Zwyrodnienie stawów: przyczyny, objawy i leczenie choroby zwyrodnieniowej

Konsultant: prof. dr hab. n. med. Krzysztof Kwiatkowski, kierownik kliniki ortopedii Wojskowego Instytutu Medycznego
50 komentarze
Autor: Agnieszka Paculanka

Zwyrodnienie stawów było kiedyś schorzeniem osób starszych, teraz dotyczy coraz młodszych pacjentów. Choroba zwyrodnieniowa to przede wszystkim ból i ograniczenia ruchomości stawów.  Problem zaczyna się od uszkodzenia chrząstki, a może skończyć się do kalectwa. Jakie są przyczyny i objawy choroby zwyrodnieniowej stawów? Jak przebiega leczenie?

Choroba zwyrodnieniowa stawów czyli popularne zwyrodnienie stawów (łac. arthrosis deformans, morbus degenerativus articulorum, osteoarthrosis, osteoarthritis a po polsku osteoartroza), to choroba przewlekła i nieodwracalna. Nie ma jednej definicji choroby zwyrodnieniowej stawów, ale specjaliści są zgodni, że przyczyną dolegliwości jest brak równowagi między niszczeniem a odbudową w obrębie chrząstki stawowej. Czynnikami, które otwierają drogę zwyrodnieniu stawów są: nadmierne przeciążenie stawu i obniżenie jakości elementów budujących staw. Jeśli do tego dojdzie, kolejne przyczyny wystąpienia choroby zwyrodnieniowej stawów można podzielić na te, na które mamy wpływ i na te, które nie zależą od nas. Specjaliści dzielą chorobę zwyrodnieniową stawów na dwie postaci:

  • pierwotną (idiopatyczną), której przyczyna nie jest znana, prawdopodobieństwo jej wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem
  • wtórną, która ma konkretną przyczynę - mogą to być nieprawidłowości w budowie stawu, jego uszkodzenie mechaniczne, choroby przewlekłe, ogólnoustrojowe np. cukrzyca czy inne choroby stawów np. RZS

W przebiegu choroby zwyrodnieniowej można wyróżnić:

  • okresy stabilizacji – stałe nasilenie objawów, które występują tylko przy ruchu
  • okresy zaostrzeń – ból i sztywność stawów są nasilone i występują również w spoczynku i w nocy; stawy są opuchnięte a w ich wnętrzu gromadzi się w wyniku stanu zapalnego płyn

Zwyrodnienie stawów: objawy

Przyjmuje się, że pierwsze objawy osteoartrozy pojawiają się między 40. a 60. rokiem życia, ale coraz częściej można je obserwować u ludzi dużo młodszych.

U około 10 procent osób, które przekroczyły 90. rok życia, nie stwierdzono żadnych zmian w stawach w obrazie rentgenowskim.

Powinny nas zaniepokoić wszelkiego rodzaju strzykania, trzaski, zgrzytania w stawach, a także silny ból przy obciążeniu, np. przy wchodzeniu po schodach, wstawaniu z krzesła, w czasie stania. Ale uszkodzenie chrząstki nie zawsze wiąże się z dolegliwościami (np. wielu sportowców nie odczuwa bólu), dlatego rozpoznanie zwyrodnienia stawów bywa postawione za późno. Charakterystyczne w przypadku zwyrodnienia stawów jest to, że na początku objawy występują wyłącznie podczas ruchu (ból startowy, sztywność startowa), później pojawiają również w spoczynku i w nocy oraz najczęściej dotyczą jednego lub kilku stawów, choć niektórzy pacjenci cierpią na ból wielostawowy.

Oto cztery charakterystyczne objawy, które wraz z badaniem radiologicznym pozwalają postawić diagnozę:

