- Prezbiopia wynika z twardnienia soczewki, co utrudnia oku prawidłowe załamanie światła docierającego z bliskich odległości
- National Eye Institute podaje, że wzrok z bliska pogarsza się systematycznie do około 65. roku życia
- Komfort widzenia poprawiają okulary do czytania, szkła progresywne, soczewki kontaktowe lub zabiegi laserowej korekcji wzroku
- Według pacjent.gov.pl dofinansowanie do szkieł można uzyskać na podstawie e-zlecenia wystawionego wyłącznie przez lekarza okulistę
Prezbiopia (starczowzroczność): co to jest i dlaczego zaczyna się po 40. roku życia
Prezbiopia, czyli starczowzroczność, to naturalna zmiana polegająca na tym, że oko coraz trudniej ustawia ostrość na bliską odległość. To nie choroba, tylko efekt starzenia się, zwykle zauważalny po 40. roku życia. Może dotyczyć zarówno osób, które wcześniej nie potrzebowały korekcji, jak i tych, które już noszą okulary.
Najważniejsza przyczyna to spadek elastyczności soczewki. Mayo Clinic wyjaśnia, że u młodych osób soczewka jest miękka i łatwo zmienia kształt, dlatego można szybko „przestawić ostrość” z dali na bliż. Z wiekiem soczewka twardnieje i wtedy trudniej o wyraźny obraz przy patrzeniu z bliska.
Dlaczego po 40. roku życia gorzej widzisz z bliska? Co dzieje się w oku
Za ustawianie ostrości z bliska odpowiada praca mięśni w oku. Soczewkę otacza mięsień, który kurczy się, gdy czytasz albo patrzysz w telefon, a wtedy soczewka staje się bardziej zaokrąglona. Dzięki temu obraz z bliskiej odległości może być ostry. W prezbiopii ten mechanizm przestaje działać tak sprawnie jak wcześniej.
Gdy soczewka robi się sztywniejsza, nie zaokrągla się wystarczająco mimo pracy mięśnia. Wtedy światło nie ogniskuje się prawidłowo na siatkówce i obraz z bliska staje się rozmazany. Dlatego problem najczęściej dotyczy czytania i pracy na telefonie, a widzenie w dal przez długi czas może pozostawać bez większych zmian.
Objawy starczowzroczności: od kiedy się zaczyna i jak przebiega
Starczowzroczność zwykle zaczyna się po 45. roku życia i narasta przez kolejne lata. National Eye Institute podaje, że widzenie z bliska pogarsza się stopniowo mniej więcej do 65. roku życia, a potem zazwyczaj się stabilizuje. Ponieważ proces jest powolny, na początku łatwo go zignorować. Najczęstsze objawy to:
- trudności z czytaniem drobnego druku
- potrzeba odsuwania książki lub telefonu dalej od twarzy (czasem nazywana „syndromem długiej ręki”)
- rozmywanie się tekstu przy słabym oświetleniu
- bóle głowy lub zmęczenie oczu podczas pracy z bliska.
Nagłe pogorszenie widzenia: objawy, których nie należy lekceważyć
Stopniowe pogarszanie widzenia z bliska po czterdziestce bywa naturalne, ale nagłe zmiany wymagają szybkiej reakcji. Mogą mieć inną przyczynę niż sama prezbiopia. Mayo Clinic wymienia objawy, których nie należy lekceważyć:
- nagła utrata wzroku w jednym lub obu oczach
- pojawienie się mętów, błysków światła lub aureoli wokół lamp
- podwójne widzenie lub silny ból oka
- nagłe i silne bóle głowy połączone z nudnościami
Jeśli pojawi się którykolwiek z tych objawów, nie zwlekaj z pomocą medyczną. Jak najszybciej zgłoś się na SOR albo do gabinetu okulistycznego, żeby wykluczyć inne przyczyny, na przykład uraz oka lub ostry stan chorobowy. W takich sytuacjach zwlekanie może skończyć się trwałym pogorszeniem wzroku.
Jak poprawić widzenie z bliska przy prezbiopii? Okulary, soczewki i zabiegi
Prezbiopia nie daje się „wyleczyć” w sensie przywrócenia soczewce dawnej elastyczności, ale można skutecznie poprawić komfort widzenia. Najczęściej stosuje się okulary do czytania dobierane po badaniu wzroku. MedlinePlus Medical Encyclopedia podaje, że u osób, które już noszą okulary, często sprawdzają się szkła dwuogniskowe albo progresywne, bo łączą korekcję do dali i do bliży.
Jeśli nie chcesz okularów, alternatywą mogą być soczewki kontaktowe. Stosuje się soczewki dwuogniskowe albo monowizję, czyli korekcję jednego oka do dali, a drugiego do bliży. W tekście wymieniane są też metody operacyjne, takie jak laserowa korekcja wzroku albo wszczepienie soczewki podczas operacji zaćmy, które mogą ograniczyć potrzebę dodatkowej korekcji.
Dofinansowanie do okularów na NFZ: kto wystawia e-zlecenie i jak je zrealizować
W Polsce można uzyskać dofinansowanie do szkieł okularowych w ramach publicznej opieki zdrowotnej. Serwis pacjent.gov.pl wskazuje, że podstawą refundacji jest e-zlecenie wystawione przez lekarza specjalistę, w tym przypadku okulistę. To oznacza, że lekarz podstawowej opieki zdrowotnej nie wystawi takiego zlecenia.
Z e-zleceniem możesz pójść do salonu optycznego, który ma umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Do realizacji zwykle wystarczą numer PESEL i kod e-zlecenia od lekarza. Refundacja działa w ramach limitów, a dofinansowanie dotyczy soczewek okularowych, nie oprawek. Jeśli masz wrażenie, że widzenie z bliska się pogarsza, warto zacząć od badania u okulisty i doboru korekcji.
4
Źródła:
