- Afazja to nagłe zaburzenie komunikacji wynikające z uszkodzenia obszaru mózgu odpowiedzialnego za język
- American Stroke Association wskazuje, że afazja dotyczy około jednej trzeciej pacjentów przechodzących ostry udar
- Nagłe problemy z mową wywołują także urazy głowy, guzy mózgu oraz infekcje lub stany zapalne
- Towarzyszące osłabienie twarzy lub kończyn oraz problemy z równowagą wymagają niezwłocznego wezwania pomocy medycznej
Nagłe mylenie słów: czy to afazja?
Nagłe trudności z doborem słów albo rozumieniem wypowiedzi innych osób lekarze określają jako afazję. To nie jest choroba sama w sobie, tylko objaw, że w obszarach mózgu odpowiedzialnych za język dzieje się coś niepokojącego. Osoba z afazją często wie, co chce powiedzieć, ale nie potrafi „wydobyć” właściwego słowa.
Jak podaje MedlinePlus, afazja może wyglądać różnie, zależnie od tego, który obszar mózgu został uszkodzony. Czasem chory mówi płynnie, ale używa słów niedopasowanych do sensu wypowiedzi albo tworzy nowe, niezrozumiałe wyrazy. Innym razem mówi z trudem, wypowiada pojedyncze słowa, mimo że rozumie, co się do niego mówi.
Jeśli u ciebie lub u bliskiej osoby nagle zmienia się sposób mówienia, nie tłumacz tego zmęczeniem. Taki objaw wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, bo zwykle pojawia się nagle i może mieć poważną przyczynę. Im szybciej zostanie ustalone, co się dzieje, tym większa szansa na skuteczne leczenie.
Dlaczego nagle nie możesz dobrać słów? Najczęstsze przyczyny
Najczęstszą przyczyną nagłej afazji u dorosłych jest udar mózgu. Dzieje się tak, gdy krew przestaje dopływać do części mózgu odpowiadającej za mowę, a komórki nerwowe są niedotlenione. American Stroke Association podaje, że afazja dotyczy około jednej trzeciej pacjentów z ostrym udarem.
Nie tylko udar może wywołać nagłe mylenie słów albo wyraźne problemy z komunikacją. Inne możliwe przyczyny to:
- ciężki uraz głowy, na przykład w wyniku upadku lub wypadku komunikacyjnego
- infekcja lub stan zapalny mózgu
- guz mózgu, który uciska ośrodki mowy
- inne choroby neurologiczne, które postępują z czasem, takie jak demencja
W demencji problemy z mową zwykle narastają stopniowo. Przy udarze lub urazie zmiana może pojawić się nagle, nawet w ciągu kilku sekund. Jeśli ktoś, kto dotąd mówił normalnie, nagle traci tę umiejętność, to sygnał alarmowy i powód do pilnej oceny lekarskiej.
Afazja czy dysartria? Jak odróżnić te zaburzenia mowy
Nie każde zaburzenie mowy oznacza afazję, choć na pierwszy rzut oka objawy mogą wyglądać podobnie. Dlatego lekarze odróżniają afazję od dysartrii, bo prowadzą do innych wniosków diagnostycznych. Afazja dotyczy języka, czyli doboru słów i budowania zdań.
Dysartria wynika z problemów z pracą mięśni, które odpowiadają za artykulację, czyli fizyczne wypowiadanie dźwięków. American Stroke Association wyjaśnia, że osoba z dysartrią może mówić zbyt cicho albo zbyt głośno, w nierównym tempie lub bardzo niewyraźnie. W dysartrii chory zwykle wie, co chce powiedzieć i dobiera właściwe słowa, ale nie potrafi ich wyraźnie wypowiedzieć.
Jeśli problemy z mową pojawiają się nagle, zarówno mylenie słów, jak i niewyraźna mowa wymagają pilnej pomocy. To może być objaw udaru. Gdy bliska osoba zaczyna mówić tak, jakby była pod wpływem alkoholu, mimo że go nie piła, przyczyną może być dysartria towarzysząca udarowi.
Objawy towarzyszące zaburzeniom mowy: kiedy wzywać pomoc
Nagłe mylenie słów rzadko jest jedynym objawem, dlatego warto zwrócić uwagę na inne sygnały. Czasem przyczyną jest tzw. mini udar, czyli przemijający atak niedokrwienny (TIA). Objawy mogą wyglądać jak przy udarze, ale trwać krótko i ustąpić, co bywa mylące.
MedlinePlus wymienia sygnały alarmowe, które mogą towarzyszyć zaburzeniom mowy:
- nagłe drętwienie lub osłabienie twarzy, ręki lub nogi, szczególnie po jednej stronie ciała
- problemy z widzeniem w jednym lub obu oczach
- nagłe trudności z chodzeniem oraz zawroty głowy
- utrata równowagi lub koordynacji ruchowej
- ogólne zamieszanie i trudności ze zrozumieniem prostych poleceń
Nawet jeśli objawy ustąpią po kilku minutach, nie ignoruj ich. Mogą zapowiadać udar, który spowoduje trwałe uszkodzenia mózgu. Szybka reakcja zwiększa szanse na skuteczne leczenie i powrót do sprawności.
Jakie badania przy nagłych zaburzeniach mowy? Co zleci lekarz
Przy nagłych zaburzeniach mowy w szpitalu liczy się czas, dlatego diagnostyka zaczyna się od szybkiej oceny przyczyny. Podstawą są badania obrazowe mózgu, takie jak tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI). Pozwalają sprawdzić, czy doszło do krwawienia albo czy naczynie nie zostało zablokowane przez zator.
Równolegle wykonuje się badania, które pomagają ocenić stan ogólny i wykluczyć inne przyczyny objawów. Canadian Stroke Best Practices wskazują, że w takiej sytuacji pacjent może mieć zlecone:
- badanie poziomu glukozy we krwi, aby wykluczyć hipoglikemię, która może dawać podobne objawy
- pełna morfologia krwi oraz testy krzepliwości
- badanie EKG w celu sprawdzenia rytmu serca i wykrycia ewentualnego migotania przedsionków
- obrazowanie naczyń krwionośnych szyi i głowy
Celem tych badań jest ustalenie, co spowodowało zaburzenia mowy. To pozwala szybko dobrać leczenie. Jeśli przyczyną jest udar, kluczowe jest jak najszybsze udrożnienie zablokowanego naczynia.
Co robić, gdy ktoś nagle myli słowa? Kiedy dzwonić po pomoc
Jeśli ktoś nagle przestaje mówić z sensem albo ma wyraźną trudność z wypowiedzeniem prostych słów, reaguj od razu. Serwis pacjent.gov.pl przypomina o zasadzie rozpoznawania udaru, w której jednym z kluczowych objawów jest zaburzona mowa. Poproś tę osobę o powtórzenie prostego zdania. Jeśli mowa jest niewyraźna, nienaturalna lub osoba miesza wyrazy, sytuacja jest poważna.
Nie czekaj, aż objawy miną, i nie podawaj leków na własną rękę. Zadzwoń pod numer 112 lub 999 i powiedz dyspozytorowi, że pojawiły się nagłe problemy z mową. W udarze czas ma znaczenie, im szybciej chory trafi pod opiekę specjalistów, tym mniejsze ryzyko trwałych powikłań, w tym problemów z komunikacją.
7
Źródła:
