Rak tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie

2015-09-03 19:36 ap

Rak tarczycy to stosunkowo rzadki nowotwór złośliwy, stanowi około 1 procenta wszystkich nowotworów złośliwych. Wśród przyczyn wystąpienia raka tarczycy wymienia się między innymi niedobór lub nadmiar jodu. Objawy raka tarczycy są niecharakterystyczne, a leczenie - operacyjne.

Rak tarczycy stanowi 1/5 nowotworów złośliwych rozpoznawanych u młodych dorosłych – czyli osób między 20. a 40. rokiem życia. U kobiet diagnozowany jest trzykrotnie częściej niż u mężczyzn. Stanowi dziewiąty najczęściej rozpoznawany wśród kobiet nowotwór złośliwy. W przypadku dzieci jest to jedna trzecia zachorowań na raka. Szacuje się, że w Polsce każdego roku rak tarczycy może dotyczyć nawet 3,5 tysiąca osób w każdym wieku. W ponad 90 proc. przypadków udaje się go wyleczyć, najpierw trzeba go jednak rozpoznać.

- Najczęściej występującymi rakami tarczycy są rak brodawkowaty i rak pęcherzykowy określane mianem "dobrze zróżnicowanych" - mówi prof. Marek Dedecjus, kierownik Kliniki Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej, Centrum Onkologii – Instytut Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Nowotwory tarczycy, wcześnie rozpoznane, mają bardzo duże szanse na pełne wyleczenie. Dwa kolejne typy raka tarczycy – rak anaplastyczny i rak rdzeniasty występują u 5-10 proc. pacjentów - dodaje. Rak anaplastyczny, to jeden z najbardziej złośliwych nowotworów u ludzi. Na szczęście występuje rzadko, zwykle w 7-8 dekadzie życia. - Należy pamiętać, że rak rdzeniasty może mieć charakter dziedziczny, dlatego osoby mające przypadki tego rodzaju raka w rodzinie, powinny poddać się diagnostyce genetycznej i ewentualnie operacji profilaktycznej - zaznacza prof. Dedecjus.

Rak tarczycy: przyczyny

Choć przyczyny wystąpienia raka tarczycy nie są całkowicie wyjaśnione, to znamy kilka czynników ryzyka:

  • niedobór jodu - przy raku pęcherzykowatym
  • nadmiar jodu - przy raku brodawkowatym
  • nadmierna stymulacja tarczycy przez TSH
  • działanie promieniowania jonizującego np. u chorych w radioterapii nowotworów grasicy czy okolic szyi, oraz u osób napromieniowanych w wyniku eksplozji nuklearnej
  • czynniki genetyczne – dużą rolę przypisuje się aktywacji onkogenów RAS, RET, MET oraz inaktywacji genów supresorowych i występowaniu czynników wzrostowych oraz ich receptorów, jak TSH, cytokininy, naskórkowy czynnik wzrostu EGF
  • niektóre rzadkie choroby dziedziczne

Rak tarczycy: objawy

Objawy raka tarczycy nie są charakterystyczne, dlatego w razie pojawienia się niepokojących symptomów należy zawsze skonsultować się z lekarzem. Wczesna diagnoza ma bowiem decydujący wpływ na powodzenie leczenia. Wśród objawów raka tarczycy, które powinny budzić podejrzenia, można wymienić:

  • obecność pojedynczych lub mnogich guzów tarczycy, zwłaszcza przy ich tendencji wzrostowej
  • chrypka wynikająca z podrażnienia strun głosowych
  • powiększone węzły chłonne szyi
  • duszność
  • zaburzenia połykania

Rak tarczycy: diagnoza

- Podstawowym badaniem umożliwiającym wykrycie nowotworów tarczycy jest badanie USG tarczycy - mówi prof. Marek Dedecjus. Takie badanie kontrolne powinno wykonywać się raz na dwa lata. Ultrasonografia jest w stanie wykryć nawet najmniejsze zmiany w tarczycy, których nie sposób wyczuć za pomocą dotyku - dodaje. Jeżeli w USG stwierdzono  zmiany w  tarczycy, konieczna jest ocena specjalisty endokrynologa i ewentualnie biopsja tarczycy, ponieważ nie wszystkie guzki są nowotworami złośliwymi. Zaledwie ułamek z guzków rozpoznanych w badaniu USG jest nowotworem złośliwym – zaznacza ekspert.

Całkowita pewność co do tego, czy mamy do czynienia ze zmianą złośliwą, czy łagodną, można niestety uzyskać tylko podczas pooperacyjnego badania histopatologicznego usuniętej zmiany.

Rak tarczycy: rodzaje

Są cztery główne typy raka tarczycy: brodawkowaty, pęcherzykowy, rdzeniasty i anaplastyczny. Inne rodzaje nowotworów tarczycy to: chłoniak, mięsak, włókniakomięsak oraz przerzuty do tarczycy nowotworów o innych umiejscowieniach. U około 10 procent chorych z wolem guzkowym, w usuniętym miąższu tarczycy stwierdza się obecność raka (rak utajony).

