KORTYZOL powyżej i poniżej normy - interpretacja wyników

2018-07-13 10:16 Monika Majewska

Kortyzol znany jest przede wszystkim jako "hormon stresu". W sytuacjach stresowych jego stężenie wzrasta i wówczas organizm ma motywację do działania. Jednak podwyższony poziom kortyzolu, podobnie jak jego niski poziom, może także pojawić się w przebiegu licznych chorób, także tych nowotworowych. Sprawdź, co oznacza kortyzol powyżej i poniżej normy.

Kortyzol, inaczej hydrokortyzol, to hormon glikokortykosteroidowy wytwarzany w nadnerczach, a dokładniej przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy.

Synteza i wydzielanie kortyzolu pozostaje pod kontrolą ACTH (hormonu adrenokortykotropowego), wydzielanego przez przysadkę mózgową.

Z kolei wytwarzanie ACTH jest zależne od podwzgórzowej kortykoliberyny (CRH). Regulacja ta odbywa się na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego.

Oznacza to, że wzrost stężenia ACTH prowadzi do zwiększenia wydzielania kortyzolu. Z kolei znaczny wzrost stężenia kortyzolu we krwi skutkuje zahamowaniem wydzielania ACTH. Dzięki temu mechanizmowi utrzymana jest wewnętrzna równowaga organizmu.

Kortyzol - funkcje w organizmie

Kortyzol jest jednym z tzw. hormonów stresu. W trudnych sytuacjach jest on wydzielany w większych ilościach i przyczynia się do podwyższenia stężenia glukozy we krwi, gdyż wówczas organizm potrzebuje więcej energii i mobilizacji do działania.

Kortyzol wzmacnia także działanie innych "hormonów stresu" - adrenaliny i noradrenaliny, a tym samym wspomaga organizm w radzeniu sobie z tzw. stresorem.

Poza tym kortyzol wpływa na gospodarkę białkową (nasila katabolizm, czyli rozpad białek), węglowodanową (zwiększa glukoneogenezę i glikogenogenezę), tłuszczową (zwiększa lipolizę, czyli proces rozpadu trójglicerydów) oraz wodno-elektrolitową (zatrzymuje sód w organizmie, a zwiększa wydalanie potasu).

Wykazuje także działanie przeciwzapalne (łagodzi stany zapalne i alergie) i immunosupresyjne (osłabia działanie układu odpornościowego). Podnosi również ciśnienie krwi, wzmaga wydzielanie soku żołądkowego i powoduje uwalnianie wapnia z kości.

Kortyzol stosowany jest także jako lek w leczeniu niektórych chorób, np. astmy oskrzelowej. Podaje się go również w stanach zagrożenia życia, np. w przypadku stanu astmatycznego (podobnie jak adrenalinę w przypadku wstrząsu anafilaktycznego).

Kortyzol - wskazania do badania stężenia we krwi

Wskazaniem do badania poziomu kortyzolu będzie podejrzenie zespołu Cushinga, który wynika z nadmiaru kortyzolu we krwi, a jego objawy to m.in.:

Wskazaniem do badania będą także objawy obniżenia poziomu kortyzolu i innych hormonów nadnerczowych, takie jak, m.in.: osłabienie, łatwa męczliwość, obniżenie ciśnienia tętniczego.

Ważne

Kortyzol - normy

Kortyzol charakteryzuje się dobowym cyklem produkcji - najwyższe jego stężenia obserwuje się w godzinach porannych, a najniższe w późnych godzinach wieczornych:

  • godz. 8.00: 5 - 25 ug/dl (0,14 - 0,96 umol/l lub 138 - 690 nmol/l);
  • godz. 12.00: 4 - 20 ug/dl ( 0,11 - 0,54 umol/l lub 110 - 552 nmol/l);
  • godz. 24.00: 0 - 5 ug/dl (0,0 - 0,14 umol/l lub 0,0 - 3,86 nmol/l).

Wartości prawidłowe stężenia kortyzolu w moczu zwykle mieszczą się w granicach 80 - 120 µg/24h.

Kortyzol powyżej normy. Interpretacja wyników badań

Przyczyną podwyższonego poziomu kortyzolu we krwi może być nadmierne wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), które może świadczyć o:

Stężenie kortyzolu przekraczające normy może być także wynikiem guza nadnerczy wydzielającego kortyzol lub długiego i intensywnego leczenia glikokortykosteroidami.

Podwyższony poziom kortyzolu we krwi może być również wskazywać na przewlekły i nagły stres, depresję i anoreksję.

Kortyzol poniżej normy. Interpretacja wyników badań

Obniżony poziom kortyzolu we krwi może świadczyć o pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy (choroba Addisona).

Choroba ta może być spowodowana reakcją autoimmunologiczną, gruźlicą (i innymi zakażeniami).

Zbyt niski poziom kortyzolu może również wskazywać na wrodzony przerost nadnerczy, czyli wrodzony niedobór enzymów odpowiedzialnych za syntezę hormonów nadnerczowych.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Chory
|

Witam. mam guza nadnercza, podwyższony poziom kortyzolu. i poszukuje opini czy przeszkadza wam to w codziennych zajęciach, pracy , czy reagujecie czasami jak by was ktos wystraszył i czy macie problemy z sennością. Z góry dziękuję za podzielenie sie takimi informacjami. pozdrawiam

wiktor
|

mam sredni poziom cukru 90-100.niski PSA 0.42 a sika c biegam 20 razy w ciagu dnia.W nocy pierwszy raz nad ranem? .Zdaniem urologa nerki w porzadku.Czy to poziom kortyzolu tak szaleje

sd
|

art dotyczy podwyżonego poziomu o ile 5/10% czy o 1000%
wskazujecie tylko te denne zakresy referencyjne które o niczym nie mówią!!! dziś taki zakres prawidłowy dawniej był inny a w przyszłości (jak ludzie będą bardziej inteligentni) jeszcze będzie inni!!