuższy czas lub towarzyszy im ból. Jeśli gaz nie przemieszcza się prawidłowo w jelitach, może prowadzić do silnego bólu brzucha. Przewlekły dyskomfort nie powinien być ignorowany. Ustalenie przyczyny jest pierwszym krokiem do poprawy stanu zdrowia.
Nadmierne gazy jelitowe przyczyny
Jedną z głównych przyczyn nadmiernych gazów jest połykanie powietrza. Dochodzi do tego podczas szybkiego jedzenia, rozmów w trakcie posiłku, picia napojów gazowanych, korzystania ze słomki, żucia gumy lub ssania twardych cukierków. Znaczenie mają także źle dopasowane protezy zębowe. Niektóre produkty spożywcze zwiększają produkcję gazów, w tym fasola, brokuły, kapusta, kalafior, soczewica, cebula oraz brukselka. Wzdęcia mogą być również wynikiem nietolerancji pokarmowych, obejmujących m.in. laktozę, fruktozę, gluten, a także substancje słodzące, takie jak sorbitol, mannitol i ksylitol. W przypadku sporadycznych objawów pomocne może być prowadzenie dziennika żywieniowego, który pozwala ustalić, które produkty wywołują dolegliwości. W razie podejrzenia nietolerancji lub alergii pokarmowej wskazana jest konsultacja lekarska.
Przewlekłe wzdęcia przyczyny choroby
Zaparcia należą do częstych przyczyn wzdęć. Im dłużej zalega treść jelitowa, tym większe jest ryzyko nagromadzenia gazów i uczucia pełności. Problem może ustąpić samoistnie, ale pomocne bywa zwiększenie ilości błonnika w diecie, odpowiednie nawodnienie oraz stosowanie preparatów dostępnych bez recepty. Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki utrudnia trawienie, ponieważ trzustka nie produkuje odpowiedniej ilości enzymów. Objawami są m.in. jasne stolce, tłuste i intensywnie pachnące, przyklejające się do toalety lub unoszące się na powierzchni, trudne do spłukania, a także utrata apetytu, spadek masy ciała i niedożywienie. Zespół jelita drażliwego to przewlekłe zaburzenie jelita grubego, określane również jako colitis, spastyczne jelito lub jelito nerwowe. Objawia się bólem brzucha, wzdęciami oraz zmianami rytmu wypróżnień, w tym biegunką lub zaparciami.
Choroby zapalne jelit obejmują wrzodziejące zapalenie jelita grubego, które dotyczy jelita grubego i odbytnicy, oraz chorobę Crohna, obejmującą cały przewód pokarmowy. Objawy mogą obejmować krew w stolcu, zmęczenie, gorączkę, utratę apetytu, nasilone biegunki oraz spadek masy ciała.
Uchyłkowatość jelita grubego polega na powstawaniu uwypukleń ściany jelita. Gdy dochodzi do zatrzymania bakterii w tych strukturach i ich zapalenia, rozwija się zapalenie uchyłków, które może powodować ból brzucha, gorączkę oraz zaburzenia wypróżnień.
Gastropareza to zaburzenie polegające na spowolnionym opróżnianiu żołądka, które może prowadzić do wzdęć, nudności oraz zablokowania pasażu treści pokarmowej.
Kiedy zgłosić się do lekarza gdy boli brzuch?
Konsultacja lekarska jest konieczna, gdy zmiany diety i preparaty bez recepty nie przynoszą poprawy, pojawia się niewyjaśniona utrata masy ciała, brak apetytu, przewlekłe zaparcia, biegunki lub wymioty. Niepokojącym objawem jest obecność krwi lub śluzu w stolcu oraz wyraźne zmiany rytmu wypróżnień. Równie istotne są sytuacje, w których objawy utrudniają codzienne funkcjonowanie. Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają silny ból brzucha, nasilona biegunka, wysoka gorączka lub ból w klatce piersiowej. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania fizykalnego. Dokładny opis objawów oraz czasu ich trwania pozwala dobrać odpowiednie badania i ustalić przyczynę dolegliwości. Po postawieniu diagnozy możliwe jest wdrożenie leczenia i ograniczenie objawów.