  • ból – w chorobie zwyrodnieniowej stawów ból odczuwany jest zwykle tylko w zajętym stawie (niekiedy chory może go poczuć w pachwinie czy w pobliskim stawie np. ból kolana w przypadku zwyrodnienia stawu biodrowego), występuje na początku ruchu (ból startowy np. przy wstawaniu z łóżka, krzesła) oraz w trakcie ruchu i nasila się pod koniec dnia, a ustępuje w trakcie spoczynku
  • sztywność stawów – występuje w dwóch odmianach, jako sztywność poranna, ustępująca w kilka minut po przebudzeniu się oraz sztywność startowa, pojawiająca się w ciągu dnia po okresach bezruchu
  • ograniczenie ruchomości – z czasem pogłębiają się problemy związane z ruchomością stawu, coraz trudniej jest np. zgiąć czy wyprostowac kolano, co gorsza, może dojść do nagłego zablokowania ruchu w stawie przez fragmenty oderwanej chrząstki lub wyrośla kostne; im bardziej szwankuje staw, tym bardziej słabną mięśnie wokół, a niepełnosprawność się pogłębia
  • trzeszczenia – gdy nierówne powierzchnie stawowe trą o siebie podczas ruchu
  • zniekształcenie i poszerzenie obrysów – wynika ze zmiany osi ustawienia stawu, a także powstawania wyrośli kostnych (osteofitów) oraz wysięku

Choroba zwyrodnieniowa stawów: przyczyny

Istnieje szereg czynników, które powodują zniszczenie chrząstki stawowej i prowadzą do wystąpienia choroby zwyrodnieniowej, na niektóre z nich mamy wpływ, na inne nie. Przyczyny pierwotne zwyrodnienia nie są poznane i nie mamy na nie wpływu. Mówi się o skłonnościach genetycznych, złym składzie chemicznym mazi stawowej, niedostatecznym ukrwieniu stawów, wpływie różnych chorób, m.in. cukrzycy i zaburzeń hormonalnych, zwłaszcza niedoczynności tarczycy. Wpływu nie mamy również na wiek i płeć - wiadomo bowiem, że prawdopodobieństwo wystąpienia ChZS zwiększa się z wiekiem i wyższe jest u kobiet, szczególnie po menopauzie.

Natomiast niwelując poniższe czynniki, możemy zapobiec rozwojowi choroby lub opóźnić jej wystąpienie:

  • nadwaga lub otyłość – redukcja wagi zmniejsza zagrożenie chorobą
  • osłabienie mięśni wokół stawu – wyćwiczone mięśnie lepiej stabiluzują staw
  • czynniki zawodowe – długotrwałe przeciążanie stawów (klęczenie lub uginanie kolan, podnoszeniem ciężkich przedmiotów, powtarzające się ruchy dłoni), tu jedynym wyjściem moze okazać się zmiana pracy, a to nie zawsze jest proste
  • uprawianie sportów - niektórych dyscyplin (niekoniecznie wyczynowo) wiąże się się z częstszymi kontuzjami i urazami
  • zaburzenia budowy stawu – część zaburzeń budowy stawu można korygować poprzez rehabilitację, leczenie operacyjne i używanie ortez czy wkładek

Zrób to koniecznie

Zrób to koniecznie

Zapobiegaj urazom

Umiarkowany ruch dostosowany do naszych możliwości najlepiej służy stawom. Ważne jest, by ich nie wykręcać, ale poruszać tylko w płaszczyznach fizjologicznych. Idealny jest rower, a jeśli pływanie, to na plecach lub kraulem (w żabce skręcamy stawy). Trzeba też unikać urazów i systematycznie ćwiczyć mięśnie, pozbyć się nadwagi i otyłości, korygować niesymetryczne przeciążenia kręgosłupa (np. wyrównać podkładką w bucie długość nóg), do pracy na kolanach zakładać ochraniacze, nosić obuwie, które amortyzuje wstrząsy, nie eksploatować nadmiernie stawu w jednej pozycji.

Choroba zwyrodnieniowa stawów: leczenie

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów przebiega wielotorowo i zależy w dużej mierze od stopnia zaawansowania choroby.

  • Leczenie niefarmakologiczne zwyrodnienia stawów

Leczenie niefarmakologiczne odgrywa bardzo istotną rolę w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów. Nie tylko spowalnia degradację chrząstki stawowej, ale również pozwala w znacznym stopniu zmniejszyć objawy choroby i liczbę zażywanych leków. Zaliczane są do niego:

  • utrzymanie prawidłowej masy ciała - każdy dodatkowy kilogram zwiększa ryzyko wystąpienia choroby, a potem jej późniejszego szybszego i cięższego przebiegu
  • fizjoterapia - dobrze dobrane przez fizjoterapeutę ćwiczenia pozwalają zachować sprawność i zminiejszają dolegliwości bólowe
  • termoterapia - krioterapia: zarówno zabiegi fizykoterapeutyczne jak i zwykłe, robione w domu okłady z lodu zmniejszają ból i objawy zapalenia, ciepłolecznictwo: ciepłe okłady również zmniejszają ból i rozluźniają mięśnie
  • odciążanie stawu - wkładki ortopedyczne, ortezy, laski czy chodziki stabilizują staw
  • unieruchomienie - w okresach znacznego zaostrzenia choroby z objawami zapalenia stawu, nie należy jednak przedłużać unieruchomienia ze względu na niebezpieczeństwo zaniku mięśni
  • "ułatwiacze" - rozwiązania architektoniczne i urządzenia pozwalające odciążyć stawy w codziennym życiu

Dużą rolę odgrywa także edukacja i wsparcie - zarówno ze strony lekarza, jak organizacji pacjenckich i osób najbliższych.

