- Rumień wędrujący to najczęstszy objaw. Według CDC pojawia się u ok. 70–80 proc. chorych
- Borelioza może przebiegać bez rumienia i dawać tylko objawy ogólne, takie jak gorączka, dreszcze i silne zmęczenie
- Nieleczona borelioza może prowadzić do obrzęków i bólu stawów. Opuchlizna bywa wędrująca i może dotyczyć różnych stawów
- Powikłania neurologiczne (neuroborelioza) mogą powodować porażenie mięśni twarzy, zaburzenia widzenia i drętwienie kończyn
Borelioza w Polsce: objawy, na które warto zwrócić uwagę
Borelioza, nazywana również chorobą z Lyme to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie przenoszone przez kleszcze. Według raportu Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH PIB, od 1 stycznia do 15 sierpnia 2026 roku w Polsce odnotowano 27 871 przypadków. W analogicznym okresie 2025 roku było ich 26 387.
Borelioza bywa podstępna, bo jej pierwsze objawy mogą wyglądać jak osłabienie albo infekcja. Jeśli po ukąszeniu kleszcza ty lub ktoś bliski zauważy niepokojące objawy, nie warto tego bagatelizować. Wczesne rozpoznanie ma znaczenie, ponieważ zakażenie może z czasem zająć m.in. stawy i układ nerwowy.
Rumień wędrujący po kleszczu: jak wygląda i kiedy się pojawia
Najbardziej charakterystycznym objawem boreliozy jest rumień wędrujący. Według Centers for Disease Control and Prevention (CDC) pojawia się u ok. 70–80 proc. chorych, zwykle 3–30 dni po ukąszeniu kleszcza, średnio po ok. tygodniu. Zmiana stopniowo się powiększa i może osiągać nawet 30 cm średnicy.
Wiele osób oczekuje „tarczy strzelniczej”, czyli czerwonego kręgu z jaśniejszym środkiem, ale rumień nie zawsze tak wygląda. Zmiana może być jednolita i ciepła w dotyku, a jednocześnie zwykle nie swędzi ani nie boli, dlatego łatwo ją przeoczyć, zwłaszcza w miejscu słabo widocznym. Jeśli zauważysz powiększającą się plamę na skórze, zwróć uwagę na te cechy:
- stopniowe rozszerzanie się w ciągu kilku dni
- wygląd przypominający tarczę (choć nie jest to regułą)
- brak dolegliwości bólowych lub swędzenia
- możliwość wystąpienia w dowolnym miejscu na ciele, nie tylko tam, gdzie był kleszcz.
Borelioza bez rumienia: objawy podobne do przeziębienia
Brak rumienia nie wyklucza zakażenia. CDC podaje, że u części chorych borelioza daje wyłącznie objawy ogólne, które zwykle pojawiają się w pierwszym miesiącu po ukąszeniu. Są nieswoiste i łatwo je pomylić z infekcją, zwłaszcza jesienią i wczesną wiosną.
Zwróć uwagę na nawracające dreszcze i zmęczenie, które nie mija po odpoczynku. Częste są też bóle głowy oraz bóle mięśni i stawów, czasem pojawiające się nagle. Wczesne objawy, które mogą wystąpić bez rumienia, to:
- gorączka i dreszcze
- silny ból głowy
- uczucie ekstremalnego zmęczenia
- bóle mięśniowe i stawowe
- powiększone węzły chłonne.
Nieleczona borelioza: powikłania stawowe i neurologiczne
Nieleczona borelioza może się rozprzestrzeniać i prowadzić do powikłań. Jednym z nich jest boreliozowe zapalenie stawów: według CDC typowe są obrzęk i ból przy ruchu, najczęściej w obrębie kolan. Opuchlizna może też dotyczyć innych stawów, np. barków, łokci, a nawet żuchwy.
Do powikłań neurologicznych należy neuroborelioza. Może powodować porażenie mięśni twarzy, widoczne jako opadanie kącika ust po jednej lub obu stronach, a także drętwienie kończyn, strzelający ból lub zaburzenia widzenia. Gdy zakażenie zajmuje ośrodkowy układ nerwowy, może dojść do zapalenia opon mózgowo rdzeniowych z towarzyszącą sztywnością karku i nadwrażliwością na światło.
Podejrzenie boreliozy: co zrobić po ukąszeniu kleszcza
Jeśli zauważysz rumień albo nagłe pogorszenie samopoczucia po ukąszeniu kleszcza, nie zwlekaj. Skontaktuj się z lekarzem, który może zlecić badania diagnostyczne. Borelioza wykryta wcześnie jest leczona antybiotykami, co zmniejsza ryzyko przewlekłych dolegliwości stawowych i powikłań neurologicznych.
Jeśli ty lub ktoś bliski często przebywa na terenach zielonych, sprawdzaj skórę po powrocie do domu, żeby jak najszybciej usunąć kleszcza.
Rumień po ukąszeniu kleszcza. Jak rozpoznać i leczyć groźny rumień wędrujący? GALERIA
5
Źródła:
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases (NCEZID)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru, NIZP PZH – PIB; Departament Zapobiegania i Kontroli Chorób Zakaźnych, GIS
