SERCE - pompa doskonała. Budowa i działanie serca

2019-02-22 9:07 lek. med. Grzegorz Prasałek

Serce jest najbardziej niezawodną i wydajną pompą, jaką znamy. Wykonuje wręcz morderczą pracę. Przez godzinę przetacza ponad 350 litrów krwi. W ciągu naszego długiego życia serce uderza więcej niż 3,5 miliarda razy. I to bez przerw i napraw. Co trzeba wiedzieć o budowie i pracy serca?

Serce to najważniejszy element układu krążenia. Jaka jest budowa serca? Jak działa serce? Będąc dzieckiem każdy z nas rysował laurkę, a na niej czerwone serce przypominające liść lipy. Jak się okazuje, dziecięca wyobraźnia nie zawodzi. Mięsień sercowy rzeczywiście swym kształtem przypomina nieco liść, a konkretniej spłaszczony stożek podstawą zwrócony ku górze.

Amerykanie, w podniosłych momentach, np. kiedy słuchają hymnu narodowego, kładą rękę na sercu, czyli na górnej, lewej stronie klatki piersiowej. I... są niezbyt precyzyjni. Tak naprawdę leży ono niemal pośrodku klatki piersiowej, między dwoma płucami i jest tylko lekko przesunięte w lewo. Swą wielkością odpowiada mniej więcej pięści właściciela. U dorosłego mężczyzny waży ok. 320 g, u kobiety - ok. 270 g.

Praca serca - pracoholik niech się schowa

W układzie krwionośnym dorosłego człowieka bezustannie krąży ok. 5 litrów krwi. Serce nigdy więc nie odpoczywa. Pracuje w dzień i w nocy. Po co? Ano po to, żeby po pierwsze każdej komórce naszego organizmu zapewnić dostawę świeżej krwi, czyli jak mówią fachowcy utlenowanej i bogatej m.in. w witaminy, mikroelementy, hormony, substancje energetyczne, które umożliwiają pracę wszystkich narządów. A po drugie, żeby zagwarantować odbiór krwi już nieco zużytej, czyli takiej, która zawiera dwutlenek węgla oraz inne szkodliwe produkty przemiany materii. Bez ustawicznego krążenia po prostu nie moglibyśmy żyć. Krew z serca jest przenoszona do tętnic i włośniczek, natomiast wraca do niego przez układ żyłek i żył. Jest to więc układ zamknięty.

Ważne
  • Zawał serca

W naczyniach krwionośnych powstaje wiele zmian, prowadzących do poważnych schorzeń. Tworzą się w nich np. zakrzepy, które wędrują wraz z krwią i jeśli zatorują ciasne naczynie, odcinają jej dopływ m.in. do serca, mózgu, płuc. Wtedy dochodzi do zawału tych narządów, czyli obumierania ich komórek na skutek niedotlenienie i niedożywienia.

  • Choroba niedokrwienna serca

Zwana jest również niewydolnością wieńcową. Na skutek zwężenia naczyń wieńcowych (to efekt miażdżycy, czyli odkładania się złogów cholesterolowo-wapiennych w ścianach tętnic) serce jest słabiej zaopatrywane w tlen i składniki odżywcze.

  • Arytmia serca

Mówi się o niej, gdy pojawiają się dodatkowe skurcze mięśnia sercowego. Wówczas jego praca staje się bardzo nieregparna - bicie (rytm) może nagle się przyspieszać lub niepokojąco zwalniać. Właściwie nie jest to choroba serca, ale objaw różnych schorzeń tego narządu. Zdarza się czasem także u osób zupełnie zdrowych.

Budowa serca

Serce składa się z 4 jam: leżących w górnej części dwóch przedsionków (lewego i prawego) i położonych pod nimi dwóch komór (lewej i prawej). Gdy nie ma żadnej wady w jego budowie, prawa i lewa strona naszej pompy nie mają ze sobą połączenia. Rozdziela je tzw. przegroda.

Mięsień sercowy otoczony jest podwójną błoną - otula go najpierw nasierdzie, a potem osierdzie. Między tymi warstwami znajduje się nieco płynu pełniącego rolę smaru. To właśnie osierdzie utrzymuje serce we właściwym położeniu, bo jest przyczepione za pomocą specjalnych więzadeł do kręgosłupa, przepony i innych części klatki piersiowej.