  • Rak brodawkowaty tarczycy (carcinoma papillare)

Rak brodawkowaty tarczycy występuje najczęściej - stanowi ponad połowę nowotworów tarczycy. Jest uważany za postać najłagodniejszą: wzrasta powoli i ma łagodny przebieg kliniczny. Zwykle pojawia się w młodym wieku, dwukrotnie częściej u kobiet. Rak brodawkowaty jest często wieloogniskowy, rzadko przekracza torebkę gruczołu tarczowego, może dawać przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych. Rak brodawkowaty może przebiegać bezobjawowo lub jako postać raka utajonego, wykrywanego przypadkowo w badaniu usuniętego gruczołu z powodu wola. Raka brodawkowatego tarczycy o średnicy poniżej 1 cm nazywamy jest jako mikrorakiem tarczycy.

  • Rak pęcherzykowy tarczycy (carcinoma folliculare)

Rak pęcherzykowy tarczycy stanowi około 20 procent nowotworów złośliwych tarczycy, pojawia się najczęściej u osób między 40 a 50 rokiem życia, mieszkających na obszarach niedoboru jodu. Rozrasta się powoli, poprzez naczynia krwionośne daje przerzuty zwykle do kości i płuc. Występuje najczęściej jako jeden guz, w formie inwazyjnej naciekając torebkę, miąższ gruczołu i naczynia krwionośne, co odróżnia go od raka brodawkowatego.

  • Rak rdzeniasty tarczycy (carcinoma medullare)

Rak rdzeniasty tarczycy to około 5 procent wszystkich raków tarczycy. Pojawia się zwykle po 50. roku życia, jest wieloogniskowy, rozwija się powoli w obu płatach gruczołu tarczowego. Rak ten rozprzestrzenia się drogami limfatycznymi dając przerzuty do węzłów chłonnych szyi i śródpiersia. Przerzuty drogą krwi umiejscawiają się najczęściej w kościach, wątrobie i płucach. Rak rdzeniasty tarczycy może współistnieć z innymi nowotworami gruczołów dokrewnych. Są dwa typy raka rdzeniastego:

      - rak rdzeniasty tarczycy sporadyczny - stanowi około 75 procent przypadków tego typu
      - rak rdzeniasty tarczycy uwarunkowany genetycznie - dziedziczny, stanowi około 25 procent przypadków tego typu.

        • Rak niezróżnicowany czyli rak anaplastyczny tarczycy (carcinoma anaplasticum)

        Rak anaplastyczny tarczycy to nowotwór o wysokim stopniu złośliwości i bardzo złym rokowaniu, często przy braku możliwości radykalnego leczenia. Stanowi 5 do 10 procent wszystkich nowotworów tarczycy, pojawia się najczęściej w 4 dekadzie życia i później. Rozwija się szybko, w obu płatach tarczycy i nacieka sąsiednie tkanki. Przerzuty pojawiają się szybko, tak do do regionalnych węzłów chłonnych jak i poprzez krew do płuc, kości i mózgu.

        • Rak tarczycy w efekcie przerzutów innych nowotworów do tarczycy

        Przerzuty innych nowotworów do tarczycy to aż około 5 procent wszystkich nowotworów złośliwych tarczycy. Przerzuty do tarczycy dają m.in. rak nerki, rak płuca, rak piersi, rak jajnika, czerniak. Rokowanie jest bardzo niekorzystne ze względu na zaawansowanie nowotworu pierwotnego (przerzuty drogą krwi).

        Rak tarczycy: leczenie

        Leczenie raka tarczycy to najczęściej operacja, której zasięg zależy od rodzaju nowotworu i wieku pacjenta. To, czy usunięty zostanie cały gruczoł czy tylko jego część zależy od decyzji lekarza, podejmowanej w trakcie operacji. Po całkowitym usunięciu tarczycy konieczne jest przyjmowanie leków hormonalnych.

        Leczenie jodem promieniotwórczym (radioaktywnym izotopem jodu) ma na celu zniszczenie pozostałości tkanek tarczycy. W tym przypadku pacjent musi być izolowany od otoczenia, ze względu radioaktywność tej substancji.

        Gdy jod promieniotwórczy okaże się nieskuteczny, stosuje się teleterapię -  radioterapię ze źródła zewnętrznego.

        Warto wiedzieć

        Wrzesień jest Światowym Miesiącem Świadomości o Raku Tarczycy

        Dla wszystkich osób, które o raku tarczycy chciałyby dowiedzieć się więcej, a w szczególności dla osób z rozpoznaną chorobą Polskie Amazonki Ruch Społeczny we współpracy z Fundacją Projan i Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej –Curie prowadzą kampanię "Motyle pod ochroną". Szczegóły na stronie internetowej www.ruchspoleczny.org.pl, gdzie można także pobrać można bezpłatny poradnik dla pacjentów.

        W artykule wykorzystano informacje prasowe organizatorów kampanii „Motyle pod ochroną”.

        Czy artykuł był przydatny?
        Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

        NOWY NUMER

        W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

        Dowiedz się więcej
        Miesięcznik Zdrowie 12/2019

        Materiał partnerski

        KOMENTARZE
        barbarella
        |

        Witam 6 lat temu mialam usuniety prawy plat trczycy w marcu 2017 lewy plat ..a po 8 miesiacach znowu guz ..jestem zalamana ,problemy sercowe nasilily sie, bol szyji depresja co dalej nie zgodze sie na nastepna operacje brak checi do zycia ;((

        daro
        |

        Jedyną i główną przyczyną raka tarczycy są następstwa awarii reaktora w czarnobylu. Przed awarią nie występował tak powszechnie taki rodzaj raka. Połowiczny spadek skażenia trwa 800 lat.

        chorowity
        |

        również jestem po operacja usunięci a całej tarczycy i przytarczyc w 2014r jak również po leczeniu jodem radioaktywnym, moja 'zmora' infekcje gardła i zatok (prawie chroniczne) niestety nie mogę na razie brać immunostymulatów..brak tarczycy "rozwala " układ krążenie (jak ktoś ma problemy sercowe..)Euthyrox już do końca życia trzeba brać -ale coś za coś...biorę również Calperos i Alfadiol .Gdyby nie te infekcje gornych dróg oddechowych byłoby w miarę znośnie, oczywiście "fikać" nie ma co!

        gonia
        |

        Chora tarczyca rozwala cały organizm,to słowa mojego lekarza prowadzącego ,to prawda.Po usunięciu tarczycy po trzech latach przestałam brac eutyrox.Myślałam że nic takiego się nie stanie.Po pół roku mojej bezmyślności wykryto u mnie raka piersi.Dopiero onkolog uświadomił mnie o tej zależności.Rak był trzy razy dodatni[hormonozależny}.Kiedy nie brałam tabletek miałam bardzo wysokie TSH.Żle pracowała wątroba i nie trawiła estrogenów a ich nadmiar zrobił swoje.I tak to działa.Przez swoją głupotę straciłam zdrowie.

        Olkaaaa
        |

        Każdy powinien sobie robić regularnie badania krwi w kierunku tarczycy. Czasem jest się chociażby za bardzo sennym i to już może być jeden z jej objawów. Można też poprosić internistę żeby na jakiejś kontrolnej wizycie sprawdził czy nie wyczuwa może guzka. Jeżeli tak to koniecznie usg tylko u solidnego lekarza. Jak coś to ja od siebie mogę polecić Gabinet Usg na Białobrzeskiej w Warszawie gdzie są bardzo dokładni.

        Kasia
        |

        Moja mama chorowała, udało się ja wyleczyć, lecz nie starczyła zwykła chemioterapia.Polecam przeczytać bardzo wartościową książkę A. Moritza. Opisuje on dość niekonwencjonalne metody leczenia raka, lecz otwiera też umysł na to czym tak naprawdę jest rak i jak go wyleczyć. Wiele informacji pomogło w leczeniu mojej mamy
        kogobooks.pl/2/6038

        Pozdrawiam, Kasia

        krysia
        |

        w styczniu 2012 r. usunięto mi całą tarczycę z powodu raka brodawkowatego. W kwietniu miałam pierwszą dawkę jodu radioaktywnego (na Szaserów w Warszawie), po pół roku- druga dawka, po 2 latach- trzecia i czeka mnie jeszcze jedna w 5 lat po trzeciej. Biorę euthyrox naprzemiennie 100 i 125 mg. Żyję.

        beta
        |

        WITAM SERDECZNIE.PISZĘ Z ZAPYTANIEM TREŚCI KOMENTARZA.JA MAM TERAZ TERMIN DO GLIWIC NA 28.11.2015r.CHCIAŁABYM SIĘ DOWIEDZIEĆ JAK TO SIĘ ODBYWA I JAKIE SĄ ROKOWANIA.W JEDNYM WYCINKU WIDAĆ OGNISKO MIKRORAKA BRODAWKOWEGO W WARIANCIE PĘCHERZYKOWATYM O ŚREDNICY 0,9mm CAŁKOWICIE OTOCZONE MIĄŻSZEM TARCZYCY.BARDZO BYM PROSIŁA O WSKAZÓWKI I CHĘĆ WYPOWIEDZI JAK TO SIĘ ODBYWA;PONIEWAŻ BARDZO SIĘ BOJĘ.Z GÓRY PIĘKNIE DZIĘKUJĘ I ŻYCZĘ DUŻO ZDROWIA.

        adam
        |

        Moi drodzy 23 wrezesnia usunieto mi cala tarczyce a 3 tygodnie temu dostalem wynik ze ma raka pecherzykowy tarczycy typ 3 ! Dzis bylem w cenrum i tak naprawde to nic mi nie powiedzieli ! Kazali czekac na telefon odezwa sie jak zbadaja wycinki ktore dostarczylem razem z opisem operacji !!!! Czy to normalna proceura???

        dorka
        |

        Witaj Aga, U mnie też zdiagnozowano właśnie raka. Chciałabym poradzić się Ciebie w sprawie wyboru szpitala, gdzie byłaś i czy polecasz swój szpital. Jaki lekarz Cię operował?