Alexan®

1 fiolka zawiera 100 mg, 500 mg, 1 g lub 2 g cytarabiny.

Nazwa Zawartość opakowania Substancja czynna Cena 100% Ost. modyfikacja
Alexan® 10 fiolek 5 ml, roztw. do wstrz.

Cytarabine

2019-04-05

Działanie

Lek przeciwnowotworowy - antymetabolit - analog pirymidyn. Cytarabina jest cytostatykiem fazowo specyficznym (faza S). Zostaje przekształcona wewnątrzkomórkowo w aktywny metabolit, cytarabino-5' trójfosforan (ara-CTP). Wydaje się, że działanie ara-CTP polega głównie na zahamowaniu aktywności polimerazy DNA. Cytotoksyczny wpływ cytarabiny może mieć związek z jej wbudowywaniem się w strukturę DNA i RNA. Cytarabina wykazuje działanie cytotoksyczne wobec szeregu proliferujących komórek ssaków. Cytarabina jest szybko metabolizowana, a po podaniu doustnym nie jest skuteczna. W przypadku podania dożylnego we wlewie ciągłym uzyskuje się stałe stężenia leku we krwi. Po podskórnym lub domięśniowym podaniu cytarabiny, maksymalne stężenia we krwi uzyskiwane są po około 20-60 min i są one znacznie mniejsze niż analogiczne stężenia uzyskane po podaniu dożylnym. W profilaktyce i leczeniu białaczki o.u.n. cytarabinę należy podawać dokanałowo, ponieważ podana dożylnie w niewielkim stopniu przenika przez barierę krew-mózg. Dokanałowe podanie cytarabiny skutkuje bardzo małymi stężeniami leku we krwi. Cytarabina jest szybko przekształcana przez kinazę deoksycytydyny i inne nukleotydazy w swoją postać aktywną (cytarabino-5'trifosforan). Przekształcenie cytarabiny w związek nieaktywny, uracylarabinozyd przez deaminazy cytydyny ma miejsce głównie w wątrobie, a w mniejszym stopniu także w innych tkankach i we krwi. Stopień wiązania z białkami osocza jest niewielki. Po szybkim wlewie dożylnym wydalanie leku z krwi przebiega dwufazowo. Po pierwszej fazie dystrybucji (T0,5 około 10 min) następuje faza eliminacji z T0,5 od 1 do 3 h. Po 24 h około 80% podanej cytarabiny jest wykrywane w moczu, z czego 90% zostaje wydalone w postaci nieaktywnych metabolitów, a 10% - w postaci niezmienionej. Ze względu na małą aktywność deaminazy cytarabiny w płynie mózgowo-rdzeniowym, T0,5 w o.u.n. wynosi 3 do 3,5 h.

Dawkowanie

Podawać tylko pod nadzorem specjalisty doświadczonego w chemioterapii nowotworów złośliwych. Cytarabina może być stosowana w monoterapii, z innymi lekami cytotoksycznymi oraz z kortykosteroidami. Może być stosowana dożylnie (w postaci infuzji lub wstrzykiwań) oraz podskórnie. Podawanie w postaci szybkich wlewów dożylnych jest lepiej tolerowane przez pacjentów niż podawanie cytarabiny w tej samej dawce w postaci ciągłych wlewów dożylnych. Wskutek szybkiego podawania następuje szybka utrata aktywności leku oraz krótkie narażenie na działanie znaczących stężeń leku zarówno w zdrowych jak i komórkach nowotworowych.Leczenie indukujące remisję: zazwyczaj 100-200 mg/m2 pc. na dobę, w ciągłym wlewie dożylnym lub w szybkim wlewie przez 5 do 10 dni. Czas trwania leczenia zależy od wyników badań klinicznych i morfologicznych (badań szpiku kostnego). Leczenie może trwać do 7 dni, po czym następuje 7-9 dniowa przerwa, aż do uzyskania remisji w szpiku kostnym; następnie cykle terapii (których liczba jest często ograniczona) mogą trwać do uzyskania remisji lub do wystąpienia działań toksycznych. Alternatywą jest kontynuacja leczenia, aż do wystąpienia hipoplazji szpiku, co należy uznać za próg tolerancji. Przed powtórzeniem cykli terapii, należy zapewnić przerwę w leczeniu trwającą 14 dni, a najlepiej, do chwili uzyskania normalizacji obrazu szpiku kostnego. Leczenie podtrzymujące remisję: zazwyczaj 75-200 mg/m2 pc. na dobę w szybkim wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym przez 5 dni, podawane co 4 tyg. lub raz na tydzień. Leczenie chłoniaków nieziarniczych. Dorośli: zazwyczaj chemioterapia skojarzona wg schematów; np. w schemacie PROMACE-CYTABOM cytarabina w dawce 300 mg/ m2 pc. na dobę jest stosowana 8. dnia cyklu leczenia. Dzieci: cytarabinę stosuje się w różnych protokołach leczenia i różnych dawkach. Poniżej przedstawiono dawkowanie w wybranych terapiach skojarzonych. Schemat 1:150 mg cytarabiny/m2 pc. podane w 1-godzinnym wlewie dożylnym, co 12 h w 4. i 5. dniu terapii, zwanej w protokole "częścią A" lub "częścią AA" (w sumie 4 wlewy dożylne); w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi (protokoły BMF dla chłoniaka z komórek B w stadium II i III lub w stadium IV). Schemat 2: 75 mg cytarabiny/m2 pc. w dniach od 31 do 34, od 38 do 41, od 45 do 48 oraz od 52 do 55 terapii indukcyjnej; w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi (protokół BMF dla chłoniaków nie B-komórkowych w stadium I i II). Leczenie dużymi dawkami: zazwyczaj 1-3 g/m2 pc. w 1-3-godzinnym wlewie dożylnym co 12 h przez 2-6 dni. Leczenie białaczek zlokalizowanych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Dokanałowo: 5-30 mg/m2 pc. na dobę co 2-7 dni. Częstość podawania i dawkowanie różni się w zależności od zastosowanego sposobu leczenia. Najczęściej podaje się 30 mg/m2 raz na cztery dni, do czasu aż płyn mózgowo-rdzeniowy nie zawiera podwyższonej liczby komórek złośliwych.W celu przygotowania roztworu do wlewu dożylnego preparat można dodawać do roztworu 0,9% roztworu chlorku sodu lub 5% roztworu glukozy; gdy roztwór do wstrzykiwań do podawania dokanałowego musi być rozcieńczony należy zastosować 0,9% roztwór chlorku sodu bez konserwantów.

Wskazania

W monoterapii oraz w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami, w leczeniu początkowym oraz podtrzymującym: ostrych białaczek szpikowych, ostrych białaczek limfoblastycznych, nacieków białaczkowych w ośrodkowym układzie nerwowym, złośliwych chłoniaków nieziarniczych (Non-Hodgkin's lymphoma). Leczenie dużymi dawkami: opornych na leczenie chłoniaków nieziarniczych (Non -Hodgkin's lymphoma), opornych na leczenie ostrych białaczek szpikowych, opornych na leczenie ostrych białaczek limfoblastycznych, przełomu blastycznego w przewlekłej białaczce szpikowej.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na cytarabinę lub na którykolwiek składnik preparatu. Preparatem nie należy leczyć pacjentów, którzy już otrzymali lek wywołujący supresję szpiku kostnego, chyba, że lekarz klinicysta zdecyduje, że terapia ma istotne znaczenie dla pacjenta.

Środki ostrożności

Leku nie należy podawać pacjentom z ostrymi i (lub) ciężkimi zakażeniami. Cytarabina jest lekiem silnie hamującym czynność szpiku kostnego. Leczenie należy rozpoczynać ostrożnie u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku wywołanym wcześniejszym leczeniem. U wszystkich pacjentów obowiązkowo należy często kontrolować liczbę płytek krwi i leukocytów. Należy przerwać lub zmodyfikować leczenie, jeśli na skutek polekowego zahamowania czynności szpiku liczba płytek krwi będzie mniejsza niż 50 000 lub liczba komórek polimorfonuklearnych będzie mniejsza niż 1000/mm3. Liczba elementów morfotycznych we krwi obwodowej może jeszcze zmniejszać się po odstawieniu cytarabiny i osiągnąć najmniejsze wartości po upływie 5 do 7 dni od zakończenia podawania leku. Jeśli dalsze leczenie jest wskazane, można je wznowić po stwierdzeniu w kolejnych badaniach poprawy wskaźników czynności szpiku kostnego. Pacjenci, u których wstrzymano podawanie produktu leczniczego do czasu uzyskania „prawidłowych” wyników morfologii krwi, mogą nie być wystarczająco kontrolowani. Podczas leczenia cytarabiną notowano przypadki anafilaksji, która występowała bezpośrednio po dożylnym podaniu cytarabiny oraz prowadziła do nagłego zatrzymania krążenia, wymagającego resuscytacji. Toksyczne działanie dużych dawek cytarabiny może być cięższe niż toksyczne działanie dawek mniejszych. Dane z badań z eksperymentalnym zastosowaniem dużych dawek cytarabiny (2-3 g/m2) wskazują na występowanie ciężkich i niekiedy zakończonych zgonem działań toksycznych na ośrodkowy układ nerwowy, układ pokarmowy i płuca. Ryzyko działań niepożądanych na OUN jest większe u pacjentów, którzy otrzymywali wcześniej leczenie wpływające na czynność OUN, takie jak chemioterapia podawana dokanałowo lub radioterapia. Cytarabina w dużych dawkach może wywoływać zapalenie spojówek - należy upewnić się, że pacjent otrzymuje steroidowe krople do oczu. Odnotowano przypadki kardiomiopatii prowadzącej do zgonu wśród pacjentów przygotowywanych do przeszczepienia szpiku kostnego po zastosowaniu eksperymentalnej terapii skojarzonej dużymi dawkami cytarabiny z cyklofosfamidem. W badaniach na zwierzętach wykazano rakotwórcze działanie cytarabiny. Możliwość podobnego działania u ludzi należy brać pod uwagę planując długotrwałe leczenie pacjenta. U dorosłych pacjentów z ostrą białaczką nielimfatyczną terapia skojarzona dużymi dawkami cytarabiny, daunorubicyny i asparaginazy powodowała obwodowe neuropatie ruchowe i czuciowe. Pacjentów leczonych dużymi dawkami cytarabiny należy obserwować, czy nie występują u nich objawy neuropatii, gdyż może być konieczna zmiana schematu dawkowania w celu uniknięcia nieodwracalnych zaburzeń neurologicznych. Podawanie cytarabiny w szybkich wstrzyknięciach dożylnych często wywołuje u pacjentów nudności i wymioty, które mogą utrzymywać się przez kilka godzin. Dolegliwości te są mniej nasilone, gdy cytarabinę podaje się w infuzji. W trakcie leczenia cytarabiną w dużych i standardowych dawkach konieczne jest regularne monitorowanie czynności wątroby i nerek. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby cytarabinę należy stosować z największą ostrożnością. U pacjentów z dużą liczbą komórek blastycznych lub dużą masą guza (chłoniaki nieziarnicze) konieczna jest profilaktyka hiperurykemii. Należy unikać szczepień żywymi szczepionkami. Można podawać martwe lub inaktywowane szczepionki, chociaż odpowiedź na takie szczepionki może być osłabiona. U pacjentów otrzymujących cytarabinę razem z innymi produktami leczniczymi zgłaszano ostre zapalenie trzustki. Zgłaszano przypadki ciężkich neurologicznych działań niepożądanych, od bólu głowy do porażenia, śpiączki i epizodów przypominających udar, głównie u młodzieży otrzymującej dożylnie cytarabinę w skojarzeniu z podawanym dokanałowo metotreksatem. Pacjenci z chorobą wrzodową oraz pacjenci, którzy w ostatnim czasie przebyli zabieg chirurgiczny, powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją w celu wykluczenia objawów świadczących o wystąpieniu krwotoku, a w razie potrzeby konieczności przetoczenia płytek krwi.

