- Nerki mogą przestać oczyszczać krew z toksyn, mimo że nadal wydalają wodę z organizmu
- Obrzęki stóp i kostek pojawiające się wieczorem to jeden z najczęstszych sygnałów niewydolności nerek
- Metaliczny posmak w ustach oraz nagła niechęć do mięsa mogą świadczyć o gromadzeniu się toksyn
- Skurcze mięśni i problemy z koncentracją bywają skutkiem zaburzeń neurologicznych wywołanych pracą nerek
- Według serwisu koordynowana.nfz.gov.pl przewlekła choroba nerek dotyczy blisko 5 mln osób w Polsce
Czy prawidłowa ilość moczu wyklucza niewydolność nerek?
Niewydolność nerek to stan, w którym nerki gorzej oczyszczają krew z toksyn i produktów przemiany materii. Odpowiadają też za utrzymanie równowagi płynów w organizmie. Dlatego „normalna” ilość moczu nie zawsze oznacza, że filtracja krwi jest prawidłowa.
National Kidney Foundation zwraca uwagę, że to, ile moczu oddajesz, nie zawsze pokazuje, jak działa filtracja. U części osób nerki słabiej usuwają szkodliwe substancje, ale nadal potrafią wydalać wodę. Możesz więc oddawać mocz jak zwykle, a jednocześnie we krwi mogą się odkładać toksyny.
Brak zmian w oddawaniu moczu może uśpić czujność. W bardziej zaawansowanej chorobie u części osób pojawia się nadmiar moczu, a u innych jego wyraźny spadek. Dlatego warto obserwować także inne, mniej oczywiste objawy.
Obrzęki stóp i kostek wieczorem: częsty objaw niewydolności nerek
Jeśli buty robią się ciasne, a po zdjęciu skarpetek zostają wyraźne ślady na kostkach, to ważny sygnał. Mayo Clinic podaje, że obrzęki stóp i kostek należą do częstych objawów postępującej niewydolności nerek. Jedną z przyczyn jest zaburzona równowaga sodu, z którą chore nerki gorzej sobie radzą.
Opuchlizna często narasta w ciągu dnia i najbardziej widać ją wieczorem. Obrzęki nóg wiele osób łączy z krążeniem, ale mogą też wynikać z osłabionej pracy nerek. Zwróć uwagę, czy problem powtarza się regularnie, nawet gdy nie boli.
Wraz z postępem przewlekłej choroby nerek obrzęki mogą się nasilać. Mayo Clinic zwraca uwagę, że mogą im towarzyszyć także zmiany w oddawaniu moczu, zarówno zbyt duża ilość, jak i wyraźnie mniejsza. Jeśli takie objawy się utrzymują, to dobry moment na podstawowe badania.
Metaliczny posmak w ustach i nudności: objawy niewydolności nerek
Niewydolność nerek może dawać objawy, które na pierwszy rzut oka nie kojarzą się z układem moczowym. Gdy toksyny gromadzą się we krwi, mogą wpływać na apetyt, samopoczucie po jedzeniu i smak potraw. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases wymienia m.in. takie dolegliwości:
- zły smak w ustach, często opisywany jako metaliczny
- niechęć do jedzenia konkretnych produktów, zwłaszcza czerwonego mięsa
- nawracające nudności i wymioty
- wyraźny spadek apetytu prowadzący do niedożywienia
Jeśli ulubione dania nagle przestają smakować albo sama myśl o posiłku wywołuje mdłości, warto potraktować to poważnie. Takie objawy częściej pojawiają się w późniejszych fazach choroby, gdy nerki są już mocno obciążone. Zdarza się, że pacjenci trafiają najpierw do gastrologa, bo nie łączą problemu z nerkami.
Skurcze mięśni i problemy z koncentracją: możliwy związek z nerkami
Gorsza praca nerek może odbijać się na układzie nerwowym i sprawności fizycznej. Gdy krew nie jest wystarczająco oczyszczana, objawy mogą dotyczyć także mózgu i mięśni. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases wymienia objawy, które mogą pojawić się nawet przy prawidłowej ilości moczu:
- częste i trudne do wyjaśnienia bóle głowy
- bolesne skurcze mięśni oraz uczucie ich osłabienia
- drętwienie kończyn
- problemy z pamięcią i trudności z koncentracją
- uczucie ogólnego zdezorientowania
U osoby starszej może pojawić się większa zapominalność albo trudność w skupieniu się nawet na prostej rozmowie. Takie rozkojarzenie nie zawsze wynika wyłącznie z wieku, czasem ma związek z gromadzeniem się produktów przemiany materii. Warto zwrócić uwagę, czy dołączają do tego szybkie męczenie się w codziennych czynnościach.