Praca serca

Praca serca polega na stałym, naprzemiennym kurczeniu się i rozkurczaniu przedsionków i komór. Gdy jesteśmy zrelaksowani - następuje to około 70 razy na minutę. Kiedy jesteśmy podekscytowani, zdenerwowani czy też wykonujemy spory wysiłek fizyczny, także gdy się kochamy - nasz najważniejszy mięsień przyspiesza i może „uderzać” więcej niż 130 razy na minutę. Nasze serce pracuje w cyklu dwufazowym. Pierwsza faza tłoczenia krwi nazywana jest rozkurczową. Najpierw krew wpływa do przedsionków: do prawego „brudna” z organizmu, a do lewego - „czysta” z płuc. Gdy krew zgromadzi się w obu, bodziec elektryczny (wytwarzany przez wyspecjalizowane komórki mięśniowe serca, czyli tzw. węzeł zatokowo-przedsionkowy) zmusza je do skurczu. Krew przepycha się przez ot- warte zastawki: trójdzielną do prawej komory i dwudzielną do lewej.

Kiedy komory napełnią się krwią, zaczyna się druga faza cyklu zwana skurczową. Znowu daje o sobie znać bodziec elektryczny. Komory kurczą się, a zastawki trójdzielna i dwudzielna zamykają szczelnie, by krew nie mogła cofnąć się do przedsionków. W tym samym czasie otwierają się: zastawka płucna w komorze prawej i zastawka aorty w lewej. Z komory prawej krew płynie do płuc, by tam „się dotlenić”. Natomiast z komory lewej bogata w tlen krew płynie do tętnic unaczyniających serce i inne narządy. Skurcz i rozkurcz mięśnia sercowego trwa ok. sekundy.

Serce człowieka jest tak mocne, że mogłoby wypompować krew na przynajmniej 9 metrów w górę.

Tlen dla serca

Podczas podróży przez układ krwionośny krew z prawej komory serca trafia do płuc. Tutaj zmienia kolor: z ciemnoczerwonego na jasnoszkarłatny. Ta jasna (utlenowana) przepływa przez lewy przedsionek i komorę, a potem dociera do wszystkich komórek. I tak praca serca nigdy się nie kończy. No, prawie nigdy. Teoretycznie natura obliczyła czas jego zużycia na 100 lat. Może dlatego wznosząc toasty mówimy: Sto lat!

Serce płodu

Już u 6-tygodniowego płodu lekarz może usłyszeć bicie serca. Płuca płodu do czasu narodzin jeszcze nie pracują, dlatego jego serce różni się budową od serca noworodka. Przez łożysko z organizmu matki docierają do rozwijającego się dziecka dotleniona krew i składniki odżywcze i przez to samo łożysko krew z dwutlenkiem węgla odprowadzana jest z powrotem. To dlatego przed urodzeniem serce dziecka nie musi tłoczyć krwi do płuc, by się oczyściła z dwutlenku węgla i dotleniła. W sercu płodu lewa tętnica płucna i aorta są połączone naczyniem krwionośnym zwanym przewodem tętniczym lub przewodem Botalla. To jakby bypass omijający płuca dziecka.
W mięśniu sercowym płodu istnieje też otwór owalny, który umożliwia przemieszczanie się krwi z przedsionka prawego do lewego. Zarówno przewód Botalla, jak i otwór owalny zamykają się zaraz po urodzeniu dziecka, kiedy zaczynają u niego funkcjonować płuca i własny zamknięty układ krążenia.

  • Aorta - największa tętnica prowadzi krew z tlenem z serca do różnych narządów
  • Zastawki - uniemożliwiają cofanie się krwi do przedsionków. Zastawka dwudzielna oddziela lewy przedsionek od lewej komory, a trójdzielna prawy przedsionek od prawej komory.
  • Droga do płuc - z prawej komory odtlenowana krew płynie do płuc. Jej cofaniu się zapobiega zastawka pnia płucnego.
  • Przegroda - ta ściana mięśniowa szczelnie oddziela lewą stronę serca od prawej.
Polecamy e-poradnik
E-poradnik. Serce - jak działa nasz napęd do życia?

Autor: Materiały prasowe

Z poradnika dowiesz się:

  • jak zbudowany jest układ sercowo- naczyniowy
  • obieg zamknięty- jak to działa
  • skurcz- rozkurcz- bez chwili odpoczynku
  • prywatna elektrownia
  • wrażliwość i inteligencja
  • płeć ma znaczenie
  • serce a inne narządy i układy

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
KERAM
|

Serce to nie "POMPA"!!!!!! Zapoznajcie sie z badaniami na temat serca!!! Szczegolnie rosyjskich naukowcow !!! Powielacie klamstwa i nie znacie tematu!!!!!!

Jula
|

Jak ważna jest profilaktyka przekonałam się kilka miesięcy temu gdy mój mąż dostał zawał. Do tej pory bagatelizowaliśmy zdrowe odżywianie i jak istotny jest odpoczynek. Ciągle gnaliśmy żeby zarobić na to i na tamto. Człowiek myśli że jest niezniszczalny, a jednak nie...trochę refleksji się przyda i warto o skutkach również poczytać już gdzieś było polecane ale dla przypomnienia wiki dihydroquercetin, ciekawe artykuły.