Stawy: co robić, by były zawsze sprawne

2010-07-05 15:29 Anna Jarosz

Cokolwiek robisz – siedzisz, ziewasz, pracujesz przy komputerze – twoje stawy pracują. Gdy są zdrowe, nie zwracasz na nie uwagi. Jeśli chorują, pojawia się ból. Na schorzenia reumatyczne statystycznie częściej chorują kobiety. Dowiedz się jak dbać o stawy, by cię nigdy nie zawiodły.

Nasz uład kostny tworzy 206 pojedynczych kości połączonych różnymi rodzajami stawów. Jedne są maleńkie, np. stawy palców u nóg, inne duże, jak staw barkowy czy kolanowy.
Zakończenia kości tworzące staw są pokryte idealnie gładką chrząstką. Umożliwia ona przesuwanie się względem siebie kości z minimalnym tylko tarciem, co chroni staw przed uszkodzeniem.
Do niedawna sądzono, że ścieranie się chrząstki stawowej jest naturalnym procesem wynikającym ze starzenia się organizmu. Dziś wiadomo, że sprzyja temu m.in. nieprawidłowa budowa stawów (np. dysplastyczny staw biodrowy), predyspozycje genetyczne, urazy, zaburzenia ukrwienia, cukrzyca.
Ścieranie się chrząstki stawowej prowadzi do choroby zwyrodnieniowej stawów. Jej rozwój przyśpiesza otyłość, a także często powtarzające się czynności przeciążające stawy. Może to być nieprawidłowe – na prostych nogach – podnoszenie ciężkich przedmiotów, uprawianie niektórych sportów (np. tenis), siedzenie ze zgarbionymi plecami.

Dlaczego kobiety cierpią częściej na choroby reumatyczne

Na różnego rodzaju choroby reumatyczne, do których zalicza się także zwyrodnienia stawów, cierpi ponad 7 mln Polaków. Trzy razy częściej chorują kobiety. 
Powodem tej niekorzystnej dla płci pięknej statystyki jest fakt, że panie bardziej niż mężczyźni nadwerężają stawy: dźwigają ciężkie torby z zakupami, wykonują tysiące czynności domowych. Kondycję stawów pogarsza także każda ciąża i opieka nad niemowlęciem, która wymaga ciągłego schylania się i noszenia dziecka na rękach.  
Dodatkowo kobiety mają zwyczaj lekceważyć drobne dolegliwości, ból łagodzą maścią albo tabletką. To nie likwiduje przeciążenia stawów i z czasem dochodzi do zmian zwyrodnieniowych.

Ważne

Staw chroni torebka stawowa. To właśnie ona szczelnie go otula, tworząc wokół mocną, unaczynioną i unerwioną błonę włóknistą. Torebka stawowa jest zbudowana z dwóch warstw. Zewnętrzna składa się z włókien, z których część to więzadła łączące kości. Wewnętrzna warstwa torebki stawowej to tzw. maziówka – bardzo unaczyniona błona wytwarzająca maź stawową, gęstą ciecz, która ułatwia „poślizg”, zapewnia bezbolesne przesuwanie się kości.

Od zaniku chrząstki stawowej do utraty stabilności

Choroba najczęściej atakuje kolana, biodra, dłonie, stopy, także szyjny i lędźwiowy odcinek kręgosłupa. Najpierw chrząstka pokrywająca powierzchnie kości tworzących staw staje się chropowata, nierówna. Po latach może dojść do jej całkowitego zaniku, wtedy pozbawione osłony kości ocierają się o siebie. Grubieje warstwa podchrzęstna i tworzą się w niej liczne torbiele (jamki wypełnione śluzowatą tkanką).
To zmienia kształt stawu i może prowadzić np. do skrócenia nogi lub deformacji palców dłoni. Staw traci stabilność. W miejscu dawnej granicy między kością a chrząstką stawową wyrastają osteofity – wyrośla, które nie tylko zniekształcają staw, ale także ograniczają jego ruch i powodują ból podczas poruszania. Może się też pojawić zapalenie błony maziówkowej, przykurcz więzadeł, torebek stawowych i mięśni.
Towarzyszy temu ból – stale narastający i tępy – który nasila się po obciążeniu stawu po dłuższym chodzeniu lub staniu. Większość chorych skarży się też na sztywność stawów, odczuwaną zwłaszcza rano i po dłuższym odpoczynku. Rozruszanie się zajmuje im sporo czasu. Gdy schorzenie jest zaawansowane, stawy mogą „trzeszczeć”.
Bardzo charakterystyczne są zwyrodnienia w stawach dłoni. Zwykle chorują stawy międzypaliczkowe dalsze (te tuż przed paznokciami). Są bolesne, pogrubiałe, zniekształcone. Rzadziej pogrubiałe i bolesne są stawy międzypaliczkowe bliższe (znajdują
się w połowie palca).

