Niektóre osoby nie wyobrażają sobie zasypiania bez włączonego telewizora, inne zostawiają na noc zapaloną lampkę. Nawet jeśli zasypiają bez problemu, światło docierające do oczu podczas snu może zakłócać pracę zegara biologicznego i wpływać na nocny odpoczynek. Badania sugerują, że sztuczne oświetlenie zmienia przebieg poszczególnych faz snu, a także sposób, w jaki organizm reaguje na insulinę - hormon odpowiedzialny za regulację poziomu cukru we krwi.
Dlaczego spanie przy zapalonym świetle lub telewizorze może szkodzić?
Organizm wykorzystuje naturalną zmianę dnia i nocy do regulowania rytmu dobowego. To właśnie on wpływa między innymi na sen, temperaturę ciała i wydzielanie hormonów.
Kiedy zapada zmrok, wzrasta produkcja melatoniny, która sygnalizuje organizmowi zbliżającą się porę odpoczynku. Sztuczne oświetlenie może opóźniać lub ograniczać jej wydzielanie, szczególnie jeśli jest intensywne albo pojawia się w niewłaściwym momencie.
Amerykański Narodowy Instytut Serca, Płuc i Krwi (NHLBI) zwraca uwagę, że silne światło wieczorem i w nocy może zakłócać ten proces. Dodatkowym problemem jest telewizor, który nie tylko emituje światło, ale również może podtrzymywać uwagę i pobudzenie.
Nie każda lampka czy ekran oddziałują jednak na organizm w takim samym stopniu. Znaczenie ma przede wszystkim jasność światła, długość ekspozycji i pora, w której jesteśmy na nie narażeni. Ważna jest też indywidualna wrażliwość – ta sama ilość światła u różnych osób może wywoływać odmienne reakcje.
Jedna noc przy zapalonym świetle wystarczyła, by zmieniła się reakcja na insulinę
W badaniu opublikowanym w 2022 roku w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” naukowcy ocenili wpływ nocnego oświetlenia na sen i metabolizm 20 młodych, zdrowych dorosłych.
Połowa uczestników spędziła jedną noc w pomieszczeniu o umiarkowanym natężeniu światła, wynoszącym około 100 luksów. Pozostali spali w warunkach bardzo słabego oświetlenia.
Następnego ranka u osób śpiących przy świetle stwierdzono większą insulinooporność. Oznacza to, że komórki ich organizmu słabiej reagowały na działanie insuliny, która pomaga utrzymywać prawidłowe stężenie glukozy we krwi.
Co istotne, sam poziom glukozy pozostawał stosunkowo podobny w obu grupach. U uczestników narażonych na światło organizm reagował jednak większym wydzielaniem insuliny.
Badacze zaobserwowali również szybszą pracę serca podczas snu. Osoby śpiące w oświetlonym pomieszczeniu spędzały mniej czasu w fazie snu głębokiego, odpowiedzialnej między innymi za regenerację organizmu, oraz w fazie REM, związanej z intensywną aktywnością mózgu i marzeniami sennymi.
Zmiany dotyczące reakcji na insulinę zaobserwowano po jednej nocy i miały charakter krótkotrwały. Badanie nie wykazało, że spanie przy zapalonym świetle lub włączonym telewizorze prowadzi do rozwoju cukrzycy.
Czy spanie przy świetle zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2?
Kolejnych informacji dostarczyło badanie opublikowane w 2024 roku w czasopiśmie „The Lancet Regional Health - Europe”.
Naukowcy przeanalizowali dane 84 790 dorosłych, którzy przez tydzień nosili specjalne czujniki mierzące ekspozycję na światło.
Następnie obserwowano ich stan zdrowia przez około osiem lat. W tym czasie odnotowano 1997 nowych przypadków cukrzycy typu 2.
U osób narażonych na większą ilość światła w nocy stwierdzono wyższe ryzyko rozwoju tej choroby.
Warto jednak pamiętać, że badanie dotyczyło ogólnej ekspozycji na światło w godzinach nocnych, a nie wyłącznie zasypiania przed telewizorem. Czujniki rejestrowały ilość światła, na którą uczestnicy byli narażeni, niezależnie od tego, czy pochodziło ono z telewizora, lampy czy innego źródła.
Badanie wykazało zależność statystyczną, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Nie można więc na jego podstawie stwierdzić, że zasypianie przy włączonym telewizorze bezpośrednio powoduje cukrzycę.
Jak ograniczyć wpływ nocnego światła na sen i poziom cukru?
Najprostszym rozwiązaniem jest zadbanie o możliwie ciemne warunki w sypialni.
Jeżeli masz zwyczaj zasypiać przy telewizorze, warto go wyłączać przed snem lub korzystać z funkcji automatycznego wyłączania. Pomocne może być również przygaszenie lamp, zasłonięcie okien, aby ograniczyć światło z ulicy, oraz unikanie ekranów znajdujących się blisko twarzy.
Jeśli mimo takich zmian nadal często budzisz się w nocy lub odczuwasz nadmierną senność w ciągu dnia, warto skonsultować się z lekarzem.
9
Źródła:
- Gessika Julia Carvalho, „Dormir com luz acesa ou TV ligada: o que a claridade faz com o sono e a glicose”, Tua Saúde
- „Proceedings of the National Academy of Sciences”
- „The Lancet Regional Health - Europe”
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI)