  • Leczenie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne ma przede wszystkim na celu walkę z bólem. Często stosuje się żele i maści o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (np. diclofenac, piroxicam, kapsaicyna). Trzeba je wcierać w skórę 4-5 razy dziennie, tym częściej, im więcej jest tłuszczu wokół stawu.

Lekiem doustnym pierwszego wyboru, gdy ból jest łagodny lub umiarkowany, jest paracetamol, który mimo, że działa słabiej od NLPZ, to jest bezpieczniejszy. Jeśli stosowanie paracetamolu nie przynosi pożądanych efektów lub chory jest w okresie zaostrzenia choroby, podaje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. diklofenak, ibuprofen, ketoprofen, naproksen, nimesulid). Ponieważ mają sporo działań niepożądanych, należy zawsze przestrzegać zalecanych dawek i zawsze stosować tylko jeden lek z tej grupy. W zaostrzeniach choroby może okazać się konieczne podanie opioidów.

Niekiedy skuteczne mogą okazać się preparaty zawierające glukozaminę i chondroitynę - nie ma dowodów na to, że leczą czy choćby hamują postęp choroby, ale czasami zmniejszają dolegliwości bólowe.

Jeśli ból jest bardzo dokuczliwy, lekarz może zaproponować punkcję stawu, często z jednoczesnym podaniem leku - sterydu lub kwasu hialuronowego (wiskosuplementacja), a od niedawna również komórek macierzystych - do wnętrza stawu. Zwykle po takim zabiegu objawy ustępują na dłuższy czas.

Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 23.06.2017 7:51
Witam. Mi strzyka każda kość. Nawet w glowie mam trzaski i w mostku czasem. yo sie poglebia. Obserwuje to od poczatku roku. Wszystkie bsdania w normie mam. Używam 4flex witamina c lewoskretna , glukozamina. Nie wiem co robic...mam 38 lat.
Nie zarejestrowany, 15.06.2017 23:47
Mi strzykalo ... az sie wystrzykalo. Kolana, barki kostki. Wszelkie stawy. Uczucie przeskakiwania. Bol nie do wytrzymania. Musialam przerwac cwiczenia. Bol ogranicza mi poruszanie. Diagnoza:dna moczanowa. Leczenie:milurit 100, po miesiacu synocrom w kolano -bez efektu. Po podaniu odstawienie miluritu. W tydzien po odstawieniu, powrot boli. Nastepnie milurit'300 i kolchicyna (czy jakos tak). Kolana mam juz "zjedzone" i czekaja mnie operacje o ktorych nie chce nawet słyszeć. Tak sie konczy bagatelizowanie strzykania. Mam 27lat strzykam od dawna.
 
  • Chirurgiczne metody leczenia zwyrodnienia stawów

Chrząstka wprawdzie się nie regeneruje, ale współczesna chirurgia przywraca prawidłową anatomię stawu, wykorzystując fenomenalne zdolności naprawcze naszego organizmu. Operacyjne leczenie zwyrodnienia stawów zwykle dotyczy stawów kolanowych i biodrowych. Większość zabiegów wykonuje się metodą laparoskopową (artroskopia), która w małoinwazyjny sposób pozwala usunąć uszkodzone lub narosłe elementy chrząstki.

Pobudza się tkankę do rozrostu metodą punktowych mikrozłamań kości pozbawionej chrząstki. Tam, gdzie wypływa krew, powstaje skrzeplina, która z czasem przekształca się w chrząstkę włóknistą. Ma ona gorsze właściwości niż chrząstka szklista, ale może ją od biedy zastąpić.

Mozaikoplastyka - zamienia się miejscami dwa fragmenty kości z chrząstką: chory i zdrowy, wycięty z mniej ważnego strategicznie miejsca tego samego stawu; tam, gdzie był ubytek, powstaje chrząstka włóknista, a po kilku miesiącach odbudowuje się prawidłowa powierzchnia chrzęstna

Wielkie nadzieje wiąże się z przeszczepami. Ze zdrowego stawu (np. łokcia, gdy leczymy kolano) pobiera się komórki chrząstki i namnaża je w laboratorium. Następnie w miejscu ubytku wszywa się łatę z okostnej wyciętej z piszczeli. Pod łatę wstrzykuje się komórki chrzęstne (chondrocyty), które z czasem stają się prawidłową chrząstką.

Wszczepia się też całą chrząstkę wyhodowaną poza organizmem z chondrocytów rozmnażanych na specjalnym biologicznym stelażu. Uzyskany w ten sposób materiał lekarz dopasowuje do rozmiaru i kształtu uszkodzenia.

Gdy chrząstka jest całkiem zniszczona, wstawia się metalowe protezy stawów, a polietylen, ceramika lub metal zastępują chrząstkę.

Zrób to koniecznie

Zrób to koniecznie

Zgłoś się jak najszybciej do lekarza, jeśli:

  • wystąpi zaostrzenie objawów, przede wszystkim bólu – oprócz podania silniejszych leków może okazać się konieczna punkcja
  • po punkcji stawu wystąpiło znaczne nasilenie bólu, obrzęk i wzmożone ocieplenie stawu lub gorączka to mogą być objawy zakażenia, pamiętaj jednak, że ból stawu do 24 godzin po punkcji jest normą
  • objawy choroby nasilają się pomimo rehabilitacji, eliminacji czynników ryzyka, leczenia wspomagającego – być może pora pomyśleć o leczeniu operacyjnym
  • pojawią się nowe niepokojące objawy, np. ból wielu stawów, osłabienie, gorączka, nieuzasadnione zmniejszenie masy ciała
  • wystąpił ból okolicy podkolanowej lub łydki – mogła pęknąć torbiel dołu podkolanowego, towarzysząca chorobie zwyrodnieniowej; lub mogło dojść do zakrzepowego zapalenia żył głębokich

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 26.06.2017

Komentarze (1 - 10 z 50)
Kosc, 10.10.2016 18.53
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja mam 23 lata i chore kosci/stawy, reumatyczne tez i po urazie kolano , chodze na laser i krioterapie, czy jakos tak to sie nazywa, mam oprocz tego masci i jestem po sionych lekach , naprawde duza ulga.
 
malutka, 22.03.2016 20.07
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
ja mam 16 lat i mam zwyrodnienia kolana tylko że u mnie one są wynikiem urazu łąkotki do którego doszło 20 miesięcy temu . A lekarze twierdzą że zastrzyki do stawu pomogą . Jestem już po drugim zastrzyku i mam wrażenie że zamiast być lepiej jest gorzej.
 
maria, 07.03.2016 12.29
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
W moim przypadku pomogła mi dieta - najpierw 2-tyg. dr Dąbrowskiej,potem eliminowanie kolejno produktów,które powodowały bóle w stawach po ich zjedzeniu. W moim przypadku: mleko i jego przetwory, wywary mięsne i mięso,kasze,ryby. Prawdopodobnie białka tych produktów powodują stan zapalny w stawach.Należy się po prostu obserwować po zjedzeniu tych produktów na 2-3 dzień. Ja dodatkowo stosuję się do diety zgodnej z grupą krwi.Unikam także przetworzonego jedzenia i z torebek.Stosuję dużo przypraw jak: kurkuma, imbir, cynamon, zioła .W moim przypadku to jedyne leczenie,bo na leki jestem oporna. POLECAM !
 
ulka, 12.10.2015 09.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Byłam 7 tygodni na diecie dr Dabrowskiej, schudłam 16 kg ,ale jeżeli chodzi o chorobę zwyrodnieniową stawów, to nic mi nie pomogła ta dieta, a nawet zaszkodziła... dopiero po diecie dały mi znać o sobie moje chore kolana i są obydwa do operacji.. (endoprotezy).....
 
