Nadczynność tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie nadczynności tarczycy

2019-09-25 12:16 Agnieszka Paculanka | Monika Majewska

Nadczynność tarczycy to choroba, której istotą jest nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy. Daje ona dość dokuczliwe objawy, a dodatkowo może spowodować wiele powikłań, z których najgroźniejszym jest przełom tarczycowy. Przeczytaj albo posłuchaj i dowiedz się, jakie są przyczyny i objawy nadczynności tarczycy? Na czym polega leczenie?

Nadczynność tarczycy. Posłuchaj, jakie są przyczyny, objawy i leczenie choroby. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Nadczynność tarczycy czyli hipertyreoza (łac. hyperthyreosis lub hyperthyreoidismus) pojawia się, gdy tarczyca wydziela nadmierną ilość hormonów: tyroksyny (T4), trijodotyroniny (T3) i kalcytoniny. Skutki nadmiaru hormonów tarczycy w organizmie to tyreotoksykoza. Szacuje się, że nadczynność tarczycy dotyczy około 1-2 procent dorosłych w Polsce, przy czym większość chorych to kobiety.

Nadczynność tarczycy - przyczyny

- przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (początkowa faza choroby Hashimoto)
- podostre zapalenie tarczycy (początkowa faza choroby de Quervain)

  • spożywanie nadmiernej ilości jodu np. w suplementach (Jod-Basedow)
  • nadmierne dawki hormonów tarczycy (Thyreotoxicosis factitia)
  • guzy przysadki mózgowej wydzielające TSH
  • guzy trofoblastu

Czynnikiem ryzyka jest także płeć żeńska, gdyż nadczynność tarczycy jest rozpoznawana aż pięciokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Przeczytaj także:

    Nadczynność tarczycy: objawy

    Zaburzenia pracy tarczycy często dają objawy, które mogą sugerować choroby serca czy przewodu pokarmowego. Schorzenie łatwo pomylić też z nerwicą.

    Oto objawy nadczynności tarczycy:

    • nadwrażliwość na ciepło i nadmierna potliwość – z powodu przyśpieszonej przemiany materii organizm wytwarza więcej ciepła, i aby je odprowadzić, poci się - chory ma stale wilgotne dłonie – to dość charakterystyczny objaw; osoba z nadczynnością tarczycy źle znosi upały, zimą natomiast nie marznie, ubiera się więc stosunkowo lekko, ma wzmożone pragnienie – niezależnie od pogody i pory roku
    • drażliwość, nerwowość – z tego powodu chory często nie może sprostać obowiązkom, źle przyjmuje uwagi, trudno mu się skoncentrować
    • drżenie palców – może być tak intensywne, że trudno utrzymać w dłoni długopis, zapiąć guzik, niekiedy chory szuka pomocy u neurologa, obawiając się choroby Parkinsona
    • kołatanie serca – czyli bardzo szybkie bicie serca – bywa niebezpieczne, bo może się przekształcić w migotanie przedsionków, które prowadzi do niewydolności serca. Warto zrobić kontrolne EKG, aby wiedzieć, w jakim stanie jest serce
    • osłabienie mięśni nóg – jest na tyle poważne, że ciężko wchodzić po schodach czy wstać z fotela
    • dolegliwości skórne – na podudziach i stopach mogą wystąpić czerwone, mocno swędzące plamy, a nogi nad kostkami bywają opuchnięte
    • pogarsza się kondycja włosów i paznokci – włosy stają się cienkie i rzadkie, trudno je ułożyć, paznokcie są łamliwe, mają nierówną powierzchnię i ciemnieją; sprawdź u dermatologa, czy przyczyną tego jest tylko tarczyca
    • duszność – pojawia się nawet po niewielkim wysiłku fizycznym. Większość osób z nadczynnością ma również tzw. zadyszkę wysiłkową.
    • nieregularne miesiączki – związane z nadczynnością tarczycy zwykle bywają skąpe lub całkowicie zanikają, ale trzeba to sprawdzić u ginekologa
    • zaburzenia trawienne – mogą pojawiać się biegunki (są następstwem bardzo szybkiej przemiany materii), ale częstsze są zaparcia
    • łzawienie – łzy pojawiają się przy wietrze i ostrym świetle, oczy mogą boleć, piec (uczucie piasku pod powiekami), obraz bywa zamazany lub podwójny, po uzgodnieniu z lekarzem można stosować krople – tzw. sztuczne łzy, a w słoneczne dni ulgę przynosi też noszenie ciemnych okularów

    Nadczynność tarczycy może też dawać skąpe, bardzo trudne do zauważenia objawy - jest to subkliniczna (utajona) nadczynność tarczycy.

    Warto wiedzieć

    Groźny przełom tarczycowy

    Najgroźniejszym, aczkolwiek niezwykle rzadkim powikłaniem nadczynności tarczycy jest przełom tarczycowy, czyli nasilenie objawów nadczynności tarczycy. Jest to stan zagrożenia życia, ponieważ może doprowadzić do zapaści krążeniowej, a dalej do śmierci.

    Badania w kierunku nadczynności tarczycy

    Oznaczenie poziomu TSH jest jedynym z całej puli badań hormonalnych tarczycy, jakie może zlecić lekarz pierwszego kontaktu. Dalszą diagnostykę przeprowadza się już na polecenie endokrynologa.

    Stwierdzenie nadczynności nie wyklucza istnienia innych chorób – należy to sprawdzić.

    Niestety, na pierwszą wizytę u tego specjalisty w ramach NFZ trzeba czekać nawet rok. Jednak już to podstawowe badanie pozwala podejrzewać lekarzowi schorzenie tarczycy. W opinii lekarzy to właśnie TSH jest najczulszym wskaźnikiem mówiącym o wydzielaniu hormonów przez tarczycę. Wynik poniżej normy zwykle świadczy o nadczynności tarczycy, czyli nadmiernym wytwarzaniu hormonów przez gruczoł tarczycowy. Jeżeli wynik tego badania będzie nieprawidłowy, lekarz powinien zlecić pomiar stężenia wolnych hormonów tarczycy (FT4 i/lub FT3).

    Wyniki mogą się różnić w zależności od metody analitycznej, dlatego w czasie kuracji warto kolejne badania robić w tym samym laboratorium.

    W wyniku nadmiernej produkcji hormonów często tworzą się guzki - "zimne" (nie produkujące hormonów) i "gorące" (aktywne). I jedne, i drugie grożą zezłośliwieniem (głównie aktywne).

    Lekarz może zlecić wykonanie USG tarczycy, scyntygrafii tarczycy lub biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC), a także prześwietlenie klatki piersiowej. Badania te pozwalają określić rodzaj i rozmiary guzków. Biopsja daje odpowiedź na pytanie, czy guzki są złośliwe, czy nie. Zdjęcie RTG pokazuje, czy tarczyca rozrasta się w stronę tchawicy. Wtedy tworzy tzw. wole zamostkowe, niewidoczne, ale utrudniające oddychanie.

    By precyzyjnie postawić diagnozę, wykonuje się badanie tarczycy zwane scyntygrafią. Pacjent dostaje promieniotwórczy izotop jodu w kapsułce lub w płynie. Gdy jod wniknie do tarczycy, zaczyna się emisja promieniowania, rejestrowana przez gammakamerę. Guzki gorące wchłaniają jod, zimne - nie. Na monitorze lekarz widzi te miejsca, które wchłonęły jod, i te, które są wolne od niego. Obraz jest wielokolorowy. Tak powstaje mapa tarczycy - scyntygram.

    Nadczynność tarczycy - leczenie

    Leczenie nadczynności tarczycy polega na:

    • stosowaniu leków przeciwtarczycowych (tyreostatyków), które zmniejszają wydzielanie hormonów, a także dodatkowo beta-blokery, które pomagają złagodzić objawy nadczynności tarczycy
    • podawaniu jodu radioaktywnego
    • wycięciu tarczycy (strumektomia, tyreoidektomia) - wskazaniem do operacji jest rak tarczycy, duże wole uciskające tarczycę. Po operacji występuje niedoczynność tarczycy, która wymaga leczenia preparatami tyroksyny już do końca życia

    Nadczynność tarczycy - dieta

    • lepiej unikaj produktów obciążających przewód pokarmowy. Należą do nich: kapusta, brukselka, groch, soja, orzechy, migdały, kasze gruboziarniste
    • zrezygnuj z ostrych przypraw, takich jak papryka, pieprz, chili
    • zastąp je przyprawami łagodnymi – wanilią, koprem, kminkiem, pietruszką, lubczykiem, majerankiem, cynamonem
    Polecamy e-poradnik
    E-poradnik - kobieta i hormony

    Autor: Materiały prasowe

    Z poradnika dowiesz się:

    • Jakie są hormony „kobiece” i za co odpowiadają.
    • Co jest źródłem kobiecego seksapilu?
    • Kiedy sprawdzić stężenie hormonów?
    • Gdy kobieta ma za dużo testosteronu...
    • Kiedy hormony szaleją?
    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 12/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE
    Mysza
    |

    Najgorzej, ze teraz jest coraz cieplej a ja mam wrażenie, ze zaraz się rozpuszczę..... moje ciało to jedna wielka drgawka.... ale dopiero czekam na wizytę.... boje sie tylko, żeby potem nie poszło w druga stronę i przytyje dwa razy tyle co straciłam ;-)))

    marcin
    |

    Natalia... z takimi objawami już byłbym prywatnie u endokrynologa, chyba nie ma co czekać...

    myszka
    |

    Mam tylko jedno pytanie, dlaczego jedni podają w diecie na nadczynność migdały ,że można jeść a w innej diecie nie można. Dlaczego nam robią wodę w mózgu. Jesteśmy już tak narażeni na tę chorobę to jeszcze przez te pomyłki można sobie bardziej zaszkodzić.

    Natalia
    |

    Witam wszystkich. Wczoraj robiłam badania krwi aby oznaczyć tsh wyszło 0,00. Dzisiaj dokonałam badania anty tpo ft3 ft4 i anty tg - wszystko było na czerwono. Były za wysokie. Cały czaś chce mi się spać, nie mam siły na nic. Włosy wypadają mi kłębami, schudłam 5 kg w przeciągu miesiąca. Drżą mi ręce a nogi tak puchna ze nie mogę włożyć stopy do obuwia sportowego. Mam na zmianę biegunkę i zaparcia. Czekam na wizytę do endokrynologa. Teoche się boję :(

    Magdalena
    |

    Choruje na nadczynność tarczycy i nie miewam wilczego apetytu. Wrecz odwrotnie mój apetyt jest mizerny

    wwwwwwe
    |

    Neurofibromatoza II stopnia. Proszę iść do onkologa mój brat ma takie plamy po całym ciele od urodzenia...

    Sławek
    |

    Wartość THS nie mówi NIC tym, czy tarczyca działa prawidłowo. Daje jedynie ok 5% trafności.
    Gdzie badanie chociażby nadnerczy, które produkują hormony bezpośrednio wpływające na działanie tarczycy, a raczej konwersję FT4 do FT3. DHEA-S, testosteron, estrogen, kortyzol. To należy zbadać!

    Majka
    |

    Leczę się na nadczynność i strasznie puchną mi nogi, czy ktoś ma na to sposób ? Proszę o radę.

    moni
    |

    a w jaki sposob sie leczysz, dzieki czemu schodzi opuchlizna?

    Elwira
    |

    W przypadku nadczynności i przybierania na wadze polecam badania w kierunku insulinooporności. Trzeba zrobić krzywą cukrową i insulinową. Ja tak mam.