Wystarczą drobne zmiany w stylu życia

Tymczasem potrzeba tak niewiele, by stawy przez długie lata były sprawne i elastyczne. Co dobrze im robi? 
» Ruch – aktywność fizyczna pozwala wzmocnić kości, mięśnie, utrzymać prawidłową ruchomość stawów i zapobiegać ich zesztywnieniu. Niekoniecznie musi to być uprawianie sportu (niewymagającego jednostajnego ruchu), wystarczy codzienne gimnastyka, bo wzmacnia mięśnie, które są dodatkowym wsparciem dla stawów, zwłaszcza tych w kręgosłupie. Idealnym sportem jest pływanie i gimnastyka w wodzie, bo usprawniają wszystkie mięśnie. 
» Równomierne obciążenia – ciężkie zakupy trzeba rozkładać do dwóch siatek, by w każdej ręce znalazło się mniej więcej tyle samo kilogramów. To chroni stawy barków, nadgarstków i kolan. Ciężkie przedmioty, np. meble, lepiej przesuwać, niż podnosić. A jeśli już musisz podnieść coś ciężkiego z podłogi, przykucnij (nie schylaj pleców!) i podnieś się, prostując nogi w kolanach. 
» Wygodne buty – na co dzień najlepsze są te z grubszą i elastyczną podeszwą, która skutecznie amortyzuje wstrząsy powstające przy stąpaniu. 
Dieta śródziemnomorska – czyli ta, której podstawą są ryby, drób, warzywa, owoce i oliwa – regularne jej stosowanie poprawia ruchomość, zmniejsza ból i zapobiega sztywnieniu stawów. Godne polecenia są tłuste ryby: łosoś, makrela, śledź, tuńczyk – gatunki zawierające dużo jodu, białka oraz kwasów omega-3. Wśród owoców na szczególną uwagę zasługują czarne porzeczki. Zawierają witaminę C, która jest niezbędna do produkcji kolagenu zapewniającego elastyczność ścięgien. Cenny jest też olej z siemienia lnianego, oliwa i orzechy włoskie – połączenie zawartych w nich kwasów omega-3 i witaminy E zapobiega stanom zapalnym stawów. 
» Meble dopasowane do wzrostu i  wykonywanej pracy – im mniej wysiłku musimy włożyć w podniesienie się z krzesła czy łóżka, im bardziej jesteśmy wyprostowani, przygotowując posiłek, tym mniej cierpią stawy, m.in. kręgosłupa i barków. 
» Zgrabna sylwetka – każdy dodatkowy kilogram niepotrzebnie obciąża stawy, osłabia więzadła i przyczynia się do szybszego zużywania się chrząstki stawowej. 
» Wierność seksualna – bo przygodny seks może się zakończyć zakażeniem chlamydiami, wyjątkowo groźnymi dla stawów drobnoustrojami. Chlamydie przestrajają układ odpornościowy tak, że organizm sam zaczyna niszczyć połączenia kości. 
» Codzienny relaks – stres sprzyja powstawaniu napięć i przeciążeń mięśni stabilizujących stawy. Emocjonalne kłopoty pociągają za sobą reakcje fizyczne: odruchowe napinanie i kurcze mięśni grzbietowych. Gdy mięsień jest skurczony przez dłuższy czas, zaciska własne naczynia krwionośne, pozbawiając się w ten sposób tlenu. Na skutek niedoboru tlenu rośnie napięcie mięśni i ból się nasila. Dlatego trzeba nauczyć się rozładowywać napięcia i dbać o komfort psychiczny.

Zrób to koniecznie

Ćwicz stopy

Aby usprawniać stopy, nie potrzeba specjalnego sprzętu. Najprostszym ćwiczeniem jest podnoszenie palcami małej chusteczki albo woreczka wypełnionego kaszą lub suchym grochem. Kolejne ćwiczenie to napinanie palców stóp – raz ściągaj je w kierunku podłogi, raz odginaj do góry. Stawy skokowe rozluźnią kółeczka kręcone stopą raz w jedną, raz w drugą stronę. Takie proste ćwiczenia można robić w wolnej chwili. Ważne, by wykonywać je regularnie. Naukowcy dowiedli, że dla stawów stóp systematyczna gimnastyka jest lepsza niż masaż.

miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
informator
|

Nie czytajcie tych reklam super produktów co niby pomagają i cuda robią. To są zwykłe sępy i naciągacze, którzy wyciągają kasę od zdesperowanych ludzi.

Marta
|

W wieku 15 lat pewnie jeszcze nie mam zwyrodnienia stawów, ale od pary miesięcy coś mi chrupie. Niestety tylko tyle ile sama mogę zrobić to codzienna gimnastyka i spróbować schudnąć, chociaż to będzie już trudniejsze. Jeśli chodzi o inne rzeczy jestem uzależniona od rodziców. CZY ISTNIEJE JAKIŚ SPOSÓB, ŻEBY PRZEKONAĆ RODZICÓW, ŻE POTRZEBUJĘ ICH POMOCY? Kiedy proszę ich o pomoc ignorują mnie lub krzyczą na mnie, że wymyślam sobie choroby. Poza tym do szkoły noszę plecak ważący ponad 10kg, a moje biurko i krzesło jest już za niskie.

nuta1
|

od ponad 20 lat naukowcy badali malza perna caniculus -gasi stan zapalny stawów- reumatyzm ,zwyrodnienia ,wskazany dla sportowców ,osób z nadwagą
od 2009 w POlsce dostępny lyprinol-ole z małza perna caniculus -cena zbyt wysoka 120żł
w badaniach była przebadana inna postać małza -mączka perna caniculus -podawana z tranem -wyciszała stan zapalny ,tylko małż zielony ma kwasy p/zapalne powstrzymujące reumatyzm i w 100% bezpieczny bo naturalny
w Polsce dostępne wersje green lipped mussel lub grunlipmuschel -cena 150 kapsułek po500mg -czyli cena dostępna dla nas -do kupienia na eperna.pl
poczytać-jest tam też dieta ............

Natalia
|

Ja sobie rozwaliłam stawy przez nadwagę. teraz od czasu do czasu wspomagam się colaflexem i jest nieźle

Mietek
|

czy pokszywa jest w stanie uratowac nasze stawy .Czy ktos morze odpowiedziec na to proste pytanie,
Mietek
Sendenhorst.

janusz
|

kolagen też mam zalecone w mojej chorobie zwyrodnieniowej stawów przeważnie muszę go zażywać na jesieni i wiosnę

magda
|

Mi w moich ćwiczeniach pomaga L-karnityna a także kolagen - 1 saszetka dziennie bardzo mi pomaga.

Dynia
|

Tutaj jest filmik z doskonałym ćwiczeniem na stawy: http://hipster.pl/mistrzowi...
Dodam, że ćwiczenie zapewnia niesamowitą frajdę:)

Kler
|

Piotrze, zgadzam się w 100%. Dlatego profilaktycznie biorę Vital3. To preparat nowej generacji bardzo wnikliwie przebadany i testowany na ludziach. Wyniki są bardzo zachęcające. A ja w ogóle nie narzekam na stawy.

Piotr
|

Jestem fizjoterapeutą i często trafiają do mnie osoby ze zwyrodnieniami i ograniczeniami sprawności w stawach. Stawy stworzone są do ruchu, więc i m więcej się będziemy ruszać tym dla nich lepiej. Oczywiście nie należny forsować stawów i nadmiernie ich przeciążać, nosić wygodne, dobrze stabilizujące nogi obuwie oraz stosować profilaktycznie, lub już leczniczo preparaty z kolagenem na wzmocnienie stawów.