dorota, 13.08.2015 16.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Chciałam się podzielić informacja jak ja sobie radze z bólami stawów .Mam zwyrodnienie stawów obu bioder jeszcze we wczesnej fazie. Od roku piję tran jedna łyżeczka dziennie z jedzeniem ( nigdy na pusty żołądek).Efekt jest taki że powstrzymalam rozwój choroby a tran działa wręcz przeciwbolowo .Niesamowite! Kiedy zachorowalam na grypę zoladkowa i nie mogłam pić tranu przez 4 dni ból powrócił tak silny że miałam problemy z poruszaniem się .Polecam wszystkim picie tranu nie lykanie lykanie go w tabletkach. Oczywiście musi być to tran dobrej jakości najlepiej z dorsza norweskiego.Pozdrawiam
 
Koko, 08.08.2015 01.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jeśli chodzi o nowe terapie na leczenie zwyrodnień stawów, to chyba najlepsze są obecnie komórki macierzyste. Czytałam, że bardzo szybko regenerują i leczą powierzchnie stawowe. To najnowocześniejsza technologia, którą wykonuje tylko kilka klinik w Polsce, m.in. w warszawskiej Medycynie Młodości.
 
stawowa, 07.08.2015 21.30
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
moi drodzy ,mnie wyleczył jednym podpisem lekarz orzecznik ZUS z Gdańska i to na dodatek lekarz psychiatra, poprzedni orzecznik zresztą ortopeda stwierdził,znaczące naruszenie sprawności organizmu poprzez zmiany 2 stopnia stawów kolanowych a dwa tygodnie potem lekarz orzecznik psychiatra podważa opinie lekarza orzecznika ortopeda i twierdzi ,że nic mi nie jest i nie dostałam renty
 
., 10.07.2015 10.28
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Facebook.com/fizjosadyba
 
alicja3434, 26.06.2015 18.08
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja próbowałam wszystkiego, niestety żadne naturalne metody w moim przypadku nie przynosiły mi ulgi w bólu. Przez ból kolana nie mogłam normalnie funkcjonować. Dopiero zastrzyk Synolis ulżył moim cierpieniom. Skład tego preparatu to sól sodowa kwasu hialuronowego i Sorbitolu i co najważniejsze działa nie tylko przeciwbólowo, ale likwiduje proces zapalny. W moim przypadku już po pierwszym zastrzyku poczułam się dużo lepiej.
 
agata, 11.06.2015 12.30
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jeśli macie zaawansowaną albo lekką, albo jakąkolwiek chorobę zwyrodnieniową stawów to WYLECZY WAS w całości tylko dieta ewy dąbrowskiej. Mówię prawdę i są na to dowody. Więcej na jej stronie: http://ewadabrowska.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=10 Powodzenia w kuracji i wracajcie do zdrowia. Aha trzeba co najmniej 6 tygodni wytrzymać na diecie.
 
następne »
strona 1 z 5
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
FIBROMIALGIA - choroba objawiająca się bólem mięśni i kości FIBROMIALGIA - choroba objawiająca się bólem mięśni i kości

Fibromialgia (FMS) to przewlekła choroba reumatyczna tkanek miękkich. Objawia się uczuciem...

więcej

159

Ostroga piętowa - przewlekły stan zapalny powodujący ból pięty Ostroga piętowa - przewlekły stan zapalny powodujący ból pięty

Najpierw dotkliwy ból pięty czujesz tylko przy chodzeniu. Potem nie opuszcza cię nawet wtedy, gdy...

więcej

155

Dna moczanowa (podagra, artretyzm): przyczyny, objawy, leczenia Dna moczanowa (podagra, artretyzm): przyczyny, objawy, leczenia

Dna moczanowa, podagra i artretyzm to nazwy jednej choroby. Dna moczanowa, nazywana kiedyś "chorobą...

więcej

144

Zespół cieśni nadgarstka: objawy, leczenie i rehabilitacja Zespół cieśni nadgarstka: objawy, leczenie i rehabilitacja

Zespół cieśni nadgarstka objawia się początkowo sporadycznym drętwieniem i bólem palców. Potem...

więcej

139

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

W przypadku przetłuszczających się włosów warto stosować szampony zawierające miedzy innymi: kwas salicylowy, cynk, selen, ketokonazol.

Niestety, bez pomocy logopedy nie wyćwiczy Pani sama prawidłowej głoski r. Logopeda musi zdiagnozować rodzaj wady (głoska r może mieć różne formy), dobrać odpowiednie ćwiczenia, które będzie Pani...

1. Są bardzo małe szansa na zmianę położenia z główkowego na miednicowe po 36. tygodniu ciąży. 2. Do oceny położenia płodu nie potrzebne jest badanie USG. Położenie rozpoznaje się w badaniu...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.