- Choroba Addisona objawia się przewlekłym zmęczeniem, osłabieniem mięśni oraz wyraźnym spadkiem masy ciała
- Charakterystycznym sygnałem jest ciemnienie skóry na twarzy i dłoniach oraz silne pragnienie jedzenia soli
- Według danych AOTMiT w Polsce na niedoczynność kory nadnerczy choruje od 4 do 6 tysięcy osób
- Złotym standardem w diagnostyce schorzenia jest krótki test hormonalny wykonywany na zlecenie endokrynologa
- Nagły silny ból brzucha i dezorientacja mogą oznaczać niebezpieczny dla życia kryzys nadnerczowy
Choroba Addisona: co to jest i dlaczego trudno ją rozpoznać?
Choroba Addisona (pierwotna niedoczynność kory nadnerczy) to rzadkie schorzenie układu hormonalnego. W tej chorobie nadnercza produkują zbyt mało kluczowych hormonów, co odbija się na pracy całego organizmu. Objawy zwykle narastają powoli, nawet przez wiele miesięcy, dlatego łatwo je pomylić z przemęczeniem i je zbagatelizować.
Jak podaje National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), część objawów choroby Addisona przypomina dolegliwości po ciężkim tygodniu. Jeśli jednak utrzymują się mimo odpoczynku, warto zachować czujność. Do najczęstszych należą:
- przewlekłe, długotrwałe zmęczenie
- wyraźne osłabienie mięśni
- utrata apetytu i spadek masy ciała
- bóle brzucha.
Objawy choroby Addisona a przemęczenie: co powinno zaniepokoić?
Zmęczenie jest częstym objawem, ale w chorobie Addisona mogą pojawić się sygnały, których zwykle nie tłumaczy sam stres ani brak snu. Niepokoić powinny zwłaszcza zmiany wyglądu i nietypowe zachcianki żywieniowe, jeśli idą w parze z osłabieniem. Takie połączenie bywa charakterystyczne dla pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy.
Według Mayo Clinic News Network jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów jest ciemnienie skóry bez ekspozycji na słońce. Zmiana koloru najczęściej dotyczy twarzy i dłoni, a także blizn, znamion oraz fałdów skóry. Możliwa jest też silna ochota na słone produkty, rzadko spotykana przy zwykłym przemęczeniu.
Diagnostyka choroby Addisona: jakie badania zleca lekarz?
Jeśli podejrzewasz chorobę Addisona, nie diagnozuj się samodzielnie, tylko skonsultuj się z lekarzem. Diagnostyka opiera się na badaniach hormonalnych z krwi, które pokazują, czy nadnercza wytwarzają hormony w prawidłowej ilości. To badania wykonywane według konkretnych procedur.
Zgodnie z wytycznymi opublikowanymi w The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism za „złoty standard” uznaje się krótki test kortykotropinowy. Jeśli nie da się go wykonać, lekarz zwykle zleca oznaczenie porannego stężenia kortyzolu i ACTH we krwi. Wyniki pomagają potwierdzić lub wykluczyć chorobę Addisona jako przyczynę dolegliwości.
Choroba Addisona w Polsce: ile osób choruje?
Warto znać skalę choroby Addisona w Polsce, bo jej objawy mogą długo wyglądać niepozornie. To schorzenie rzadkie, ale u osób, które na nie chorują, szybka diagnoza ma duże znaczenie dla dalszego funkcjonowania. Takie dane pomagają też lekarzom ocenić ryzyko u pacjentów z niespecyficznymi objawami.
Według danych Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), opartych na opiniach polskich ekspertów, choroba Addisona występuje u około 10 do 15 osób na 100 000 mieszkańców. To oznacza, że w Polsce może chorować około 4 do 6 tysięcy osób. Mimo rzadkiego występowania specjaliści zwracają uwagę, że choroby nie należy lekceważyć ze względu na możliwe powikłania.
Kryzys nadnerczowy: objawy stanu zagrożenia życia
Nieleczona choroba Addisona, a także nagły stres dla organizmu, na przykład infekcja lub uraz, mogą doprowadzić do stanu zagrożenia życia, czyli kryzysu nadnerczowego. Jeśli u osoby z niedoczynnością nadnerczy pojawia się gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia, trzeba działać szybko. Kryzys nadnerczowy wymaga pilnej pomocy medycznej w warunkach szpitalnych.
Jak podaje MedlinePlus Medical Encyclopedia, objawy kryzysu nadnerczowego mogą pojawić się gwałtownie i obejmują:
- silny ból brzucha, pleców lub nóg
- dezorientacja, zawroty głowy, a nawet utrata przytomności
- bardzo niskie ciśnienie krwi i wysoka gorączka
- nudności, wymioty i odwodnienie
- przyspieszone tętno i oddech
- nadmierne pocenie się twarzy lub dłoni.
Podejrzenie choroby nadnerczy: kiedy iść do lekarza?
Jeśli od dłuższego czasu utrzymują się zmęczenie i osłabienie, a do tego masa ciała spada bez wyraźnej przyczyny, nie zakładaj automatycznie, że to efekt przepracowania. Warto obserwować skórę oraz to, czy objawy ustępują po odpoczynku. W chorobie Addisona bywa tak, że mimo urlopu samopoczucie się nie poprawia, a dolegliwości stopniowo narastają.
Najważniejszym krokiem jest rozmowa z lekarzem rodzinnym i omówienie objawów, a w razie potrzeby także skierowanie na podstawowe badania hormonalne lub do endokrynologa. Wczesne wykrycie niedoczynności nadnerczy umożliwia wdrożenie leczenia, które polega na uzupełnianiu brakujących hormonów i zwykle pozwala wrócić do normalnej aktywności. Warto reagować wcześniej, zanim dolegliwości się nasilą, bo czujność ma tu realne znaczenie.
7
Źródła:
