Kawa jest obecna w codziennej diecie ludzi od ponad sześciu wieków i nadal należy do najczęściej wybieranych napojów na świecie. Statystycznie jedna osoba wypija rocznie niemal dwa kilogramy kawy. Naukowcy zwracają uwagę, że wpływ na ten nawyk mogą mieć także geny związane z układem nagrody w mózgu oraz z tempem przetwarzania kofeiny przez organizm.
Kawa a ciśnienie krwi. Co dzieje się w organizmie po kawie
Sama kofeina działa pobudzająco. Może przyspieszać pracę serca, a u części osób sprzyjać zaburzeniom rytmu serca, czyli arytmii. Pobudza również wydzielanie adrenaliny. W praktyce oznacza to szybsze bicie serca, zwężenie naczyń krwionośnych i wzrost ciśnienia tętniczego. Najwyższe stężenie kofeiny we krwi pojawia się od około 30 minut do dwóch godzin po wypiciu kawy. Po trzech-sześciu godzinach jej poziom spada mniej więcej o połowę. Tempo usuwania kofeiny z organizmu nie jest jednak takie samo u wszystkich. Znaczenie mają wiek, geny i codzienne nawyki. Dzieci rozkładają kofeinę wolniej ze względu na mniej dojrzałą wątrobę. Osoby regularnie pijące kawę zwykle szybciej radzą sobie z jej metabolizowaniem niż ci, którzy sięgają po nią sporadycznie. Kofeina znajduje się również w napojach energetycznych, coli i czekoladzie.
Czy kawa podnosi ciśnienie? Nadciśnienie często rozwija się po cichu
Ciśnienie tętnicze to siła, z jaką krew naciska na ściany tętnic podczas pracy serca. Prawidłowy wynik powinien pozostawać poniżej 120/80 mm Hg. O nadciśnieniu mówi się wtedy, gdy wartości stale wynoszą co najmniej 140/90 mm Hg. Nadciśnienie pierwszego stopnia obejmuje zakres 140-159 mm Hg dla ciśnienia skurczowego albo 90-99 mm Hg dla rozkurczowego. Problem polega na tym, że choroba przez długi czas może nie powodować żadnych objawów. Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu, a także pogarsza przebieg chorób serca oraz nerek. Szacuje się, że nadciśnienie ma około 31 proc. dorosłych, a niemal połowa nie zdaje sobie z tego sprawy. Wśród osób przyjmujących leki około 47 proc. nadal nie ma prawidłowo kontrolowanego ciśnienia. Po spożyciu kofeiny ciśnienie skurczowe może wzrosnąć o 3-15 mm Hg, a rozkurczowe o 4-13 mm Hg. Reakcja organizmu zależy jednak od wyjściowego poziomu ciśnienia i ogólnego stanu zdrowia. Taki wzrost może być bardziej niebezpieczny u osób z nadciśnieniem, chorobami serca lub chorobami wątroby.
Kawa a ryzyko nadciśnienia. Badania objęły setki tysięcy osób
Przegląd 13 badań obejmujących 315 tys. osób nie wykazał związku pomiędzy umiarkowanym piciem kawy a większym ryzykiem rozwoju nadciśnienia tętniczego. W czasie obserwacji nadciśnienie rozpoznano u 64 650 uczestników. Wyniki pozostawały podobne niezależnie od płci, liczby wypijanych filiżanek, rodzaju kawy - kofeinowej lub bezkofeinowej - palenia papierosów czy długości obserwacji. Wyjątkiem było kilka analiz ze Stanów Zjednoczonych oraz badań ocenionych jako słabsze metodologicznie. W ich przypadku pojawiało się niższe ryzyko nadciśnienia u osób pijących kawę, jednak autorzy zaznaczyli, że takie wyniki należy interpretować ostrożnie. Osobno przeanalizowano także japońskie badanie prowadzone przez niemal 19 lat w grupie ponad 18 tys. osób w wieku od 40 do 79 lat. Około 1800 uczestników miało bardzo wysokie ciśnienie tętnicze - co najmniej 160 mm Hg dla ciśnienia skurczowego lub 100 mm Hg dla rozkurczowego. W tej grupie picie co najmniej dwóch filiżanek kawy dziennie wiązało się z dwukrotnie wyższym ryzykiem zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca i udaru mózgu. Takiej zależności nie odnotowano u osób z prawidłowym ciśnieniem lub łagodnym nadciśnieniem.
Ile kawy można pić przy nadciśnieniu i chorobach serca
Kawa zawiera setki fitochemikaliów, czyli związków wpływających na smak, aromat i działanie napoju na organizm. Wśród nich znajdują się melanoidyny pomagające regulować ilość płynów w organizmie oraz aktywność enzymów związanych z kontrolą ciśnienia krwi. Innym związkiem jest kwas chinowy, który może wspierać pracę naczyń krwionośnych i pomagać im lepiej reagować na wzrost ciśnienia.
Osoby z nadciśnieniem nie muszą całkowicie rezygnować z kawy. Znaczenie mają jednak wyniki pomiarów, choroby towarzyszące, dieta, ilość soli i aktywność fizyczna. Specjaliści zalecają również unikanie kofeiny przed pomiarem ciśnienia oraz po południu, gdy może pogarszać jakość snu. Za umiarkowane spożycie uznaje się maksymalnie cztery filiżanki kawy dziennie albo wybór kawy bezkofeinowej. Przy ciśnieniu wynoszącym co najmniej 160/100 mm Hg warto ograniczyć się do jednej filiżanki dziennie i omówić to z lekarzem.
