Tętnicze nadciśnienie płucne: przyczyny, objawy, badania i leczenie

2020-01-23 15:46 Monika Majewska

Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) to rzadka postać nadciśnienia płucnego. Diagnozuje się je u 4-5 pacjentów na milion osób. Objawy tętniczego nadciśnienia płucnego pojawiają się, gdy dochodzi do zarastania naczyń płucnych - krew nie może przez nie swobodnie przepływać, czego konsekwencją jest wzrost ciśnienia w tętnicy płucnej. Jakie są przyczyny tętniczego nadciśnienia płucnego? Na czym polega leczenie?

Spis treści:

    1. Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - przyczyny
    2. Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - objawy
    3. Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - diagnostyka
    4. Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - leczenie

Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) to zespół objawów spowodowanych nieprawidłowym wzrostem ciśnienia w tętnicy płucnej, która dostarcza krew żylną (odtlenowaną) z prawej komory serca do naczyń płucnych, gdzie ulega wzbogaceniu w tlen, czyli utlenowaniu. Tętnicze nadciśnienie płucne rozpoznaje się, gdy wartości ciśnienia płucnego podczas badania hemodynamicznego przekracza 30 mmHg w czasie wysiłku i 25 mmHg w stanie spoczynku.

W prawidłowo funkcjonującym układzie krążenia krew żylna (odtlenowana) napływa do prawej komory serca. Stamtąd wypływa przez tętnicę płucną do płuc, gdzie ulega wzbogaceniu w tlen, czyli natlenieniu. Następnie już utlenowana krew wypływa z płuc czterema żyłami płucnymi do serca, a dalej do lewego przedsionka, skąd przez aortę przedostaje się do komórek całego ciała.

U chorego z tętniczym nadciśnieniem płucnym pojawiają się niekorzystne zmiany w budowie ścian naczyń płucnych, tętnicy płucnej i jej odgałęzień, które prowadzą krew z prawej komory serca do płuc. Zmiany te polegają na pogrubieniu ich ścian, co powoduje zwiększenie oporu dla przepływającej przez te naczynia krwi.

Prawa komora serca nie jest już w stanie wpompować odpowiedniej ilość krwi żylnej do płuc. Powoduje to wzrost ciśnienia krwi wypompowywanej z prawej komory do tętnicy płucnej, która następnie dociera do zmienionych chorobowo naczyń płucnych.

Podwyższone ciśnienie płucne jest więc swego rodzaju reakcją obronną organizmu - jest ono niezbędne, aby krew pokonała powstały opór. W przeciwnym razie doszłoby do obrzęku płuc, a w konsekwencji do śmierci.

Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - przyczyny

1. Idiopatyczne tętnicze nadciśnienie płucne - to rzadka choroba, której przyczyny nie są znane. Wiadomo, że zapadają na nią najczęściej ludzie młodzi (przed 35. rokiem życia), z czego 2/3 przypadków to kobiety.

2. Dziedziczne tętnicze nadciśnienie płucne to choroba o podłożu genetycznym.

3. Leki i/lub toksyny, np. anorektyki, czyli leki hamujące apetyt.

4. Choroby autoimmunologiczne, zakażenie HIV, nadciśnienie wrotnewrodzona wada serca, schistosomatoza (egzotyczna choroba pasożytnicza), przewlekła niedokrwistość hemolityczna.

5. Choroba zarostowa żył płucnych.

6. Choroba lewego serca.

7. Tętnicze nadciśnienie płucne może rozwijać się w przebiegu różnych chorób płuc lub przewlekłej hipoksji, czyli niedotlenienia: przewlekła obturacyjna choroba płuc, choroba śródmiąższowa płuc, obturacyjny bezdech senny (chrapanie), hipowentylacja pęcherzykowa, długotrwałe przebywanie na dużych wysokościach.

8. Nadciśnienie płucne zakrzepowo-zatorowe to postać nadciśnienia płucnego spowodowana zamknięciem tętnicy płucnej i/lub jej odgałęzień przez skrzepy krwi.

9. Inne przyczyny: choroby hematologiczne, choroby metaboliczne, np. tarczycy, ucisk przez guz, włókniejące zapalenie śródpiersia, przewlekła niewydolność nerek leczona dializami.

Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - objawy

1. Pierwsze objawy tętniczego nadciśnienia płucnego są związane z zaburzeniem funkcji prawej komory serca i występują we wszystkich postaciach nadciśnienia płucnego:

Niestety, mimo że są to główne symptomy TNP, nie są one charakterystyczne dla tego schorzenia - mogą pojawić się w przebiegu wielu innych chorób układu krążenia i oddechowego, dlatego bardzo ważny jest całkowity obraz kliniczny chorego.

2. W zaawansowanym stadium choroby mogą pojawić się rzadziej spotykane objawy:

  • suchy kaszel i chrypka, które są spowodowane uciskiem na nerw krtaniowy wsteczny przez lewą gałąź poszerzonej tętnicy płucnej
  • ból w klatce piersiowej podczas wysiłku fizycznego (tzw. ból dławicowy) jest wynikiem niedostatecznego dopływu krwi do przerośniętego mięśnia prawej komory serca poprzez prawą tętnicę wieńcową odżywiającą prawą komorę
  • krwioplucie, które jest konsekwencją pęknięcia poszerzonych tętnic oskrzelowych

3. Podczas badania przedmiotowego lekarz może zauważyć również inne objawy:

Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - diagnostyka

W diagnostyce tętniczego nadciśnienia płucnego wykonuje się szereg badań, zarówno nieinwazyjnych, jak i inwazyjnych:

Badania nieinwazyjne:

Badania inwazyjne, w przebiegu których niezbędna jest bezpośrednia ingerencja w struktury ciała:

  • scyntygrafia perfuzyjna płuc umożliwia rozpoznanie nadciśnienia płucnego zakrzepowo-zatorowego
  • spiralna tomografia komputerowa klatki piersiowej (angio TK klp) uwidacznia szczegółowo krążenie płucne, tętnicę płucną i jej odgałęzienia
  • arteriografia tętnic płucnych potwierdza lub wyklucza obecność skrzeplin w tętnicach płucnych u pacjentów z podejrzeniem nadciśnienia płucnego typu zakrzepowo-zatorowego
  • cewnikowanie prawego serca to jedyna metoda, która pozwala na bezpośredni pomiar wysokości ciśnienia krwi w tętnicy płucnej, żyle głównej dolnej i górnej. W oparciu o to badanie zwykle stawia się ostateczne rozpoznanie choroby

Wykonuje się także test reaktywności naczyń płucnych. Badanie polega na wdychaniu substancji, która ma zdolność do rozszerzania tętniczek płucnych. W trakcie testu wykonuje się m.in. pomiary ciśnienia i pojemności minutowej serca.

Ważnym elementem diagnostyki TNP jest także ocena wydolności wysiłkowej. Wykonuje się ją podczas 6 minutowego testu marszu.

Jeśli ww. badania nie dają odpowiedzi na pytanie, co jest przyczyną tętniczego nadciśnienia płucnego, wykonuje się szereg innych badań, m.in.: gazometrię krwi tętniczej, stężenie NT-proBNP (to marker niewydolności serca) i badanie spirometryczne.

Nadciśnienie płucne nie musi być chorobą śmiertelną

Źródło: newseria.pl

Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) - leczenie

Leczenie tętniczego nadciśnienia płucnego dzieli się na farmakologiczne, zabiegowe i operacyjne. Leki podaje się zwykle w celu zapobiegania wystąpieniu objawów niewydolności prawej komory serca i/lub złagodzenia już tych występujących. Dzięki farmakoterapii można również zatrzymać postęp patologicznej przebudowy naczyń płucnych.

U pacjentów, którzy nie odpowiadają na leczenie farmakologiczne wykonuje się zabiegi inwazyjne, dzięki którym można zbadać tętnicę płucną i jej naczynia bez otwierania klatki piersiowej pacjenta. Dopiero w ostateczności stosuje się leczenie operacyjne.

Aby ustalić, co jest przyczyną tętniczego nadciśnienia płucnego i ocenić, która metoda leczenia jest najlepsza dla chorego, stosuje się postępowanie diagnostyczne. Jest ono niezbędne przy podejrzeniu TNP, ponieważ choroba daje liczne objawy nieswoiste, tzn. takie, które mogą pojawić się w przebiegu innych chorób.

Leczenie farmakologiczne tętniczego nadciśnienia płucnego

W leczeniu farmakologicznym, w zależności od przyczyn nadciśnienia, stosuje się kilka grup leków:

  • leki przeciwzakrzepowe (antykoagulanty) zmniejszają lepkość krwi, a tym samym ryzyko powstawania zakrzepów
  • leki moczopędne (diuretyki) zmniejszają obrzęk kończyn dolnych, który jest związany z niewydolnością prawej komory serca i z zatrzymaniem płynów w organizmie
  • leki powodujące wzrost kurczliwości komór serca oraz zmniejszenie szybkości pracy serca (np. digoksyna)
  • leki, które działają rozszerzająco na naczynia, w tym także naczynia płucne, powodując ich rozkurcz (antagoniści wapnia)

Inną formą leczenia farmakologicznego jest leczenie celowe, które polega na podawaniu trzech grup leków: prostanoidów, antagonistów receptorów dla endoteliny oraz inhibitorów fosfodiesterazy typu 5. Leki te oddziałują na komórki śródbłonka pokrywające od wewnątrz ścianę naczyń krwionośnych, których funkcja jest zaburzona.

Ostatnią formą leczenia farmakologicznego jest tlenoterapia, która polega na podawanie tlenu z koncentratora przez maskę.

Leczenie zabiegowe tętniczego nadciśnienia płucnego

Formą leczenia zabiegowego jest septostomia przedsionkowa. Zabieg ten polega na wytworzeniu otworu między prawym i lewym przedsionkiem serca, dzięki czemu prawa połowa serca zostaje odciążana. Wówczas dochodzi do wysycenia krwi tętniczej tlenem. Jest to zabieg wykonywany u pacjentów z bardzo zaawansowaną postacią nadciśnienia płucnego.

Leczenie operacyjne tętniczego nadciśnienia płucnego

Endarterektomia płucna to operacja kardiochirurgiczna, która może być przeprowadzona u wybranych pacjentów z przewlekłych nadciśnieniem płucnym zakrzepowo-zatorowym. Operację przeprowadza się w krążeniu pozaustrojowym, w głębokiej hipotermii (oziębieniu organizmu). Oznacza to, że podczas zabiegu na kilkanaście minut całkowicie zostaje zatrzymany przepływ krwi przez organizm, co pozwala lekarzowi na usunięcie zakrzepów z tętnic płucnych.

W skrajnych przypadkach konieczny jest przeszczep płuc lub płuc z sercem. Do zabiegu kwalifikują się jedynie te osoby, u których zawiodło leczenie zachowawcze.

Opracowano na podstawie: tetniczenadcisnienieplucne.pl

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 3/2020 "Zdrowia": odchudzanie według typu sylwetki, chorobę poznasz po zapachu, ból można leczyć, życie ze schizofrenią, siarka w pielęgnacji urody, jak przechowywać żywność. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 3/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE