Borelioza - objawy i leczenie boreliozy

Konsultant: Beata Kowalska-Werbowy, specjalista medycyny rodzinnej
123 komentarze
Autor: Justyna Nowicka - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Borelioza znana jest od niedawna, ale niestety zbiera coraz większe żniwo. Lekarze wciąż jednak nie są zgodni, jak powinno przebiegać leczenie. W dodatku mają też kłopoty z rozpoznawaniem boreliozy. Borelioza to choroba odkleszczowa, której pierwszymi sygnałami mogą być rumień i dolegliwości jak przy grypie. Sprawdź, jakie są inne objawy boreliozy i jakie metody leczenia antybiotykami się stosuje.

Borelioza (łac. borreliosis, morbus Lyme), inaczej choroba z Lyme, krętkowica kleszczowa, jest stosunkowo nową chorobą - rozpoznaje się ją od drugiej połowy lat 80. XX wieku. Wywołują ją bakterie zaliczane do krętków - Borrelia burgdorferi - odkryte w 1982 roku przez W. Burgdorfera oraz Borrelia garinii, Borrelia afzelii, Borrelia japonica. Bakterie te mogą występować w kilku postaciach - jako krętki, a także w formach przetrwalnikowych (m.in. cysty). Krętki są bardzo ruchliwe, natomiast formy przetrwalnikowe nieruchome, za to są odporne na niektóre antybiotyki niszczące krętki. Borrelia może przenikać do komórek ludzkich (makrofagów, limfocytów, fibroblastów) i tam przeżyć. Niektóre odmiany boreliozy wywołują dolegliwości stawowe, inne neurologiczne. Istnieją też bakterie powodujące zmiany skórne.

Jakie są objawy boreliozy?

Borelioza, bez względu na rodzaj i stopień zaawansowania atakuje tkankę łączną, mięśniową i nerwową. Pierwsze objawy choroby rozwijają się w ciągu 1-3 tygodni od ukąszenia. Może pojawić się tzw. rumień wędrujący - zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów, może być lekko wypukłe, ciepłe, bolesne przy dotyku. Typowy rumień po ukąszeniu kleszcza jest jaśniejszy od środka.

Uwaga: rumień wędrujący występuje w ok. 30 proc. przypadków boreliozy (u dzieci tylko w 10 proc.). W tej fazie mogą pojawić się objawy grypopodobne. Jeśli nie zostaną podane antybiotyki, borelioza przechodzi w fazę rozsianą. W ciągu 2 tygodni do kilku miesięcy pojawiają się objawy wtórne. Może to być zapalenie stawów, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne.

Po około roku od zakażenia borelioza przechodzi w postać przewlekłą. Lista objawów, jakie daje borelioza przewlekła, jest długa. Pojawia się:

Chory może podwójnie widzieć, mieć paraliż mięśni twarzy, zawroty głowy, problemy z mówieniem, orientacją przestrzenną.

Borelioza układu nerwowego czyli neuroborelioza stanowi natomiast 15-40 procent spośród wszystkich przypadków boreliozy, a jej objawy mogą pojawić się wiele lat po ukąszeniu przez kleszcza i narastają z czasem. Są to przede wszystkim:

Polecamy
BORELIOZA - leczenie metodą IDSA i ILADS

BORELIOZA - leczenie metodą IDSA i ILADS

Borelioza to choroba, której metody leczenia wciąż budzą wiele kontrowersji. IDSA - Amerykańskie Towarzystwo Chorób Zakaźnych - opracowało standardową metodę leczenia boreliozy ...

Zdaniem eksperta
maska Beata Kowalska-Werbowy, lekarz leczący boreliozę według ILADS
Beata Kowalska-Werbowy, lekarz leczący boreliozę według ILADS

Co zrobić, gdy ukąsi cię kleszcz?

Mitem jest, że od momentu ugryzienia musi upłynąć jakiś czas, by doszło do zakażenia. Mam pacjentów, którzy usunęli kleszcza na etapie jego wbijania się w skórę. Mieli szczęście, bo powstał rumień – jednoznaczny wykładnik boreliozy. Szczęście w tym sensie, że sugerując się standardowymi opisami, gdyby nie rumień, ryzyko boreliozy zostałoby wyeliminowane przez standardowo patrzących na tę chorobę lekarzy. Kleszcz nie musi wbić się w ciało, wystarczy, że na skórze złoży swoje odchody i to już może spowodować zakażenie. Siedliskiem bakterii jest treść przewodu pokarmowego kleszcza. Jeśli nas ugryzie, wyjmijmy go np. specjalną strzykawką wytwarzającą podciśnienie (z apteki). Jeśli ktoś nam go usuwa ręcznie, niech włoży jednorazowe rękawiczki, by sam się nie zakaził. Kleszcza można wysłać na badanie metodą PCR na boreliozę (lub panel pełny: borelioza plus koinfekcje) do CB DNA w Poznaniu. Wtedy możemy poczekać na wynik badania kleszcza lub do momentu uzyskania negatywnego wyniku włączyć antybiotykoterapię, która nie jest błędem, ponieważ cała Polska jest uznana za teren endemiczny dla boreliozy. Jeśli wynik okaże się negatywny, leczenie odstawiamy; jeśli jest pozytywny, kontynuujemy: według standardu – do 3 tygodni łącznie, a według lekarzy leczących zgodnie z ILADS – dużo większą dawką do co najmniej 6 tygodni. W dwie doby po ugryzieniu można też wysłać krew na badanie PCR w kierunku boreliozy. Jeśli wystąpi rumień, czas tego leczenia wydłuża się do 6–8 tygodni.

Borelioza: diagnostyka. Testy wykrywające boreliozę

Niestety, żaden z dostępnych testów nie może w 100 proc. wykluczyć ani potwierdzić boreliozy. Badania serologiczne krwi polegają na wykrywaniu przeciwciał IgM i IgG przeciw Borrelii.

Wynik negatywny któregoś z badań nie wyklucza boreliozy.

Niestety, przeciwciała pojawiają się w surowicy dopiero kilka tygodni po zakażeniu, gdy choroba dawno się rozwija. W dodatku bakterie mogą się przenosić (z krwi do płynu stawowego lub centralnego układu nerwowego), a wtedy stężenie przeciwciał we krwi spada. Zdarza się więc, że u chorych, mających żywe krętki w organizmie, wynik badania jest ujemny.

W Polsce najpopularniejszy test ELISA – często wychodzi fałszywie ujemnie – jest wiarygodny w 30 proc. przypadków. Czulszym badaniem (70 proc. wiarygodności) jest test Western Blott, ale można go zrobić po minimum 3 tygodniach od ukąszenia. Najdokładniejszą diagnozę daje PCR, czyli badanie polegające na poszukiwaniu (we krwi lub moczu, płynie stawowym lub mózgowo-rdzeniowym) DNA bakterii. Można je zrobić w kilku miejscach w Polsce już kilka dni po ukąszeniu, nie ma ono bowiem związku z przeciwciałami.

Najczęściej diagnoza stawiana jest na podstawie objawów klinicznych, po wykluczeniu innych schorzeń. Często borelioza, zwłaszcza przewlekła, jest mylona ze stwardnieniem rozsianym, nerwicą, reumatyzmem, fibromialgią, toczniem rumieniowatym.

Niezawodna diagnostyka sprawiłaby, że niezwłocznie można by leczyć boreliozę. Im wcześniej zacznie się terapię, tym jest krótsza i daje większą szansę na całkowite wyleczenie. Szybko wyleczona choroba nie zostawia szkód w organizmie. Na razie nie ma co liczyć na szczepionkę przeciw tej chorobie. Gorzej: po przejściu boreliozy nie nabywa się odporności. Pozostaje jedynie chronić się przed kleszczami wszelkimi dostępnymi metodami (ubranie, repelenty).

