Serce - pompa doskonała. Budowa i działanie serca

Serce jest najbardziej niezawodną i wydajną pompą, jaką znamy. Wykonuje wręcz morderczą pracę. Przez godzinę przetacza ponad 350 litrów krwi. W ciągu naszego długiego życia serce uderza więcej niż 3,5 miliarda razy. I to bez przerw i napraw. Co trzeba wiedzieć o budowie i pracy serca?

Serce to najważniejszy element układu krążenia. Jaka jest budowa serca? Jak działa serce? Będąc dzieckiem każdy z nas rysował laurkę, a na niej czerwone serce przypominające liść lipy. Jak się okazuje, dziecięca wyobraźnia nie zawodzi. Mięsień sercowy rzeczywiście swym kształtem przypomina nieco liść, a konkretniej spłaszczony stożek podstawą zwrócony ku górze.

Wbrew potocznej opinii serce leży nie po lewej stronie lecz niemal pośrodku klatki piersiowej, między dwoma płucami i jest tylko lekko przesunięte w lewo. Swą wielkością odpowiada mniej więcej pięści właściciela. U dorosłego mężczyzny waży ok. 320 g, u kobiety - ok. 270 g.

Spis treści

  1. Serce - największy pracoholik na świecie
  2. Jak zbudowane jest serce?
  3. Najczęstsze choroby serca
  4. Jak pracuje serce?
  5. Tlen dla serca
  6. Serce płodu - kiedy serce zaczyna bić?

Serce - największy pracoholik na świecie

W układzie krwionośnym dorosłego człowieka bezustannie krąży ok. 5 litrów krwi. Serce nigdy więc nie odpoczywa. Pracuje w dzień i w nocy. Po co? Ano po to, żeby po pierwsze każdej komórce naszego organizmu zapewnić dostawę świeżej krwi, czyli jak mówią fachowcy utlenowanej i bogatej m.in. w witaminy, mikroelementy, hormony, substancje energetyczne, które umożliwiają pracę wszystkich narządów.

A po drugie, żeby zagwarantować odbiór krwi już nieco zużytej, czyli takiej, która zawiera dwutlenek węgla oraz inne szkodliwe produkty przemiany materii. Bez ustawicznego krążenia po prostu nie moglibyśmy żyć. Krew z serca jest przenoszona do tętnic i włośniczek, natomiast wraca do niego przez układ żyłek i żył. Jest to więc układ zamknięty.

Jak zbudowane jest serce?

Serce składa się z 4 jam: leżących w górnej części dwóch przedsionków (lewego i prawego) i położonych pod nimi dwóch komór (lewej i prawej). Gdy nie ma żadnej wady w jego budowie, prawa i lewa strona naszej pompy nie mają ze sobą połączenia. Rozdziela je tzw. przegroda.

Mięsień sercowy otoczony jest podwójną błoną - otula go najpierw nasierdzie, a potem osierdzie. Między tymi warstwami znajduje się nieco płynu pełniącego rolę smaru. To właśnie osierdzie utrzymuje serce we właściwym położeniu, bo jest przyczepione za pomocą specjalnych więzadeł do kręgosłupa, przepony i innych części klatki piersiowej.

Czytaj: Ubytek przegrody międzykomorowej (VSD) - najczęstsza wrodzona wada serca u dzieci

Najczęstsze choroby serca

  • Zawał serca

W naczyniach krwionośnych powstaje wiele zmian, prowadzących do poważnych schorzeń. Tworzą się w nich np. zakrzepy, które wędrują wraz z krwią i jeśli zatorują ciasne naczynie, odcinają jej dopływ m.in. do serca, mózgu, płuc. Wtedy dochodzi do zawału tych narządów, czyli obumierania ich komórek na skutek niedotlenienie i niedożywienia.

Więcej informacji o zawale serca znajdziesz tutaj.

  • Choroba niedokrwienna serca

Zwana jest również niewydolnością wieńcową. Na skutek zwężenia naczyń wieńcowych (to efekt miażdżycy, czyli odkładania się złogów cholesterolowo-wapiennych w ścianach tętnic) serce jest słabiej zaopatrywane w tlen i składniki odżywcze.

Więcej o chorobie niedokrwiennej serca przeczytasz tutaj.

  • Arytmia serca

Mówi się o niej, gdy pojawiają się dodatkowe skurcze mięśnia sercowego. Wówczas jego praca staje się bardzo nieregparna - bicie (rytm) może nagle się przyspieszać lub niepokojąco zwalniać. Właściwie nie jest to choroba serca, ale objaw różnych schorzeń tego narządu. Zdarza się czasem także u osób zupełnie zdrowych.

Więcej informacji o arytmii serca znajdziesz tutaj.

Jak pracuje serce?

Praca serca polega na stałym, naprzemiennym kurczeniu się i rozkurczaniu przedsionków i komór. Gdy jesteśmy zrelaksowani - następuje to około 70 razy na minutę. Kiedy jesteśmy podekscytowani, zdenerwowani czy też wykonujemy spory wysiłek fizyczny, także gdy się kochamy - nasz najważniejszy mięsień przyspiesza i może „uderzać” więcej niż 130 razy na minutę. 

Nasze serce pracuje w cyklu dwufazowym. Pierwsza faza tłoczenia krwi nazywana jest rozkurczową. Najpierw krew wpływa do przedsionków: do prawego „brudna” z organizmu, a do lewego - „czysta” z płuc. Gdy krew zgromadzi się w obu, bodziec elektryczny (wytwarzany przez wyspecjalizowane komórki mięśniowe serca, czyli tzw. węzeł zatokowo-przedsionkowy) zmusza je do skurczu. Krew przepycha się przez otwarte zastawki: trójdzielną do prawej komory i dwudzielną do lewej.

Kiedy komory napełnią się krwią, zaczyna się druga faza cyklu zwana skurczową. Znowu daje o sobie znać bodziec elektryczny. Komory kurczą się, a zastawki trójdzielna i dwudzielna zamykają szczelnie, by krew nie mogła cofnąć się do przedsionków. W tym samym czasie otwierają się: zastawka płucna w komorze prawej i zastawka aorty w lewej. Z komory prawej krew płynie do płuc, by tam „się dotlenić”. Natomiast z komory lewej bogata w tlen krew płynie do tętnic unaczyniających serce i inne narządy. Skurcz i rozkurcz mięśnia sercowego trwa ok. sekundy.

Czytaj: Niedomykalność zastawki trójdzielnej serca: objawy i leczeni

Serce człowieka jest tak mocne, że mogłoby wypompować krew na przynajmniej 9 metrów w górę.

Tlen dla serca

Podczas podróży przez układ krwionośny krew z prawej komory serca trafia do płuc. Tutaj zmienia kolor: z ciemnoczerwonego na jasnoszkarłatny. Ta jasna (utlenowana) przepływa przez lewy przedsionek i komorę, a potem dociera do wszystkich komórek. I tak praca serca nigdy się nie kończy. No, prawie nigdy. Teoretycznie natura obliczyła czas zużycia serca na 100 lat

Serce płodu - kiedy serce zaczyna bić?

Już u 6-tygodniowego płodu lekarz może usłyszeć bicie serca. Płuca płodu do czasu narodzin jeszcze nie pracują, dlatego jego serce różni się budową od serca noworodka.

Przez łożysko z organizmu matki docierają do rozwijającego się dziecka dotleniona krew i składniki odżywcze i przez to samo łożysko krew z dwutlenkiem węgla odprowadzana jest z powrotem. To dlatego przed urodzeniem serce dziecka nie musi tłoczyć krwi do płuc, by się oczyściła z dwutlenku węgla i dotleniła.

W sercu płodu lewa tętnica płucna i aorta są połączone naczyniem krwionośnym zwanym przewodem tętniczym lub przewodem Botalla. To jakby bypass omijający płuca dziecka.

Czytaj: Przetrwały przewód tętniczy Botalla - jak wygląda operacyjne zamknięcie przewodu Botalla?

W mięśniu sercowym płodu istnieje też otwór owalny, który umożliwia przemieszczanie się krwi z przedsionka prawego do lewego. Zarówno przewód Botalla, jak i otwór owalny zamykają się zaraz po urodzeniu dziecka, kiedy zaczynają u niego funkcjonować płuca i własny zamknięty układ krążenia.

  • Aorta - największa tętnica prowadzi krew z tlenem z serca do różnych narządów
  • Zastawki - uniemożliwiają cofanie się krwi do przedsionków. Zastawka dwudzielna oddziela lewy przedsionek od lewej komory, a trójdzielna prawy przedsionek od prawej komory.
  • Droga do płuc - z prawej komory odtlenowana krew płynie do płuc. Jej cofaniu się zapobiega zastawka pnia płucnego.
  • Przegroda - ta ściana mięśniowa szczelnie oddziela lewą stronę serca od prawej.
Polecamy e-poradnik
E-poradnik. Serce - jak działa nasz napęd do życia?

Autor: Materiały prasowe

Z poradnika dowiesz się:

  • jak zbudowany jest układ sercowo- naczyniowy
  • obieg zamknięty- jak to działa
  • skurcz- rozkurcz- bez chwili odpoczynku
  • prywatna elektrownia
  • wrażliwość i inteligencja
  • płeć ma znaczenie
  • serce a inne narządy i układy

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
Milena Gawryluk
|

biologia jest taka fascynująca fajnie się czyta takie artykuły

KERAM
|

Serce to nie "POMPA"!!!!!! Zapoznajcie sie z badaniami na temat serca!!! Szczegolnie rosyjskich naukowcow !!! Powielacie klamstwa i nie znacie tematu!!!!!!

Jula
|

Jak ważna jest profilaktyka przekonałam się kilka miesięcy temu gdy mój mąż dostał zawał. Do tej pory bagatelizowaliśmy zdrowe odżywianie i jak istotny jest odpoczynek. Ciągle gnaliśmy żeby zarobić na to i na tamto. Człowiek myśli że jest niezniszczalny, a jednak nie...trochę refleksji się przyda i warto o skutkach również poczytać już gdzieś było polecane ale dla przypomnienia wiki dihydroquercetin, ciekawe artykuły.