- Pierwszymi sygnałami schorzenia są zazwyczaj narastające trudności z pamięcią oraz problemy z orientacją w czasie i miejscu
- Problemy z planowaniem, doborem słów oraz trudności z opłacaniem rachunków to częste sygnały pogorszenia sprawności
- Frontiers in Neuroscience wymienia depresję oraz lęk jako częste zmiany nastroju i zachowania towarzyszące chorobie
- Mayo Clinic wskazuje na sztywność mięśni oraz utratę kontroli nad funkcjami organizmu w zaawansowanej fazie choroby
- Według PZH na chorobę Alzheimera cierpi w Polsce ponad 261 tysięcy kobiet oraz 104 tysiące mężczyzn
Pierwsze objawy Alzheimera: co to za choroba i jak ją rozpoznać na początku
Choroba Alzheimera to schorzenie mózgu, które stopniowo pogarsza pamięć i myślenie. To najczęstsza przyczyna otępienia, a z czasem utrudnia nawet najprostsze czynności dnia codziennego. Pierwsze objawy bywają dyskretne, dlatego łatwo je przeoczyć, zwłaszcza gdy przypisuje się je wiekowi.
National Institute on Aging (NIH) wskazuje, że jednym z najwcześniejszych sygnałów są problemy z pamięcią, które zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie. To na przykład zapominanie niedawno przyswojonych informacji albo wielokrotne zadawanie tych samych pytań. Mogą pojawić się też trudności z orientacją w czasie i miejscu, na przykład gubienie się w datach lub brak pewności, gdzie dana osoba jest.
We wczesnym etapie mogą pojawić się też trudności, które nie dotyczą wyłącznie pamięci. Jeśli zauważysz u siebie lub u bliskiej osoby poniższe objawy, warto omówić je z lekarzem.
- trudności ze znalezieniem właściwych słów podczas rozmowy
- problemy z rozumieniem obrazów i oceną odległości w przestrzeni
- słaby osąd prowadzący do podejmowania dziwnych lub złych decyzji
- trudności w planowaniu i rozwiązywaniu prostych, domowych problemów
- wykonywanie rutynowych zadań w czasie znacznie dłuższym niż dotychczas
- problemy z opłacaniem rachunków i poprawnym używaniem pieniędzy.
Zmiany nastroju przy Alzheimerze: lęk, depresja i agresja
Choroba Alzheimera nie dotyczy wyłącznie pamięci, u części osób pojawiają się także zmiany w emocjach i zachowaniu. Wraz z postępem choroby mogą wystąpić objawy neuropsychiatryczne. Dla bliskich bywają one szczególnie trudne, bo wpływają na osobowość chorego i jego codzienne funkcjonowanie.
W publikacji w Frontiers in Neuroscience jako częste objawy wymieniono depresję, lęk i apatię, czyli wyraźny spadek motywacji do działania. Chory może przestać interesować się swoimi pasjami albo unikać kontaktów z rodziną i przyjaciółmi. U części osób pojawia się też pobudzenie, a czasem zachowania agresywne, z którymi opiekunom trudno sobie poradzić.
W późniejszych fazach mogą pojawić się także omamy lub urojenia. Pacjent bywa podejrzliwy i może oskarżać bliskich o sytuacje, które nie miały miejsca. Warto pamiętać, że takie zachowania wynikają ze zmian w mózgu, a nie ze złej woli, co pomaga lepiej zaplanować wsparcie.
Umiarkowany etap Alzheimera: objawy i codzienne trudności
W umiarkowanym etapie choroby objawy zwykle stają się wyraźne także dla otoczenia. Osoba chora stopniowo traci samodzielność i potrzebuje coraz większego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Czynności, które wcześniej były proste, mogą wymagać pomocy drugiej osoby.
Dementia Australia podaje, że na tym etapie chory może zaniedbywać higienę, na przykład zapominać o kąpieli albo zmianie ubrań. Zdarza się też pomijanie posiłków lub trudność z ich przygotowaniem. Problemem bywa nawet wybór ubrania odpowiedniego do pogody.
W tym etapie opieka często oznacza stałe dbanie o bezpieczeństwo chorego. Mogą pojawić się trudności z obsługą urządzeń domowych, a także ryzyko zgubienia się nawet w dobrze znanej okolicy. Pomaga spokojny, przewidywalny plan dnia i wsparcie w organizacji codziennych czynności.
Zaawansowany Alzheimer: objawy fizyczne i utrata samodzielności
W późnym stadium choroby Alzheimera, nazywanym też ciężkim otępieniem, stan pacjenta zwykle wyraźnie się pogarsza. Objawy dotyczą już nie tylko funkcji poznawczych, ale także sprawności fizycznej. Chory staje się zależny od opieki innych, a kontakt z otoczeniem może być mocno ograniczony.
Mayo Clinic podaje, że w zaawansowanym stadium chorzy mogą tracić zdolność samodzielnego poruszania się. Najpierw potrzebują pomocy przy chodzeniu, a później także przy siedzeniu lub utrzymaniu głowy w pionie. Często dochodzi do sztywności mięśni i osłabienia naturalnych odruchów.
W zaawansowanym stadium może dojść do utraty kontroli nad podstawowymi funkcjami organizmu. Pojawiają się problemy z połykaniem oraz nietrzymanie moczu i stolca. Opieka jest wtedy szczególnie wymagająca także dlatego, że rośnie podatność na infekcje, w tym zapalenie płuc.
Alzheimer w Polsce: ile osób choruje i kiedy zgłosić się do lekarza
Choroba Alzheimera to w Polsce istotny problem zdrowia publicznego. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH podaje, że w 2023 roku na chorobę Alzheimera i zaburzenia pokrewne chorowało około 261,3 tys. kobiet oraz 104,2 tys. mężczyzn powyżej 55. roku życia. Z tych danych wynika, że choroba częściej dotyczy kobiet, dlatego warto uważnie obserwować objawy u starszych członków rodziny.
Dane NFZ mogą być niedoszacowane, bo nie obejmują osób leczących się prywatnie ani tych, które w ogóle nie zgłosiły się po pomoc. To oznacza, że część chorych nadal nie ma diagnozy, a leczenie łagodzące objawy wdraża się później. Wczesne rozpoznanie ułatwia planowanie opieki i dłuższe utrzymanie aktywności chorego.
Jeśli zauważysz u siebie lub u bliskiej osoby niepokojące zmiany w pamięci albo zachowaniu, nie zakładaj od razu, że to „tylko starość”. Warto zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego lub geriatry, który może przeprowadzić wstępne testy i skierować na dalszą diagnostykę. Wczesna interwencja obejmuje nie tylko leczenie, ale też organizację wsparcia dla opiekunów.
Twoja pamięć się pogarsza? Oto 8 możliwych powodów GALERIA
8
Źródła:
