Co to jest menopauza i jakie są objawy klimakterium?

maska Jacek Tulimowski, ginekolog, www.jacektulimowski@ginweb.pl, www.tulimowski.pl
Konsultant: Jacek Tulimowski, ginekolog, www.jacektulimowski@ginweb.pl, www.tulimowski.pl, Renata Procak, psychoterapeutka, prezes Instytutu Terapii Gestalt
25 komentarze
Autor: Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie", Magdalena Moraszczyk - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Menopauza i poprzedzające ją klimakterium (zwane też przekwitaniem) nadchodzi, gdy przysadka mózgowa zwalnia tempo, jajniki nie uwalniają jajeczek, a kobieta nie może zajść w ciążę. Z menopauzą wiąże się szereg uciążliwych objawów. Niemal jedna czwarta dojrzałych kobiet nie potrafi powiedzieć, czy jest w trakcie klimakterium. Za najbardziej znaną formę walki z objawami tego okresu Polki uznają terapię hormonalną, ale stosuje ją zaledwie 17% badanych.

Menopauza i poprzedzające ją klimakterium (zwane też przekwitaniem) wiążą się z szeregiem uciążliwych objawów.

Co to jest menopauza i jakie są objawy klimakterium?

Menopauza to fachowa nazwa ostatniej miesiączki w życiu kobiety. Jej próg wyznacza data ostatniego krwawienia, po którym nie pojawia się ono przez rok. Każde, które wystąpi po tak długiej przerwie, jest nieprawidłowością, która powinna skłonić kobietę do wizyty u ginekologa. W okres menopauzy panie wchodzą zwykle po 45.-50. roku życia. Okres okołomenopauzalny (inaczej klimakterium), kiedy stopniowo zmniejsza się wydzielanie estrogenów przez jajniki, zaczyna się kilka lat przed menopauzą, a kończy parę lat po niej, i może trwać nawet 10 lat. Choćby z tego powodu warto zadbać, by był to czas jak najbardziej komfortowy.

Menopauza związana z gospodarką hormonalną organizmu u każdej z kobiet może wystąpić w różnym czasie. Premenopauza, tzw. zmiana przed zmianą, trwa 5-10 lat. Wtedy, zwykle między 40. a 47. rokiem życia, pojawiają się sygnały świadczące o początku końca płodności, na co wpływ ma niski poziom hormonów płciowych.

Co Polki wiedzą o menopauzie?

O tym, co polskie kobiety wiedzą o menopauzie mówią badania "Polki a menopauza 2016" przeprowadzone przez ARC Rynek i Opinia. W badaniu wzięły udział panie w wieku 45-55 lat, czyli w okresie, kiedy w organizmie kobiety zachodzą zmiany związane z przekwitaniem. Podano im definicję menopauzy oraz listę objawów, które często utrzymują się kilka lat przed i po ostatniej miesiączce. Tylko 49% pań przyznało, że jest po lub w okresie okołomenopauzalnym, 29% zaprzeczyło przekwitaniu, a 24% odpowiedziało, że nie wie. Np. 35% pań nie potrafiło powiedzieć, czy ma zmiany w cyklu miesiączkowym, 47% nie było w stanie ocenić, czy odczuwa uderzenia gorąca i kołatanie serca.

Wyniki ankiety z jednej strony potwierdzają słabą wiedzę Polek na temat menopauzy i metod, które mają łagodzić jej skutki. Z drugiej sugerują, że wiele pań w wieku przekwitania wypiera ze świadomości fakt zachodzenia w organizmie naturalnych zmian, które temu towarzyszą.

Zdaniem ekspertów, nastawienie Polek do menopauzy ma w dużym stopniu związek z niedostateczną edukacją seksualną oraz zdrowotną w naszym kraju. Panie zwykle uważają, że menopauza to koniec kobiecości. A to nieprawda – rozpoczyna tylko kolejny etap życia, który ma wiele zalet.

Problem

Problem

Estrogeny wytwarzane są przez jajniki, od nich zależy właściwy przebieg procesu dojrzewania, a potem cykl miesiączkowy. Gwarantują także skórę bez skazy. Pod ich kierunkiem powstaje bowiem kwas hialuronowy, hamujący powstawanie zmarszczek. Sprzyjają też wytwarzaniu kolagenu, dzięki któremu skóra jest elastyczna i jędrna. Niedobór estrogenów sprawia, że skóra traci jędrność, paznokcie i włosy matowieją, pojawia się siwizna. By zachować właściwy poziom hormonów należy jeść soję i... uprawiać seks.

Klimakterium, czyli co?

Mniej więcej po 30 latach aktywności rozrodczej jajniki stopniowo przestają produkować żeńskie hormony płciowe. Menopauza to ostatnie krwawienie miesiączkowe, a żeby to stwierdzić, musi nastąpić co najmniej roczny okres bez krwawień. Czas obejmujący kilka lat przed
i kilka lat po ostatniej miesiączce nazywa się "przekwitaniem", "klimakterium" lub "okresem okołomenopauzalnym". U większości kobiet proces ten zaczyna się między 45. a 55. rokiem życia, może trwać kilka miesięcy albo kilka lat. Wiele zależy od genów, ale ważne są też czynniki środowiskowe – palenie papierosów, stres, zła dieta – które przyspieszają menopauzę. Na skutek zmniejszenia poziomu hormonów płciowych krwawienia pojawiają się nieregularnie i mogą być obfite (pod wpływem zmian hormonalnych błona śluzowa macicy staje się grubsza).

Menopauza: objawy wypadowe

Czasem przekwitanie mija niezauważenie, ale 80% kobiet odczuwa objawy spowodowane zachwianiem równowagi hormonalnej. Są to:

Z tych powodów dla wielu pań lata poprzedzające ostatnie krwawienie są bardzo trudne. Najczęściej dolegliwości po ustaniu miesiączki słabną, by wreszcie całkowicie ustąpić. Ale u ok. 20% kobiet organizm nie przystosowuje się do zmian hormonalnych i uciążliwe objawy utrzymują się nawet do siedemdziesiątki.

Akceptacja menopauzy

Menopauza przypada w trudnym dla kobiety momencie życia. Dzieci zaczynają się usamodzielniać i nie wymagają już tak troskliwej opieki. Pojawiają się pierwsze podsumowania, strach przed zostaniem babcią. Przekonanie, że wszystko, co najlepsze, mam już za sobą, bywa bolesne. Właśnie to sprawia, że Polki boją się klimakterium. Kobiety w innych kulturach nie przywiązują do tego takiej wagi.

Kobiety, które przechodzą przez menopauzę z uśmiechem na twarzy, lepiej ją znoszą niż te, które się przeciwko niej buntują.

Według badań przeprowadzonych na uniwersytecie w Sztokholmie, Szwedki mają w tym okresie nawet lepszą samoocenę niż wcześniej. Czy to, że tracisz zdolność do prokreacji, jest naprawdę kresem sensu życia? Sekretem dobrego samopoczucia jest zaakceptowanie swojego wieku i zrozumienie zmian, jakie z sobą niesie.

Menopauza: lęk przed nieznanym

Akceptacja klimakterium nie oznacza godzenia się na dokuczliwe objawy, które potrafią zakłócić życie prywatne i zawodowe. Zastosowanie odpowiedniego leczenia poprawia samopoczucie i można normalnie funkcjonować. Niestety, na hormonalną terapię zastępczą decyduje się zaledwie od trzech do kilkunastu procent Polek, a we Francji i krajach skandynawskich – prawie cztery razy więcej. Dlaczego? Kobiety w Polsce nie chcą stosować hormonów, bo słyszały, że są one przyczyną nowotworów.
Do opinii tej przyczyniły się wyniki badań przeprowadzonych kilkanaście lat temu w USA, które wykazały wzrost zachorowań na raka piersi u kobiet stosujących HTZ. Z czasem okazało się, że badania były źle przeprowadzone, a wnioski wyciągnięto pochopnie. Ale mit funkcjonuje.

Warto wiedzieć

Ważne

Kiedy hormony są zabronione?

Przeciwwskazaniem do hormonalnego leczenie menopauzy są: przebyty lub istniejący rak sutka, rak macicy, rak jajnika, niewyjaśnione guzki w piersiach i zmiany w narządzie rodnym, krwawienia z dróg rodnych nieznanej przyczyny; choroby zakrzepowo-zatorowe żył i tętnic; schorzenia wątroby wiodące do jej niewydolności.