Niepożądane działanie

Działania niepożądane cytarabiny są zależne od dawki. Bardzo często: posocznica, zapalenie płuc, zakażenie, niewydolność szpiku, małopłytkowość, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, leukopenia, zmniejszenie liczby retykulocytów, nieprawidłowa czynność wątroby. Często: jadłowstręt, hiperurykemia, odwracalne krwotoczne zapalenie spojówek (światłowstręt, odczucie pieczenia, zaburzenia widzenia, wzmożone łzawienie), zapalenie rogówki, zaburzenia połykania, ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie lub owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej i (lub) odbytu, zapalenie błon śluzowych, odwracalne działania niepożądane na skórę, takie jak rumień, zmiany pęcherzowe, pokrzywka, zapalenie naczyń, łysienie, zaburzenia czynności nerek, zatrzymanie moczu, gorączka, zakrzepowe zapalenie żył w miejscu podania. Niezbyt często: zmiana soczewicowata, neuropatia obwodowa, zapalenie osierdzia, ból w klatce piersiowej, zapalenie płuc, duszność, ból gardła, zespół nagłych zaburzeń oddechowych prowadzących do odmy płuc, zapalenie przełyku, owrzodzenia przełyku, odma pęcherzykowa jelit, martwicze zapalenie okrężnicy, zapalenie otrzewnej, perforacja w obrębie przewodu pokarmowego, piegi, owrzodzenia skóry, świąd, piekący ból dłoni i podeszew stóp, ból mięśni, ból stawów. Bardzo rzadko: zaburzenia rytmu serca, żółtaczka, neutrofilowe zapalenie ekrynowych gruczołów potowych. Częstość nieznana: zapalenie tkanki łącznej w miejscu podania, ropień wątroby, neurotoksyczność, zapalenie nerwów, zawroty głowy, ból głowy. Po zastosowaniu cytarabiny notowano kardiomiopatię, rabdomiolizę, brak miesiączki i brak plemników. Odnotowano jeden przypadek anafilaksji, która wystąpiła bezpośrednio po dożylnym podaniu cytarabiny i spowodowała zatrzymanie czynności serca i płuc wymagające zastosowania resuscytacji. Opisano zespół cytarabinowy (Ara-C), który charakteryzuje się takimi objawami, jak: gorączka, bóle mięśniowe, ból kości, incydentalne bóle w klatce piersiowej, wysypka, zapalenie spojówek oraz złe samopoczucie. Zespół występuje zwykle w ciągu 6 do 12 godzin od podania produktu leczniczego. Wykazano korzystne działanie profilaktyczne i lecznicze kortykosteroidów. Działania niepożądane związane ze stosowaniem dużych dawek cytarabiny, różne od działań obserwowanych podczas stosowania konwencjonalnych dawek. Obserwowano znaczącą pancytopenię, która może utrzymywać się przez 15-25 dni, z cięższą aplazją szpiku kostnego niż obserwowana po zastosowaniu konwencjonalnych dawek. Duże dawki cytarabiny wywoływały u 3-37% pacjentów zaburzenia czynności mózgu lub móżdżku, obejmujące zmiany osobowości, zaburzenia uwagi, dyzartrię, ataksję, drżenie, oczopląs, ból głowy, splątanie, senność, zawroty głowy, śpiączkę, drgawki itd. Częstość takich działań u pacjentów w podeszłym wieku (>55 lat) może być większa. Innymi sprzyjającymi czynnikami są zaburzenia czynności wątroby i nerek, wcześniejsze leczenie wpływające na czynność OUN (np. radioterapia) i nadużywanie alkoholu. Zaburzenia czynności OUN są w większości przypadków odwracalne. Opisywano: odwracalne uszkodzenie rogówki i krwotoczne zapalenie spojówek, perforację lub martwicę z niedrożnością jelit i zapaleniem otrzewnej. Po zastosowaniu dużych dawek cytarabiny notowano ropnie wątroby, zespół Budda-Chiariego (zakrzepica żył wątrobowych) i zapalenie trzustki. Zastosowanie dużych dawek leku zwiększa ryzyko obrzęku płuc i (lub) ostrej niewydolności oddechowej. Po podaniu dokanałowym zgłaszano następujące działania niepożądane: zahamowanie czynności szpiku kostnego, nudności, wymioty, sporadycznie ciężkie działanie toksyczne na rdzeń kręgowy, prowadzące nawet do porażenia czterokończynowego i paraliżu, encefalopatia prowadząca do martwicy, utrata wzroku i inne pojedyncze objawy neurotoksyczności.

Ciąża i laktacja

Podczas ciąży cytarabinę można podawać wyłącznie, jeśli istnieją ścisłe wskazania, w których korzyści dla matki wynikające z zastosowania leku przewyższają możliwe ryzyko dla płodu. Zarówno mężczyźni jaki kobiety w wieku rozrodczym powinni stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia cytarabiną i przez 6 mies. po zakończeniu terapii. W trakcie leczenia cytarabiną nie należy karmić piersią. Płodność. Nie przeprowadzono badań wpływu cytarabiny na płodność. U pacjentów leczonych cytarabiną, zwłaszcza w skojarzeniu z lekami alkilującymi, możliwe jest zahamowanie czynności gonad, prowadzące do braku miesiączki lub braku plemników w nasieniu. Wydaje się, że działania takie mają związek z dawką i długością terapii, i mogą być odwracalne.

Uwagi

W trakcie terapii należy regularnie monitorować czynność szpiku, czynność wątroby i nerek oraz oznaczać stężenie kwasu moczowego. Należy unikać kontaktu leku ze skórą i błonami śluzowymi, zwłaszcza oczu. W trakcie terapii zdolność prowadzenia pojazdów oraz obsługiwania maszyn jest ograniczona.

Interakcje

Jednoczesne stosowanie cytarabiny z innymi lekami onkolitycznymi, mielosupresyjnymi lub z radioterapią może niekiedy zmniejszyć immunosupresyjne działanie tych leków. Może okazać się konieczna modyfikacja dawkowania. Nie należy stosować jednocześnie z 5-fluorocytozyną, gdyż może to prowadzić do zmniejszenia jej skuteczności. U pacjentów otrzymujących β-acetylodigoksynę i chemioterapię zawierającą cyklofosfamid, winkrystynę i prednizolon (zarówno z dodatkiem cytarabiny lub prokarbazyny, jak i bez nich), obserwowano odwracalne zmniejszenie stężenia digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym i nerkowego wydalania glikozydu. Stężenie digitoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym nie zmieniało się. Kontrolowanie stężenia digoksyny w osoczu może być wskazane u pacjentów otrzymujących chemioterapię o podobnym składzie. Można również zastosować u tych pacjentów digitoksynę. Cytarabina może osłabiać działanie gentamycyny na Klebsiella pneumoniae. Cytarabina podawana dożylnie razem z metotreksatem podawanym dokanałowo może zwiększyć ryzyko ciężkich neurologicznych działań niepożądanych.  Jednoczesne podawanie cytarabiny z innymi lekami cytotoksycznymi może prowadzić do nasilenia toksyczności (zwłaszcza mielotoksyczności).

Preparat zawiera substancję: Cytarabine

Lek refundowany: NIE
Informacje o lekach dostarcza:

"Właściciel portalu Poradnikzdrowie.pl nie jest właścicielem Bazy Leków. Dostawca bazy leków oświadcza i informuje, że dokłada wszelkich starań, aby wszystkie opisy leków były zgodne z obowiązującym stanem wiedzy, a także oświadcza jednocześnie, że podstawowe znaczenie prawne ma zawsze ulotka dołączona do konkretnego leku, zatwierdzona przez Ministerstwo Zdrowia."