Celiakia: przyczyny, objawy, badania. Leczenie celiakii

29 komentarze
Autor: Magdalena Moraszczyk - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Celiakia – nietolerancja na gluten - białko zawarte m.in. w pszenicy – dotyka nie tylko małe dzieci. Chorują na nią też dorośli. I czasem nic o tym nie wiedzą! Jakie są objawy celiakii? Jakie badania trzeba zrobić i jak przebiega leczenie?

Choroba trzewna, czyli celiakia, na ogół ujawnia się w dzieciństwie. Ale może też pojawić się dopiero w dorosłym życiu – zwykle między 35. a 55. rokiem życia, niekiedy później. Dwa razy częściej dokucza kobietom niż mężczyznom. Potrafi rozwijać się bezobjawowo i wtedy dowiadujemy się o niej przypadkiem albo wcale nie jesteśmy świadomi, że ją mamy. Badania dowodzą, że 30 procent dorosłych, u których stwierdza się celiakię, w pierwszych latach życia przeszło jej łagodną postać, ale choroba nie została wtedy rozpoznana.

Celiakia: gdy gluten staje się wrogiem

Istotą celiakii jest nadwrażliwość organizmu na gluten, czyli białko zawarte w ziarnach pszenicy, owsa, żyta i jęczmienia, a właściwie na jedną z jego frakcji – gliadynę. Nie wiadomo, dlaczego jedne osoby mają tę nadwrażliwość, a inne nie. Wiele przemawia za tym, że za rozwój choroby odpowiadają predyspozycje genetyczne. Zdaniem naukowców u niektórych osób gluten wywołuje swego rodzaju reakcję alergiczną (inną niż zwykła alergia pokarmowa), która prowadzi do stanu zapalnego jelita i zniszczenia śluzówki. Uczeni zwrócili uwagę, że na celiakię częściej zapadają osoby cierpiące na jedną z tzw. chorób autoagresywnych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu I, zapalenie tarczycy, toczeń rumieniowaty) i obciążone genetycznie tymi chorobami. Według innej teorii czynnikiem wyzwalającym chorobę trzewną może być zmniejszenie odporności po przebytej infekcji, operacji czy silnym stresie.

Nie przegap

Testy DNA w diagnostyce zakażeń układu moczowo-płciowego

Infekcje układu moczowo-płciowego często nie sygnalizują swojego istnienia. Brak objawów nie oznacza jednak, że zakażenie nie zostawia po sobie śladów. Testy DNA potrafią namierzyć bardzo niewielką ilość materiału genetycznego wirusa czy bakterii, dlatego są tak ważnym elementem diagnostyki. Wiedząc już czym dana osoba została zainfekowana można zacząć leczenie, które uchroni ją przed poważnymi konsekwencjami.

Ważne

Ważne

Celiakia u dzieci

W przypadku dzieci łatwiej ustalić związek między dolegliwościami a spożywaniem produktów z glutenem, ponieważ wprowadza się je do diety stopniowo. Ponadto dzieci z celiakią zwykle mają typowe objawy choroby: biegunki, wymioty, wzdęcia, charakterystyczną postawę – powiększony brzuch, opuszczone pośladki i ramiona, są rozdrażnione i blade. Wolniej rosną i za mało ważą. Po odstawieniu produktów z glutenem dzieci szybciej niż dorośli dochodzą do zdrowia i zaczynają się prawidłowo rozwijać.

Celiakia może mieć różne objawy

Choroba u każdego może przebiegać inaczej. U dorosłych zazwyczaj rozwija się skrycie. Czasem daje o sobie znać zaburzonym rytmem wypróżniania, jednak biegunki, wzdęcia czy bóle brzucha pojawiają się sporadycznie i same ustępują. Innym razem nie ma dolegliwości gastrycznych, zamiast tego organizm wysyła nietypowe sygnały.

  • układ krwiotwórczy - skłonność do krwawień, bladość skóry, anemia
  • układ kostny - bóle kości i stawów, częste złamania
  • układ mięśniowy - zanik mięśni, kurcze
  • układ nerwowy - mrowienie w stopach lub nogach, zapalenie nerwów, padaczka
  • objawy skórne - zapalenie, obrzęki, wybroczyny
  • zaburzenia endokrynologiczne - nieregularność lub brak miesiączek, impotencja

Wszystko to może być skutkiem związanego z celiakią zaburzenia wchłaniania i w konsekwencji niedoboru np. żelaza, kwasu foliowego, witamin A, D, K oraz z grupy B, wapnia. Czasem jedyny symptom choroby to osłabienie, drażliwość, niekiedy tylko ból dziąseł, owrzodzenie jamy ustnej czy łamanie w kościach. Innym razem – niewydolność trzustki, zapalenie kłębuszków nerkowych. Dlatego rozpoznanie celiakii jest trudne.

Ważne

Ważne

Jak gluten niszczy jelita

Na skutek działania glutenu dochodzi do uszkodzenia błony jelita cienkiego i stopniowego zaniku tzw. kosmków jelitowych („frędzelki” gęsto pokrywające ścianę jelita). Ponieważ za pośrednictwem kosmków do organizmu przenikają substancje zawarte w pożywieniu, uszkodzenie ich stopniowo prowadzi do zaburzenia wchłaniania. Stąd prosta droga do niedożywienia.

Celiakia: test prawdę powie

Zwykle lekarz stawia właściwą diagnozę po wykluczeniu innych schorzeń. Bardzo ważny jest dokładny wywiad. Lekarz poszukuje w przeszłości takich objawów, jak niewyjaśniona niedokrwistość lub biegunki, opóźniona pierwsza miesiączka czy przedwczesna menopauza, które mogą świadczyć o chorobie. Do charakterystycznych sygnałów należy też osłabienie i zmęczenie utrzymujące się mimo ustąpienia biegunki lub wyrównania niedokrwistości. Pyta o inne choroby, w tym z autoagresji, i czy ktoś w rodzinie na nie chorował. Co jeszcze jest niezbędne do postawienia diagnozy?

  • badania laboratoryjne i obrazowe - jeżeli lekarz podejrzewa celiakię, zwykle w pierwszej kolejności zaleca test na oznaczenie swoistych przeciwciał IgA przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG) – enzym odpowiedzialny za powstawanie wiązań między łańcuchami określonych białek. Dodatni wynik z dużym prawdopodobieństwem świadczy o chorobie. Czasem trzeba jeszcze oznaczyć antygeny przeciwko gliadynie (AGA). Oba badania wykonuje się również, by ocenić wyniki leczenia. Specjalista może zalecić badanie krwi na obecność przeciwciał przeciwko endomysium (EmA) – cienka tkanka warstwy łącznej. W tym przypadku dodatni wynik wykazuje jedynie wrażliwość na gluten, ale nie świadczy o celiakii.
  • biopsja. Badanie polega na wprowadzeniu do dwunastnicy przez przełyk endoskopu (rurki z miniaturową kamerą), przez który lekarz ogląda ścianę jelita i pobiera tkankę do badania. U większości osób z celiakią stwierdza się zanik kosmków jelitowych i przewlekły stan zapalny błony śluzowej jelita. Histopatolog ocenia stopień zaawansowania choroby w skali od I do IV.
  • badania laboratoryjne: morfologię krwi, analizę moczu, OB, stężenie białka CRP, analizy biochemiczne oceniające poziom elektrolitów, białka, wapnia, witamin D, E, z grupy B i próby wątrobowe wykonuje się, by sprawdzić, czy choroba nie zrobiła w organizmie spustoszenia

Dieta – jedyne lekarstwo na celiakię

Na celiakię nie ma leku. Przez całe życie trzeba przestrzegać diety bezglutenowej. Nie wolno zapominać, że raz wyzwolona choroba pozostaje w uśpieniu i jeśli zjemy odrobinę glutenu, to musimy liczyć się z jej przebudzeniem, choć objawy mogą wystąpić dopiero po jakimś czasie. Na diecie bezglutenowej powinny być też osoby z celiakią bezobjawową. Gluten niszczy śluzówkę, co prowadzi do zaburzenia wchłaniania i utajonego rozwoju chorób spowodowanych niedoborem substancji odżywczych. Objawy celiakii mogą złagodnieć lub ustąpić już po kilku tygodniach, a nawet paru dniach od rozpoczęcia diety. Ale na odbudowanie błony śluzowej jelita trzeba poczekać przynajmniej kilka miesięcy, a w ciężkich przypadkach 2–3 lata. Czasem poza dietą bezglutenową należy jeszcze przyjmować witaminy i mikroelementy. Jeżeli choroba ma ciężki przebieg, stosuje się leki sterydowe lub inne preparaty poprawiające wchłanianie wody i elektrolitów. Celiakii nie wolno bagatelizować, nieleczona prowadzi do powikłań, np. anemii, osteoporozy, zmian neurologicznych, nowotworów (np. chłoniaka jelita cienkiego).

Jak żyć bez glutenu? [wideo]

Ważne

Ważne

Masz celiakię? Czytaj etykiety

Gluten znajduje się w tych produktach, w których składnikiem jest pszenica, żyto, jęczmień lub owies. Niełatwo go wyeliminować z diety, bo producenci żywności dodają ziarna zbóż niemal do wszystkiego. Dlatego robiąc zakupy, uważnie czytaj etykiety.

  • Unikaj pieczywa, kasz, makaronów, ciast, ciasteczek, zup i sosów zaprawianych mąką, kawy zbożowej, piwa (powstaje z jęczmienia i pszenicy) i wódki z żyta.
  • Jeśli produkt zawiera białka roślinne, skrobię modyfikowaną, sprawdź, z jakiej rośliny te substancje pochodzą. Podobnie jest ze słodem (tylko kukurydziany jest bez glutenu) i gumą roślinną (nie ma glutenu celulozowa, arabska, guar, ksantanowa, mączka chleba świętojańskiego).
  • Gluten można znaleźć w produktach mlecznych o niskiej zawartości tłuszczu, żółtych serach, wędlinach, majonezach, farszach owocowych, budyniach, lodach, gumach do żucia, chipsach, kostkach bulionowych.
  • Jest też w niektórych lekach (np. witaminy, syropy od kaszlu), a nawet pomadkach do ust.

Gluten w diecie

Gluten to białko obecne w żywności produkowanej z pszenicy, żyta, owsa i jęczmienia. Niestety w ostatnich latach pojawia się coraz więcej osób, które mają problem z trawieniem glutenu. W jaki sposób objawia się nietolerancja glutenu? Posłuchaj naszego eksperta - dietetyczki Agnieszki Piskały.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 16.08.2017

Komentarze (1 - 10 z 29)
Mimi, 07.05.2017 09.25
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
jak dieta składająca się w 90 % może być przyjemna dla kogokolwiek. to absurd.
 
Zuzalinka55, 06.05.2017 17.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
To choroba wyleczalna...moja kuzynka się z niej wyleczyła!!❤❤
 
arass, 04.05.2017 22.15
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Celiakia może być genetyczna lub nie, więc swój test DNA za 300zł niewiele ci da
 
DF, 12.01.2017 15.07
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Po co przepłacać? Wystarczy poszukać w googlu... Taniej i szybciej jest w innych labach
 
Kinga, 12.01.2017 15.05
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
To widzę, że sporo przepłaciłaś. W tej cenie inne laboratoria robią to badanie o wiele szybciej i z większą ilością genów
 
Antuan, 09.01.2017 13.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Strasznie to wszystko w Polsce komplikujecie. W Kanadzie mieliśmy w przedszkolu zrobione przesiewowe badania genetyczne hla-dq2 i hla-dq8 dzięki temu rodzice od razu wiedzieli czy dziecko może chorować na celiakię. A u was nim do czegoś dotrzecie to 10 razy na was zarobią i jeszcze będą ciągnąć... Sprawdziłem i zrobicie w polsce test dna na celiakie za 300zł, więc nie dajcie się złapać na jakieś nncg czy 4 krotne badania przeciwciał w 2 klasach....
 
Agnes, 30.11.2016 14.55
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja dosłownie niedawno się dowiedziałam że mam celiakię. Przyjaciółka poddała się modzie bezglutenowej i mnie też namówiła. Zapewniała że czuje się po niej dużo lepiej. Spróbowałam na jakiś czas zrezygnować z glutenu. Zbytnio nie wierzyłam że może to działać, ale faktycznie czułam się dużo lepiej. Ale wolałam się upewnić na 100% czy rzeczywiście mogę nietolerować glutenu, dlatego wykonałam sobie badanie genetyczne. Znalazłam badanie na celiakię w zdrowegeny.pl a na wyniki czekałam tylko 2 tyg. Nawet nie zdawałam sobie sprawy że żyję z tą dolegliwością i conajgorsze nie leczona celiakia może doprowadzić w przyszłości do groźnych powikłań.
 
Magda, 10.11.2016 14.41
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jeżeli ktokolwiek myśli, że ma problem z glutenem, koniecznie powinien wykonać badania w kierunku celiakii! To naprawdę nie są żarty... Można się ostro przejechać na tak głupiej sprawie. Ja chorowałam przez praktycznie całe życie, aż do momentu, kiedy koleżanka mnie uświadomiła, że to może być poważny problem... Na początku myślałam, że problem przedstawiał się tak: "zjem za dużo glutenu = będę miała problem, zjem troszeczkę = nic się nie stanie". I faktycznie, tak się dzieje kiedy jesteśmy wrażliwi na gluten. Gorzej jeżeli mamy celiakię. Wtedy każda nawet mikrodawka glutenu sprawia, że nasze jelita są dosłownie niszczone! Nasze kosmki jelitowe zanikają i przestajemy przyjmować substancje odżywcze z pożywienia. To prowadzi do niedoborów, które przekładają się później na suchą skórę, osteoporozę, anemie, niepłodność i mnóstwo innych okropnych chorób. Z tego co wiem najgorszą konsekwencją życia z nieleczoną celiakią są zmiany nowotworowe w jelicie cienkim, czyli wiadomo co... Warto zrobić sobie jeden szybki test naszego DNA na celiakię i wiedzieć, czy zagrażają nam prawdziwe, bardzo ciężkie konsekwencje... Chciałabym być "tylko" wrażliwa na gluten... Chętnie porozmawiam ze wszystkimi osobami borykającymi się lub zastanawiającymi się nad tym czy chorują na celiakię. Długo w tym siedzę i chętnie pomogę :) Do czasu aż przestanę nudzić się w domu :P Możecie napisać do mnie na buka.politechnika@gmail.com :)
 
Malgosia, 20.10.2016 10.08
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam, czy mogłaby mi pani podać namiary do tego dietetyka ? Pozdrawiam
 
Karolina Musiał, 19.10.2016 10.52
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Rozpoznanie celiakii jest bardzo istotne dla całego organizmu, ja miałam przez nią problemy z zajściem w ciąże i opóźniło to o ponad rok pojawienie się mojej pociechy na świecie. kiedy pojawiło się podejrzenie celiakii gastrolog, zlecił mi badania zgodnie z wytycznymi: test dna na celiakie (badanie genów hla dq2 i hla dq8 (pozytywny) Badanie przeciwciał ttg i całkowite steżenie w klasie iga (pozytywny) Przeciwciała EMA (dodatnie) Występowanie objawów celiakii (tak) Na tym skończyliśmy badania i celiakia została potwierdzona. Nie musiałam mieć biopsji. Potem u dietetyk rozpisałyśmy dietę i bardzo restrykcyjnie się jej trzymałam. Po ponad pół roku zaczęliśmy starania i praktycznie od razu nam się udało. Tak więc dziewczyny - sprawdzajcie nawt takie dziwne tropy :)
 
następne »
strona 1 z 3
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Problemy z wypróżnianiem - sposoby na ZAPARCIA Problemy z wypróżnianiem - sposoby na ZAPARCIA

Masz zaparcia? Sprawdź, jakie są sprawdzone sposoby na pozbycie się zaparć. Kłopoty z wypróżnianiem...

więcej

372

ŚWIĄD ODBYTU - wstydliwa dolegliwość, którą łatwo wyleczyć ŚWIĄD ODBYTU - wstydliwa dolegliwość, którą łatwo wyleczyć

Silne swędzenie okolicy odbytu to dolegliwość, która dotyczy ponad 5 proc. populacji na świecie....

więcej

346

Problemy z WORECZKIEM ŻÓŁCIOWYM - radzimy, jak im zaradzić Problemy z WORECZKIEM ŻÓŁCIOWYM - radzimy, jak im zaradzić

Twój woreczek żółciowy szwankuje, jeśli często męczy cię niestrawność, czujesz ciężar w żołądku i...

więcej

339

Domowe sposoby na zaparcia - szybko zlikwiduj problem Domowe sposoby na zaparcia - szybko zlikwiduj problem

Zaparcia to problem powszechny, często bagatelizowany. Domowe sposoby i preparaty kupowane w aptece...

więcej

298

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Raczej nie ma szans na ciążę. Bardziej prawdopodobna wydaje się niekorzystna interakcja obu czynników na funkcje wątroby.

Torbiele jajników u kobiet w okresie prokreacyjnym najczęściej mają charakter czynnościowy, ich wymiar w cyklu może ulegać zmianie, tak że te różnice w wymiarze nie są czymś dziwnym, szczególnie...

Leczenie rozstępów jest procesem trudnym, w tej chwili stosuje się trzy główne metody: 1. kosmetyki, 2. peelingi chemiczne, 3. laseroterapię. Preparaty przeciw rozstępom powinny zawierać składniki...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.