Menopauza: profilaktyka i leczenie

W latach 70. w Niemczech hormony przepisywano wszystkim kobietom jako lek na przedłużenie młodości. Dzisiaj wiadomo, że terapię najlepiej rozpocząć kilka lat przed menopauzą albo kiedy wystąpią pierwsze objawy wchodzenia w okres klimakterium. Wtedy jest najskuteczniejsza, ponieważ zapobiega pojawieniu się często nieodwracalnych zmian wywołanych niedoborem estrogenów. Po ustaniu miesiączki hormony proponuje się kobietom, którym objawy wypadowe przeszkadzają w normalnym funkcjonowaniu, oraz tym, które z powodu przestrojenia hormonalnego uskarżają się na nawracające infekcje dróg rodnych, pęcherza, nerek, suchość pochwy, bolesność przy współżyciu. Problem w tym, że kobiety wstydzą się mówić o niektórych dolegliwościach, a duży ich odsetek nie zdaje sobie sprawy z tego, że są to objawy menopauzy i można je łagodzić.

Najpierw badania, potem recepta

Uciążliwość objawów nie wystarcza, aby lekarz przepisał hormony. Najpierw musi zlecić kilka badań, by wykluczyć przeciwwskazania. Dopiero na podstawie wyników dobiera leki do potrzeb pacjentki. Można je stosować w rozmaitych postaciach (tabletki, plastry, żele, zastrzyki, podskórne implanty, dopochwowe globulki i kremy) i schematach. Leczenie zaczyna się od najniższych dawek hormonów – wtedy objawy uboczne i potencjalne ryzyko są minimalne.

Gdy kobieta czuje się dobrze, badania kontrolne zaleca się raz w roku. Wtedy też lekarz rozważa razem z pacjentką zasadność kontynuowania leczenia. U wielu pań objawy klimakterium ustępują lub łagodnieją po 2-3 latach przyjmowania leków. Ważne, żeby hormony odstawiać, stopniowo zmniejszając dawkę. Jeśli samopoczucie pogorszy się, można wrócić do terapii.

Według niektórych badań po 5 latach stosowania HTZ nieznacznie rośnie ryzyko zachorowania na raka piersi, ale jeśli nie ma przeciwwskazań i korzyści przewyższają ryzyko, można stosować terapię nawet 10 lat. Terapii nie podejmuje się po 60. roku życia.

Ważne

Ważne

Dodatkowe korzyści z terapii hormonalnej

  • Ochrona przed osteoporozą. Szczególnie zagrożone są kobiety, u których menopauza wystąpiła przed 45. rokiem życia. Gdy spada poziom ochronnych estrogenów, pogarsza się metabolizm witamin z grupy B i wchłanianie wapnia, kości stają się kruche i podatne na złamania. Zapobiegają temu terapia hormonalna, dieta bogata w wapń, ruch na powietrzu.
  • Zmniejszenie ryzyka choroby wieńcowej. Podawanie estrogenów zdrowym kobietom może mieć korzystny wpływ na czynność naczyń, stężenie cholesterolu oraz metabolizm węglowodanów.
  • Lepsza kondycja narządów płciowych. Klimakterium prowadzi do zmian zanikowych w narządach moczowo-płciowych. Stopniowo zanika błona śluzowa wyścielająca narządy kobiece. Podanie hormonów m.in. poprawia nawilżenie pochwy, zmniejsza ryzyko stanów zapalnych w obrębie układu moczowego i płciowego.

Sposoby stosowania HTZ

 

Metoda cykliczna

 

 

Przez 3 tygodnie kobieta przyjmuje estrogeny (w postaci tabletek, plastrów, żelu itp.), a dodatkowo przez ostatnie 12–14 dni progestagen. Potem następuje 7 dni przerwy w przyjmowaniu hormonów. W tym czasie pojawia się krwawienie, które jednak nie jest miesiączką, lecz jedynie złuszczaniem błony śluzowej macicy.

 

 

Metoda sekwencyjna

 

 

Stosuje się ją u kobiet po menopauzie, które w ciągu 7-dniowej przerwy mają nawroty tzw. objawów wypadowych (nocne poty, uderzenia gorąca itp.). Estrogeny stosuje się w sposób ciągły, zaś progestagen: przez 10–12 dni każdego miesiąca. Po odstawieniu progestagenu, mimo że kobieta przyjmuje estrogen, występuje krwawienie niebędące miesiączką.

 

 

Metoda ciągła

 

 

Jest zalecana kobietom, które nie miesiączkują od co najmniej roku i które nie chcą już krwawić. Estrogen i progestagen przyjmuje się codziennie. Gestagen doprowadza do zaniku błony śluzowej macicy i dlatego nie występują krwawienia. Po usunięciu macicy stosuje się w sposób ciągły same estrogeny, ale w różnych dawkach zależnych od objawów, potrzeb oraz wieku kobiety.

 

Zielone światło dla fitohormonów

Jeśli kobieta kwalifikuje się do HTZ, jednak odczuwa lęk przed tą terapią, pomóc jej mogą preparaty z fitoestrogenami. Pozyskuje się je z soi, pluskwicy groniastej lub koniczyny czerwonej. Niektóre izoflawonoidy obecne w tych roślinach mają budowę zbliżoną do estradiolu – żeńskiego hormonu. Gdy z powodu klimakterium jego stężenie w organizmie kobiety spada, przyjmowanie preparatów z fitohormonami nie tylko łagodzi symptomy menopauzy, ale też wpływa korzystnie na naczynia krwionośne, a tym samym serce, poprawia nawilżenie błony śluzowej pochwy.

Fitohormony podobnie do hormonów kobiecych usprawniają tkankę mózgową oraz pozytywnie wpływają na procesy przebudowy kości. Chociaż preparaty pochodzenia roślinnego są dostępne bez recepty, raczej nie powinno się ich przyjmować bez konsultacji z ginekologiem. Nawet one, niewłaściwie stosowane, mogą zaszkodzić.

Warto wiedzieć

Ważne

Z ziołowej apteczki

Przy uderzeniach gorąca pomoże picie naparu z szałwii lub mięty pieprzowej. Na suchość pochwy – olej z wiesiołka (kapsułkę dziennie lub 2 razy po pół łyżeczki), wyciąg z koniczyny czerwonej, na wyciszenie – herbatka z melisy. Problemy z wiotczeniem skóry rozwiąże nacierania ciała olejem z pestek winogron i picie oleju z ogórecznika (jest też w kapsułkach). Hormony roślinne można też wprowadzić do diety. Znajdziesz je w soi, soczewicy, granatach, daktylach, winogronach, grejpfrutach.

Polecamy
FITOESTROGENY - roślinne hormony

FITOESTROGENY - roślinne hormony

Fitoestrogeny robią karierę w medycynie i kosmetologii. Ich zwolennicy twierdzą, że łagodzą objawy menopauzy, ale także pozwalają zachować lepsze zdrowie ...

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 27.07.2017

Komentarze (1 - 10 z 25)
Barbara, 11.07.2017 10.39
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Niestety ale każda z nas zmaga sie z tą nieprzyjemną dolegliwością w mniej lub bardziej zauważalnym stopniu. ja np. nie czułam zmian temperatury, suchosci skóry czy takich rzeczy, ale za to miałam problem z suchą pochwą. Tak bardzo suchą, że współżycie było dla mnie wielką boleścią.
 
Karla, 06.01.2017 21.35
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Wstaje rano o 3.30 pracuje do 13.30 pracuje fizycznie w sklepie. Po przyjsciu z pracy wypijam kawe przygotowuje obiad i miedzy 17 a 20 lapie mnie sen, mocny. Do spania na noc klade sie 0 23.30 i wstaje rano albo sie budze do lazienki. Jest to rytual czy taka potrzeba? Wiem, ze w ten sposob regeneruje swoj organizm. Kiedys wystarczylo mi 15 do 30 minut teraz potrzebuje troche wiecej. Jak ktos mnie budzi wczesniej, to sie denerwuje i z kijem nie podchodz. Jestem w okresie menopauzy, gdzie czytam, ze kobiety narzekaja na bezsennosc. Brak mi radosci, czesciej popadam w przygnebienie spowodowaniem przytyciem i brakiem checi dbania o siebie. Przytylam i niemoge znalesc dla siebie nic, co moglabym ubrac. Poradzcie co mam robic.
 
halina, 12.11.2016 12.59
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mój post pod spodem był skierowany do felicji. Ale nie wskoczył jako odpowiedź na jej post, tylko jako nowy. Niemniej jednak, jeśli ktoś miał podobny problem, jak ja, bardzo prosiłabym o wypowiedź. Dziękuję z góry.
 
halina, 12.11.2016 11.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jestem bardzo ciekawa, czy leczysz te skoki ciśnienia. Ostatnią miesiączkę miałam ponad rok temu i w tym samym czasie zaczęły mi się skoki ciśnienia - tak raz w miesiącu skok do 170/100. Wszystkie pozostałe dni 110/70 albo i niżej. Lekarz przepisał mi leki i powiedział, ze to już do końca życia... Teraz, po roku, skoków nie mam, ciśnienie zwykle około 100/70, minęły też kołatania serca, przy których zwykle te skoki występowały (pomimo leków) i mam spore wątpliwości, czy słusznym jest, abym już do śmierci leczyła się na nadciśnienie, którego chyba jednak nie mam.
 