Polecamy
Borelioza - badania. Zbadaj siebie i kleszcza

Borelioza - badania. Zbadaj siebie i kleszcza

Po ukąszeniu przez kleszcza zaleca się wykonać badania, dzięki którym można stwierdzić, czy jest się zakażonym boreliozą lub inną chorobą ...

Borelioza: diagnoza i leczenie [wideo]

W jaki sposób diagnozuje się boreliozę i czy można ją skutecznie wyleczyć? Posłuchaj naszego eksperta.

Leczenie boreliozy - kontrowersje wokół IDSA i ILADS

Boreliozę leczy się antybiotykami. U niektórych chorych leczenie boreliozy trwa półtora roku, a u innych zaledwie kilka tygodni. Skąd ta różnica? Powodem nie jest postać boreliozy, ale fakt, ile czasu trwa choroba, nim została postawiona prawidłowa diagnoza. Według obowiązującej u nas procedury (wg IDSA – Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych) uważa się, że po krótkiej antybiotykoterapii borelioza jest raz na zawsze zwyciężona. Jeśli pacjent nadal źle się czuje, to po prostu cierpi na tzw. zespół poboreliozowy. Nie ma wtedy wskazań do leczenia antybiotykiem. Gdy jest uparty, prowadzi się leczenie objawowe.

Przeciwnego zdania są lekarze zrzeszeni w innym stowarzyszeniu – ILADS. Uważają, że boreliozę należy leczyć długą i złożoną antybiotykoterapią, a czas leczenia ustala się indywidualnie. Krótka seria antybiotyków tylko uodparnia bakterie.

Borelioza jest stosunkowo młodą jednostką chorobową, nie została jeszcze do końca poznana. Często chorego od lat borykającego się z boreliozą (zaleczoną lub wcale niezdiagnozowaną) wysyła się do psychiatry (niekiedy zdarza się, że ten specjalista wykrywa prawdziwą przyczynę cierpień – boreliozę). W najlepszym razie pacjent słyszy, że jest hipochondrykiem, ma urojenia. Tacy chorzy znajdują ratunek u lekarzy specjalizujących się w boreliozie, bo... sami wcześniej doświadczyli tej choroby i na sobie wypróbowali terapię.

PRAWDY I MITY O KLESZCZACH

PRAWDY I MITY O KLESZCZACH

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Shutterstock

Aktualizacja: 20.04.2017

Komentarze (1 - 10 z 123)
Patrycja, 03.04.2017 04.53
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
W ostatnim czasie dużo osób porusza temat boleriozy, a jeszcze kilka lat temu nawet nie widziałam co to znaczy. Mieszkam pod Warszawą, blisko lasu więc jestem bardzo narażona na kleszcze. Przeraziłam się czytając o spustoszeniach, które niesie za sobą bolerioza. Co trzeci zarażony kleszcz, bolerioza atakuje wszystkie organy, ciężko jest zdiagnozować boleriozę i ostatnio na konferencji zdrowia dowiedziałam się, że boleriozą można się zarazić! Oczywiście musi do tego być otwarta rana+ślina, pot, stosunek płciowy.. ale to i tak straszne. Jesteśmy w ogromnym stopniu narażeni na boleriozę,
 
Anka, 31.03.2017 13.53
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja robiłam test z krwi na borelioze kupiony w aptece. Zrobiłam po 3 tygodniach od wyjecia kleszcza wynik wyszedł ujemny. Po jakimś czasie robiłam drugie badanie w laboratorium i wynik tez ujemny. Wiec testy sa wiarygodne, mozna nawet taki test miec w domu i zobić jak jest potrzeba. Ja uniknełam niepotrzebnego stresu, w UK gdzie mieszkałam takie testy z krwi są od lat dostępne.
 
Luna, 28.03.2017 21.40
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Najszybciej badanie można wykonać na kleszczu i sprawdzić czy był nosicielem. Można to zrobić samemu za pomocą niemieckiego testu immunologicznego BoTick. Jeśli kleszczbył nosicielem to trzeba zgłosić się do lekarza i rozpocząć leczenie zanim rozwinie się choroba. Badania z krwi można wykonać dopiero po kilku tygodniach od ugryzienia po wytworzeniu przeciwciał. Więcej info na botick pl
 
Ugryziona, 22.02.2017 13.38
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czy robił test na wczesna borelioze kupiony w aptece? spotkałam coś takiego, farmaceutka powiedziała że to są testy z krwi z palca których używa się tez w laboratoriach. Tylko do diagnostyki wczesnej boreliozy, mozna to zrobić pare tyg po ukąszeniu?
 
Martimati , 21.01.2017 08.14
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ludzie kochani tylko protokół buhnera żadnych antybiotyków, wcześniej obowiązkowo zapanować nad kandydoza jeśli występuje. Przez antybiotyki bolerioza ukryje się w polipach i zaatakuje z podwójną siłą nawet po paru latach. Są już lepsze terapie niż buhner
 
sonia, 05.12.2016 23.04
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czytałam że borelioza jest bardzo trudna do diagnozy i stwierdza się ją dopiero po serii wykluczeń i testów.
 
OneLifeToLive, 28.11.2016 21.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam, jak ktoś chce dowiedzieć się czegoś więcej o tej chorobie zapraszam na bloga: http://borelioza-moja-prywatna-wojna.blogspot.com/ gdzie opisuję swoją walkę z tą chorobą. Można znaleźć tam odpowiedzi na wiele pytań i znaleźć wiele pytań na które odpowiedzi dopiero szukam. Walczę już długo i w końcu czuję że szala przechyla się na moją stronę.
 
Marta, 01.11.2016 20.13
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czy mogłaby się Pani do mnie odezwać w sprawie boleriozy potrzebuje namiarów na dobrego lekarza mój email mmarkiewicz1@wp.pl
 
Piotr, 31.10.2016 21.33
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
czy lekarz pierwszego kontaktu{po ugrzyzieniu przez kleszcza i kurcji 3 tyg.antybiotykiem}.może odmowic wydania skierowania na przebadanie się pod względem dalszej rozwojiowi chorby?twierdzac ze to nie jest wskazane
 
Monia, 13.10.2016 21.34
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Gdybym mogła w czymś pomóc proszę pisać www.otu.mona.pl@o2.pl
 
następne »
strona 1 z 13
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Borelioza - objawy i leczenie boreliozy Borelioza - objawy i leczenie boreliozy

Borelioza znana jest od niedawna, ale niestety zbiera coraz większe żniwo. Lekarze wciąż jednak nie...

więcej

220

Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca

Półpasiec, ostrą chorobę zakaźną, wywołuje ten sam wirus co ospę wietrzną. Objawy półpaśca to...

więcej

201

Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem

Gronkowiec atakuje zarówno ludzi jak i zwierzęta. Czasem wystarczy chwilowe obniżenie odporności i...

więcej

187

SEPSA: przyczyny, objawy, leczenie posocznicy SEPSA: przyczyny, objawy, leczenie posocznicy

Słowo "sepsa" budzi w wielu z nas lęk graniczący z paniką. Czy rzeczywiście powinniśmy się bać...

więcej

185

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Rzekome schorzenie skórne mające charakteryzować się szpecącymi ranami, obecnością na skórze i pod nią różnokolorowych włókien nieznanego pochodzenia oraz odnoszeniem przez pacjenta wrażenia pełzania...

Hormony zawarte w tabletkach antykoncepcyjnych hamują owulację, hamują tylko ostatni ostatni etap dojrzewania pęcherzyków w jajniku. Pęcherzyki rosną do około 10 mm, potem już nie. Stąd obraz...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.