Przewlekła choroba nerek w Polsce: ile osób może chorować
Przewlekła choroba nerek jest w Polsce częsta. Serwis koordynowana.nfz.gov.pl podaje, że może dotyczyć nawet 13,4 proc. populacji. To przekłada się na blisko 5 mln osób.
To ważne dane, bo przewlekła choroba nerek może długo rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości bólowych. Wiele osób nie odczuwa bólu w okolicy lędźwiowej ani nie zauważa zmian w ilości oddawanego moczu. Przez to część pacjentów zgłasza się do lekarza dopiero w późnym stadium.
Skoro problem dotyczy tak wielu osób, warto uwzględnić badania nerek w badaniach okresowych. Nie warto zakładać, że choroba zawsze daje jasne objawy albo że dotyczy wyłącznie innych. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pomaga spowolnić jej rozwój i zmniejszyć ryzyko powikłań.
Badania nerek: jakie zrobić przy podejrzeniu niewydolności
Jeśli widzisz u siebie lub bliskiej osoby opisane objawy, nie oceniaj stanu nerek wyłącznie po ilości moczu. To wskaźnik, który bywa mylący. W podstawowej diagnostyce zwykle wystarczają dwa łatwo dostępne badania: ogólne badanie moczu oraz kreatynina we krwi, na podstawie której wylicza się eGFR.
Z wynikami tych badań warto zgłosić się do lekarza rodzinnego, który oceni, czy nerki pracują prawidłowo. Wczesna interwencja, zmiana diety i odpowiednie nawodnienie mogą poprawić rokowanie. Regularne badania raz w roku pomagają nie przegapić problemu i dbać o nerki przez lata.
Lista produktów, które szkodzą nerkom GALERIA
11
Główne przyczyny i czynniki ryzyka przewlekłej choroby nerek
Przewlekła choroba nerek najczęściej rozwija się w wyniku uszkodzeń spowodowanych przez inne schorzenia. Dwie główne przyczyny, odpowiadające za większość przypadków, to cukrzyca (typu 1 i 2) oraz wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze). Obie te choroby prowadzą do stopniowego uszkadzania naczyń krwionośnych w nerkach, co z czasem upośledza ich zdolność do filtrowania krwi.
Na liście czynników ryzyka znajdują się również choroby serca, otyłość, palenie papierosów oraz historia choroby nerek w rodzinie. Ryzyko wzrasta także z wiekiem. Do innych przyczyn należą choroby genetyczne, takie jak wielotorbielowatość nerek, schorzenia autoimmunologiczne (np. toczeń) oraz długotrwałe przyjmowanie niektórych leków, w tym popularnych środków przeciwbólowych z grupy NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne).
Etapy przewlekłej choroby nerek w skali 1-5
Postęp przewlekłej choroby nerek określa się w pięciostopniowej skali, która opiera się na wskaźniku filtracji kłębuszkowej (eGFR), wyliczanym na podstawie stężenia kreatyniny we krwi. Kluczowe jest to, że wczesne stadia choroby (1 i 2) przebiegają najczęściej bez żadnych objawów. Pacjent może stracić nawet 90% funkcji nerek, zanim pojawią się wyraźne symptomy, takie jak obrzęki czy nudności.
Objawy zwykle zaczynają być odczuwalne w stadium 3. W miarę postępu choroby i spadku wartości eGFR, nerki coraz gorzej radzą sobie z usuwaniem toksyn. Stadium 5, z eGFR poniżej 15 ml/min, oznacza schyłkową niewydolność nerek, która wymaga leczenia nerkozastępczego, czyli dializy lub przeszczepu.
Leczenie niewydolności nerek: od diety po dializę i przeszczep
Leczenie przewlekłej choroby nerek koncentruje się przede wszystkim na spowolnieniu jej postępu i zarządzaniu chorobami leżącymi u jej podłoża. Kluczowe jest ścisłe kontrolowanie ciśnienia krwi i poziomu cukru we krwi u diabetyków. Terapia obejmuje również zmiany w stylu życia: wprowadzenie diety z ograniczeniem soli i białka, rzucenie palenia oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała. Lekarz może zalecić leki chroniące nerki, takie jak inhibitory ACE, a także preparaty kontrolujące poziom cholesterolu, potasu czy fosforu we krwi.
Gdy choroba osiągnie stadium schyłkowe (stadium 5), konieczne staje się leczenie nerkozastępcze. Dostępne są dwie główne opcje: dializa lub przeszczep nerki. Dializa mechanicznie oczyszcza krew z toksyn i nadmiaru płynów, jednak nie jest lekarstwem. Za najskuteczniejszą metodę leczenia, najbliższą wyleczeniu, uważa się przeszczep nerki od dawcy żywego lub zmarłego, który pozwala na powrót do niemal normalnego funkcjonowania.
Źródła:
