Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka

Konsultant:dr Paweł Grzesiowski, specjalista pediatra, kierownik Zakładu Profilaktyki Zakażeń, Narodowy Instytut Leków
19 komentarze
Autor: Katarzyna Hubicz

Wysoka temperatura nie zawsze zwiastuje problemy ze zdrowiem. Ale gorączka u dziecka, zwłaszcza gorączka u niemowlęcia, wymaga uważnej obserwacji. Zanim sięgniesz po leki obniżające gorączkę, przeczytaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Od jakiej temperatury możemy mówić o gorączce?

Temperatura ciała zdrowego niemowlaka waha się od 36,6 do 37,5ºC. Jest to spowodowane niedojrzałością układu termoregulacji oraz zmienną aktywnością hormonów w ciągu całej doby – rano zwykle temperatura jest niższa o ok. pół stopnia niż wieczorem. Układ termoregulacji nie potrafi jeszcze sprawnie ochładzać organizmu w miarę potrzeby, dlatego zdarza się, że zdrowe dziecko ma wyższą temperaturę, np. po dłuższym płaczu lub śnie. O gorączce dziecka mówimy dopiero wtedy, gdy ciepłota ciała przekroczy 38ºC, a gdy wynosi 37,5–38ºC – jest to stan podgorączkowy.

Jak  mierzyć temperaturę?

Temperaturę można mierzyć na kilka sposobów: w odbycie, na czole, w uchu bądź w ustach. Bardzo wygodne są termometry douszne na podczerwień, które wsuwa się do ucha dziecka. Wynik pokazuje się po sekundzie i jest bardzo dokładny, gdyż błona bębenkowa ma identyczną ciepłotę, co ośrodek termoregulacji w mózgu. Inny, mało stresujący sposób to termometr w smoczku. Wygląda jak zwykły gryzaczek, ale w silikonowej części ma czujniki, a w tarczy wyświetlacz. Temperaturę możesz zmierzyć także termometrem elektronicznym, wsuwanym do odbytu. Najlepiej połóż dziecko na boku albo na brzuszku. Pod pupę podłóż mu pieluszkę tetrową. Końcówkę termometru nasmaruj tłustym kremem dla niemowląt i delikatnie wsuń do odbytu. Wynik otrzymasz po 30 sekundach. Wyjmij termometr, jeśli dziecko zacznie wierzgać nogami albo zaciśnie pośladki – końcówka termometru może uszkodzić okolicę odbytu. Nie używaj termometru rtęciowego – według unijnego i polskiego prawa nie powinny być już one używane. Wiele z nich tłucze się i grozi skaleczeniem. Lekarze odradzają paski przykładane do czoła – służą one wyłącznie do określania przybliżonej ciepłoty ciała i nie dają gwarancji prawidłowego pomiaru.

Jak pielęgnować gorączkującego malucha?

Początkowo, gdy gorączka narasta, maluch powinien być dobrze okryty. Ale gdy temperatura już się ustabilizuje, malca nie trzeba otulać, gdyż może to doprowadzić do przegrzania. Ubierz go lekko i co jakiś czas sprawdzaj, czy się nie spocił – mokre ubranko trzeba szybko zmienić. Gorączkujące dziecko nie ma zwykle apetytu i nie należy karmić go na siłę. Powinno być natomiast obficie pojone – jeśli karmisz piersią, przystawiaj malca często, ale na krótko. Jeśli butelką, podawaj mu picie systematycznie, w małych porcjach, najlepiej przegotowaną wodę albo dostosowane do wieku dziecka herbatki oraz soki owocowe rozcieńczone wodą (czyste soki zawierają zbyt wiele cukru). W pokoju malca nie powinno być zbyt ciepło (optymalna temperatura to 20–22ºC) i nie za sucho. Jeśli nie masz specjalnego nawilżacza, powieś na grzejniku mokry ręcznik. Gdy gorączka przekracza 39ºC, może być konieczna kąpiel ochładzająca lub okład chłodzący na pachwiny i czoło.

Czy podwyższona temperatura ma jakieś pozytywne strony?

Początkowo tak, ponieważ jest to objaw reakcji obronnej organizmu, sygnał mobilizujący układ odpornościowy do walki z drobnoustrojami. Umiarkowana gorączka przyspiesza przemianę materii, co pobudza tworzenie się przeciwciał odpornościowych, poza tym podwyższona temperatura uszkadza wirusy. Jednak przedłużająca się wysoka gorączka działa przeciwnie – zwiększa zapotrzebowanie organizmu na tlen, wodę i energię, prowadzi do odwodnienia i wyczerpania, hamuje reakcje odpornościowe.

Kiedy trzeba podać leki obniżające gorączkę?

Leki obniżające gorączkę można podać wtedy, kiedy gorączka przekroczy  poziom 38,5ºC (mierzona w odbycie). Jest wówczas niekorzystna dla organizmu, może bowiem spowodować drgawki gorączkowe. Poza tym gorączka nasila pracę serca (wzrost temperatury ciała o 1ºC zwiększa liczbę uderzeń serca o 10 na minutę) oraz płuc (następuje zwiększona utrata wody poprzez przyspieszony oddech).

Jakie leki na gorączkę można podawać niemowlętom?

W Polsce na gorączkę stosowane są preparaty na bazie paracetamolu i ibuprofenu. Dawka leku musi być dopasowana do wieku i wagi dziecka – szczegółowe instrukcje znajdziesz w ulotce albo na opakowaniu leku. Maluchom najlepiej podawać leki w formie czopków, bo nie ma ryzyka, że rozgorączkowane i zapłakane dziecko je zwymiotuje. U dzieci poniżej 12. roku życia nie stosuje się aspiryny. Przy wysokiej i uporczywej gorączce coraz częściej na świecie podaje się metamizol.

Czy można obniżyć gorączkę bez leków?

Umiarkowaną gorączkę (do 38ºC) można pozostawić bez leków. Możesz przyłożyć na czoło i kark malca chłodne okłady, a łydki owinąć ręcznikiem zmoczonym w wodzie o temperaturze pokojowej (taki kompres trzeba zmieniać co kwadrans). Inny sposób to kąpiel w wodzie o temperaturze o 2 stopnie niższej niż ta, jaką ma dziecko.
Uwaga: nie stosuj się do rad z internetu i nie kąp malca w zimnej wodzie – może ona spowodować szok termiczny. Przy temperaturze ponad 38,5ºC zaleca się leki przeciwgorączkowe.

Co to są drgawki gorączkowe?

To reakcja układu nerwowego na szybko rosnącą temperaturę. U dziecka z wysoką gorączką (zwykle ponad 39ºC) występują rytmiczne skurcze mięśni, czasem z utratą przytomności. Atak drgawek gorączkowych przypomina napad padaczki i trwa zwykle kilka minut. W takim przypadku jak najszybciej wezwij lekarza. Czekając na niego, ułóż dziecko na boku i rozluźnij mu ubranie. Podaj lek przeciwgorączkowy w czopku (leki w płynie są wykluczone, maluch mógłby się zadławić). Po napadzie drgawek gorączkowych lekarz zaleci dziecku badanie neurologiczne EEG, by wykluczyć uszkodzenie mózgu.

Kiedy wezwać lekarza?

Zawsze wtedy, kiedy noworodek ma temperaturę wyższą niż 38ºC, a starsze niemowlę – powyżej 39ºC, bądź malec cierpi na przewlekłą chorobę i lekarz zalecił wezwanie go w przypadku gorączki. Wskazaniami do natychmiastowego wezwania lekarza są też:

  • rozpaczliwy płacz malca, zwłaszcza przy dotykaniu i przytulaniu
  • kłopoty z oddychaniem
  • sztywna szyja, a także opór podczas prób przyciągnięcia główki do klatki piersiowej
  • czerwone plamy na skórze
  • drgawki gorączkowe
  • biegunka lub wymioty
  • osłabienie, senność lub silne pobudzenie
  • zaburzenia świadomości (np. omamy, halucynacje, lęki)
  • odwodnienie – dziecko płacze bez łez, jego mocz ma ciemnożółty kolor, oczodoły są zapadnięte, w buzi nie ma śliny.

Zobacz także
drukuj
Zdjęcia: East News

Aktualizacja: 30.10.2013

reklama
Najpopularniejsze artykuły
Ospa wietrzna u niemowląt. Objawy i leczenie ospy wietrznej u niemowląt Ospa wietrzna u niemowląt. Objawy i leczenie ospy wietrznej u niemowląt

Ospa wietrzna u niemowląt zdarza się bardzo rzadko. Na ospę wietrzną narażone są przede wszystkim...

więcej

4007

Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka

Wysoka temperatura nie zawsze zwiastuje problemy ze zdrowiem. Ale gorączka u dziecka, zwłaszcza...

więcej

16281

Bóle wzrostowe , czyli BÓLE MIĘŚNI u dzieci związane ze wzrostem organizmu Bóle wzrostowe , czyli BÓLE MIĘŚNI u dzieci związane ze wzrostem organizmu

Twoje dziecko narzeka na bóle nóżek, czasem nawet budzi się w nocy z tego powodu? Nie denerwuj się....

więcej

4962

Prawdy i mity o KATARZE niemowlaka Prawdy i mity o KATARZE niemowlaka

Na temat dziecięcego kataru na pewno słyszałaś już masę różnych opinii - że niemowlęcy katar jest...

więcej

3654

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Są sposoby żeby pozbyć się seplenienia, bardziej logopedyczne niż domowe. Konieczna jest wizyta u specjalisty, który dobierze odpowiednie ćwiczenia. Przy głoskach s, z, c, dz język leży płasko na...

Najprawdopodobniej syn ma kappacyzm (wadliwa realizacja głoski k) oraz gammacyzm (wadliwa realizacja głoski g). Są to wady wymowy dość łatwe do skorygowania, aczkolwiek konieczna jest wizyta u...

Wszystko zależy od tego ile lat ma dziecko. Głoska r pojawia się najpóźniej w rozwoju mowy, tj. około 5 roku życia. Przed osiągnięciem tego wieku nie należy podejmować prób ćwiczeń w kierunku...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 30, 2014

Alicja77 gratuluję. Fajnie, że znalazłaś na Siebie sposób. Mała podpowiedź. Delikatnie z siemieniem, jedna łyżecza dziennie wystarczy. Siemię w nadmiarze tuczy. Zamiast słodzika używaj odrobinkę miodu, bo to słodzenie najbardziej naturalne. Pozdrawiam.

data

Lipiec 30, 2014

Jeśli chcesz mieć na lata, to Moneta. Jeśli na krócej, to te tańsze z supermarketu powinny dać radę.

data

Lipiec 29, 2014

Lynn masz rację, że odchudzać trzeba się powoli. Przecież przytyć też nie można z dnia na dzień! Napisz proszę, jaką dietę dodatkowo do tych ćwiczeń stosowałaś? Jestem bardzo ciekawa tego. Pozdrawiam i czekam na odp. :)

data

Lipiec 30, 2014

Co tutaj można powiedzieć? Powołują się na ojca medycyny Hipokratesa: "Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem". A co wyprawiają, polecają piguły! Co to nie zrobią dla kasy, brak słów.

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.