Alicja, 21.10.2016 12.45
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mnie objawy menopauzy na szczęście trochę złagodniały odkąd stosuję mucovagin w globulkach. dużo większy komfort życia seksualnego, bo to nie prawda że kobiety po 50-tce nie potrzebują seksu. wystarczy wesprzeć trochę nasze ciała a dyskomfort znika na dobre i znów cieszymy się życiem
 
KateStarlight, 18.10.2016 15.28
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Z tych wszystkich objawów menopauzy mam 7. Problem jest z tym, że mam dopiero 21 lat. Miesiączkuje regularnie.
 
Kasia, 11.10.2016 23.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Moze to nie na temat ale czytam ciagle o objawach menopauzy I terapi hormonalnej ale wszedzie pisza ogolnikowo o zajsciu w ciaze. Ja zanim mi sie zatrzymal okres mialam robi one badania I wyszlo ze w chodze w okres menopazy wtedy lekarka mi mowila ze w dalszym ciagu moge zajsc w ciaze ale w tej chwili nie mam okresu od pol roku . Nie zaczelam jeszcze zadnej terapi poniewaz mam zbyt wysokie cisnienie krwi wiec biore leki . Moze która z Pan wie czy w dalszym ciagu musze sie zabezpieczac przed ciaza czy juz nie ?
 
felicja, 11.10.2016 13.03
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Pamiętajcie o krążeniu. Ja po menopauzie miałam straszne skoki ciśnienia i nagle wzrósł cholesterol. Pomogło mi stosowanie wyciągu z modrzewia dahurskiego. Miałam też po menopauzie problemy z wypróżnianiem także polecam delikatne napary ziołowe i picie kawy zbożowej. u mnie pomogło.
 
wronka90, 19.08.2016 15.26
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jest teraz dużo na rynku różnych olejów konopnych. Ja bym doradzała Saticann. Można to kupić na stronie goodplant.pl. Jest dobry, bo czysty, bez żadnych domieszek, rozcieńczania itp. Olej CBD Saticann mi akurat najbardziej pomógł przy stanach bólowych. To naturalny środek uśmierzający ból, który działa przez wpływ na układ endokannabinoidowy.
 
Ilona, 17.07.2016 09.15
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam. Mam 53 lata i od dwoch lat nie mialam miesiączki, aż tu nagle wczoraj dostałam .Nie jest to taka jak zawsze jedynie plamienie.Czy to coś nie tak?? Proszę o odp jak najszybciej
 
następne »
strona 1 z 3
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
ENDOMETRIOZA: objawy, diagnoza, leczenie endometriozy ENDOMETRIOZA: objawy, diagnoza, leczenie endometriozy

Endometrioza, gruczolistość macicy, wędrująca śluzówka macicy, to choroba polegająca na tym, że...

więcej

100

Usunięcie macicy i jajników - życie po trudnej dla kobiety operacji Usunięcie macicy i jajników - życie po trudnej dla kobiety operacji

Podjęcie decyzji o usunięciu macicy i jajników nie jest łatwe ani dla lekarza, ani tym bardziej dla...

więcej

98

Wzmocnij MIĘŚNIE KEGLA - ćwiczenia Wzmocnij MIĘŚNIE KEGLA - ćwiczenia

Ćwiczenia mięśni Kegla polegają na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu mięśni okolic pochwy i...

więcej

86

Co to jest menopauza i jakie są objawy klimakterium? Co to jest menopauza i jakie są objawy klimakterium?

Menopauza i poprzedzające ją klimakterium (zwane też przekwitaniem) nadchodzi, gdy przysadka...

więcej

85

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Torbiele jajników u kobiet w okresie prokreacyjnym najczęściej mają charakter czynnościowy, ich wymiar w cyklu może ulegać zmianie, tak że te różnice w wymiarze nie są czymś dziwnym, szczególnie...

Lekarz może badać piersi zarówno przed, jak i po badaniu ginekologicznym. Jest to bez znaczenia. Radzę zapytać lekarza, o ile sam nie powie, w jakiej kolejności będzie Panią badał i rozebrać się nie...

Leczenie rozstępów jest procesem trudnym, w tej chwili stosuje się trzy główne metody: 1. kosmetyki, 2. peelingi chemiczne, 3. laseroterapię. Preparaty przeciw rozstępom powinny zawierać składniki...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.