- Przebarwienia to nagromadzenie melaniny wywołane przez słońce, hormony, stany zapalne lub kontakt z roślinami
- Niepokój powinny wzbudzić zmiany, które krwawią, swędzą lub mają poszarpane brzegi i nieregularny kolor
- Diagnostyka u specjalisty obejmuje badanie dermatoskopem, lampą Wooda lub pobranie wycinka skóry do analizy
- W profilaktyce kluczowa jest ochrona filtrem SPF 30 oraz stosowanie preparatów z witaminą C lub kwasami
Ciemne plamy na twarzy: co oznaczają i skąd się biorą?
Ciemne plamy na twarzy najczęściej wynikają z nadmiaru melaniny, czyli naturalnego barwnika skóry. Tę sytuację określa się jako hiperpigmentację i może ona wyglądać różnie, od drobnych piegów po większe plamy. Jak opisuje Merck Manual, przebarwienia mogą pojawić się po urazie skóry albo po stanie zapalnym, na przykład po trądziku, a także u osób chorujących na toczeń.
Przebarwienia mogą mieć różne przyczyny i różny wygląd. Do najczęstszych należą plamy soczewicowate: płaskie, brązowe zmiany, które zwykle są skutkiem częstej ekspozycji na słońce. Merck Manual wyjaśnia, że mimo potocznej nazwy „plamy wątrobowe” nie wiążą się one z pracą ani chorobami wątroby.
Częstą przyczyną jest też ostuda, nazywana melasmą. To ciemnobrązowe, zwykle symetryczne plamy o nieregularnych brzegach, które najczęściej widać na czole, policzkach albo nad górną wargą. Najczęściej dotyczy kobiet w ciąży oraz kobiet stosujących doustną antykoncepcję hormonalną.
Przebarwienia na twarzy: najczęstsze przyczyny
Na wygląd cery wpływa nie tylko słońce, ale też kontakt skóry z niektórymi roślinami. Fitofotodermatoza to reakcja fototoksyczna, do której dochodzi, gdy po kontakcie z rośliną skóra zostaje wystawiona na promieniowanie słoneczne. Merck Manual podaje, że substancje wywołujące takie przebarwienia mogą występować między innymi w:
- limonkach
- pietruszce
- selerze
Przebarwienia mogą też wynikać z naturalnego starzenia się skóry albo uwarunkowań genetycznych. Piegi czy plamy typu kawa z mlekiem (café au lait) często są obecne od dzieciństwa. Warto odróżniać je od przebarwień pozapalnych, które pojawiają się po infekcji lub po uszkodzeniu naskórka.
Rzadziej ciemnienie skóry może wiązać się z chorobami ogólnoustrojowymi. MedlinePlus Medical Encyclopedia podaje, że hiperpigmentacja bywa skutkiem zaburzeń hormonalnych, takich jak choroba Addisona. Może też towarzyszyć hemochromatozie, w której organizm gromadzi zbyt duże ilości żelaza.
Ciemna plama na twarzy: kiedy iść do lekarza?
Gdy pojawia się nowa zmiana skórna, zwróć uwagę na to, czy nie zmienia szybko kształtu, wielkości albo koloru. Szczególnie ważne są zmiany, które wyglądają inaczej niż pozostałe. MedlinePlus podaje, że rana, która się nie goi, albo niewyjaśnione przyciemnienie fragmentu skóry wymaga konsultacji z lekarzem, ponieważ może być sygnałem raka skóry.
Regularnie oglądaj nie tylko twarz, ale też skórę całego ciała, zwłaszcza znamiona, które wyraźnie różnią się od innych. pacjent.gov.pl wskazuje, że nowotwory skóry częściej pojawiają się w miejscach odsłoniętych i regularnie narażonych na słońce. Jeśli coś budzi wątpliwości, nie odkładaj konsultacji, bo czas ma znaczenie w leczeniu.
Nie każda ciemna plama oznacza chorobę, ale nagła zmiana wyglądu powinna skłonić do konsultacji. Jeśli plama swędzi, krwawi albo ma nieregularne, poszarpane brzegi, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Wczesne wykrycie czerniaka lub innego nowotworu skóry zwiększa szanse na wyleczenie.
Badanie przebarwień u lekarza: do kogo iść i jak wygląda diagnostyka?
W polskim systemie ochrony zdrowia pierwszym krokiem przy nowej lub zmieniającej się plamie zwykle jest wizyta u lekarza rodzinnego. pacjent.gov.pl informuje, że lekarz POZ oceni zmianę i w razie potrzeby wystawi skierowanie do dermatologa albo chirurga onkologa. Specjalista może obejrzeć skórę całego ciała, a nie tylko twarz.
Podczas wizyty lekarz może użyć narzędzi, które ułatwiają ocenę zmiany. JAMA Dermatology opisuje, że najczęściej stosuje się dermatoskop lub lampę Wooda. Dermatoskop powiększa obraz zmiany nawet 10-krotnie i ją doświetla, co pomaga ocenić jej strukturę.
Gdy potrzebna jest dokładniejsza ocena, lekarz może zlecić dodatkowe badania:
- wideodermatoskopia, która oferuje powiększenie nawet 200-krotne
- biopsja skóry, czyli pobranie małego wycinka do badania pod mikroskopem
- badanie lampą Wooda, pomocne szczególnie przy diagnozowaniu ostudy.
Jak pozbyć się przebarwień na twarzy i jak zapobiegać nowym?
W przypadku przebarwień najważniejsza jest codzienna ochrona przed słońcem. American Academy of Dermatology Association zaleca stosowanie kremów z filtrem SPF 30 lub wyższym. Warto wybierać preparaty wodoodporne, o szerokim spektrum ochrony, a przy przebarwieniach także kremy tonujące z tlenkiem żelaza.
Jeśli chcesz rozjaśnić istniejące przebarwienia, zwracaj uwagę na skład kosmetyków. American Academy of Dermatology Association wymienia m.in. witaminę C, kwas azelainowy, kwas kojowy oraz retinoidy. Te składniki wspierają złuszczanie naskórka i mogą ograniczać nadmierną produkcję barwnika w skórze.
Domowa pielęgnacja może pomóc, ale nie zawsze rozwiązuje problem. Jeśli przebarwienia są skutkiem choroby skóry, kluczowe jest leczenie przyczyny pod kontrolą lekarza. W gabinetach dermatologicznych stosuje się też zabiegi laserowe oraz kremy z hydrochinonem na receptę, które mogą wyraźnie wyrównać koloryt skóry w ciągu około 2 miesięcy regularnego stosowania.
7
Źródła:
