Niedoczynność tarczycy: przyczyny, objawy, leczenie

83 komentarze
Autor: Agnieszka Paculanka

Niedoczynność tarczycy (hypothyreosis) spowodowana jest niedoborem hormonów tarczycy. Objawy niedoczynności tarczycy, zarówno pełnoobjawowej, jak i subklinicznej, mogą być bardzo różne i dotyczą różnych układów narządów. Utrudnia to jednoznaczne postawienie diagnozy, dlatego konieczne są badania w kierunku niedoczynności tarczycy. Jak przebiega leczenie tej choroby tarczycy?

Niedoczynność tarczycy (hypothyreosis) wiąże się z niedoborem hormonów tarczycy. Przyczyny niedoczynności tarczycy mogą być być rozmaite - od choroby autoimmunologicznej po uraz mechaniczny. Również objawy niedoczynności tarczycy są na tyle różnorodne, że często zdarza się, że pacjenci leczeni są z powodu kilku różnych chorób (np. depresji, zbyt wysokiego poziomu cholesterolu, problemów skórnych czy sercowych). Dotyczy to zwłaszcza postaci subklinicznej niedoczynności tarczycy. Co trzeba wiedzieć o niedoczynności tarczycy?

Niedoczynność tarczycy dotyczy aż do 6 procent osób do 60 roku życia, a częstość występowania wzrasta z wiekiem, istotne jest również to, że dotyka kobiety 5 razy częściej niż mężczyzn, jako dysfunkcja przemijająca pojawia się u 5 procent pań po ciąży.

Tarczyca to jeden z niewielu nieparzystych gruczołów wydzielania wewnętrznego. Jest gruczołem niewielkim, znajdującym się w przednio-dolnej części szyi. Tarczyca wytwarza trzy hormony: trójjodotyroninę (T3), tyroksynę (T4) i kalcytoninę. Odgrywają one bardzo istotną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego, układu krążenia oraz układu ruchu. Decydują również o poziomie syntezy białek oraz stopniu zużywania tlenu w komórkach i gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu.

Prawidłowe działanie tarczycy podlega podwójnej regulacji. Z jednej strony produkcja hormonów metabolicznych jest kontrolowana przez znajdujący się w mózgu układ podwzgórze-przysadka, który działa na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego – wydzielanie hormonów tarczycy wpływa hamująco na wydzielanie hormonów podwzgórzowych pobudzających tarczycę. Z drugiej zaś strony hormony tarczycowe zostają wytwarzane na skutek pobudzającego działania układu nerwowego, co ma miejsce w sytuacjach stresowych, przy nasileniu reakcji obronnej organizmu. Stężenie trzeciego hormonu tarczycy – kalcytoniny jest zależne od poziomu wapnia znajdującego się we krwi. Gdy gruczoł wydziela zbyt mało hormonów mówi się o niedoczynności tarczycy.

Niedoczynność tarczycy: przyczyny

  • choroba Hashimoto - przewlekłe autoimmunologiczne (limfocytowe) zapalenie tarczycy - niebolesne zapalenie tarczycy, powoli niszczące tarczycę i prowadzące do zmniejszenia produkcji hormonów
Subkliniczna niedoczynności tarczycy ma podobne przyczyny, jak kliniczna.
  • operacyjne usunięcie tarczycy, którego przyczyną jest np. rak tarczycy, choroba Gravesa i Basedowa czy wole guzkowe nadczynne powoduje trwałą niedoczynność tarczycy, a jej stopień zależy od tego, czy usunięto cały gruczoł czy np. jeden jego płat
  • leczenie jodem promieniotwórczym (jodem radioaktywnym; 131I), które jest stosowane w leczeniu m. in. raka tarczycy, choroby Gravesa i Basedowa czy wola guzkowego nadczynnego
  • zapalenia tarczycy (np. podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy); w tych przypadkach niedoczynność tarczycy może być przemijająca
  • polekowa niedoczynność tarczycy (np.: amiodaron - lek antyarytmiczny, interferon α - lek antywirusowy i przeciwnowotworowy)
  • niedobór jodu
  • napromienianie okolicy szyi z powodu nowotworów (np. piersi) może nawet po wielu latach skutkować niedoczynnością tarczycy

Wtórna niedoczynność tarczycy ma swoje przyczyny w przebiegu chorób przysadki, a trzeciorzędowa niedoczynność tarczycy spowodowana jest nieprawidłową pracą podwzgórza.

Wrodzona niedoczynność tarczycy może wynikać z braku tarczycy lub jej nieprawidłowego wykształcenia, nieprawidłowości dotyczących przysadki czy podwzgórza, lub z powodu niedoboru jodu.

Przyczyną wrodzonej subklinicznej niedoczynności tarczycy może być dyshormonogeneza - zaburzenia biosyntezy hormonów tarczycy, które jest dziedziczne.

Kliniczne objawy niedoczynności tarczycy

Objawy niedoczynności tarczycy u poszczególnych chorych mogą mieć różne natężenie - przy łagodnej niedoczynności mogą być one bardzo trudne do zaobserwowania. Niestety, nieleczona niedoczynność tarczycy może prowadzić do chorób serca i układu krążenia, niepłodności, a w skrajnych przypadkach do przełomu tarczycowego i śpiączki hipometabolicznej, które są stanami bezpośrednio zagrażającymi życiu. To dlatego tak ważne jest obserwowanie własnego organizmu i regularne sprawdzanie poziomu hormonów tarczycy. Lista objawów niedoczynności tarczycy jest naprawdę długa. Znajdują się na niej:

  • męczliwość
  • duszność wysiłkowa
  • spłycenie oddechu
  • nadmierna senność
  • stałe odczuwanie zimna (nawet w upalne dni)
  • częste zaparcia
  • sztywność mięśni
  • ból stawów
  • przyrost wagi mimo braku apetytu
  • ochrypły głos
  • słabsza pamięć
  • osłabiona zdolność koncentracji
  • obrzęk powiek
  • "nalana" twarz
  • często pojawia się tzw. drugi podbródek
  • obrzęk szyi
  • zanikają dołki nad obojczykami
  • zaburzenia miesiączkowania
  • łamliwość i wypadanie włosów
  • przerzedzanie się brwi
  • sucha skóra
  • utrata owłosienia w dołach pachowych
  • obniżenie nastroju i myśli depresyjne
  • objaw "brudnych kolan", "brudnych łokci"
  • ślepota zmierzchowa
  • zatrzymanie wody w organizmie
  • trudności z utrzymaniem ciąży
  • impotencja
  • zmniejszenie libido
  • objawy choroby wieńcowej
  • bradykardia zatokowa
  • spowolnienie ruchów
  • gromadzenie się płynu w otrzewnej

Subkliniczna niedoczynność tarczycy: objawy

Subkliniczna niedoczynność tarczycy może być wrodzona lub nabyta i również częściej dotyka kobiety niż mężczyzn. W przypadku subklinicznej niedoczynności tarczycy nie stwierdza się typowych objawów (przy obniżonym stężeniu hormonów tarczycy), dlatego bywa nazywana również niedoczynnością tarczycy mało objawową lub skąpo objawową, ale mogą występować:

  • u dorosłych: bóle głowy, nietolerancja zimna, zaparcia, obniżenie nastroju, stan chronicznego zmęczenia, a nawet depresja
  • u małych dzieci: przedłużająca się żółtaczką noworodków, opóźnienie w rozwoju psychicznym i fizycznym np. nieprawidłowy wzrost, trudności w przyjmowaniu pokarmów, zmniejszenie ruchliwości, ochrypły głos, zimna, łuszcząca się skóra
  • u dzieci starszych: zahamowanie wzrostu, opóźnione dojrzewanie płciowe, trudności w nauce, a także nietolerancja zimna, zaparcia, senność, spowolniała mowa, bóle głowy, suche, łamliwe i cienkie włosy, sucha i szorstka skóra

Ważne

Ważne

Tarczyca, czyli gruczoł tarczowy znajduje się na szyi przed tchawicą. Mimo niewielkich rozmiarów tarczyca ma ogromny wpływ na naszą kondycję psychiczną i fizyczną. Produkuje bowiem hormony, które sterują przemianą materii we wszystkich narządach i tkankach organizmu.

Niedoczynność tarczycy: badania diagnostyczne

W diagnozowaniu niedoczynności tarczycy podstawą są badania hormonalne. Najpierw sprawdza się stężenie TSH we krwi - gdy jego wynik jest powyżej normy, należy sprawdzić poziom tyroksyny (fT4). Jeśli mamy do czynienia z pierwotną niedoczynnością tarczycy, wynikającą z choroby tego gruczołu, to podwyższonemu stężeniu TSH towarzyszyć będzie obniżony poziom fT4.

W niedoczynności tarczycy wtórnej i trzeciorzędowej poziom hormonu TSH jest obniżony, tak samo jak poziom fT3 oraz fT4.

W przypadku subklinicznej (utajonej, podklinicznej) niedoczynności tarczycy (SNT) stwierdza się wzrost stężenia tyreotropiny (TSH) we krwi powyżej górnej granicy normy (czyli powyżej 4,5 mIU/l), przy prawidłowym stężeniu wolnej tyroksyny (fT4) i trijodotyroniny (fT3), które nie wynika z innych przyczyn (np. przyjmowania jodu, neuroleptyków czy H2-blokerów).

Lekarz może również zlecić oznaczenie stężeń przeciwciał przeciwtarczycowych w surowicy, a zwłaszcza przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO) lub przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG): podwyższone stężenie anty-TPO jest charakterystyczne dla choroby Hashimoto.

Poza tym, w postawieniu diagnozy może pomóc USG tarczycy – pomaga ustalić, jaka jest przyczyna niedoczynności tarczycy (np. choroba Hashimoto). Gdy niedoczynność jest zaawansowana, a objawy nasilone, USG jamy brzusznej i RTG klatki piersiowej pozwalają sprawdzić, czy w jamach ciała nie gromadzi się płyn, a EKG może wykazać bradykardię zatokową (zbyt wolną czynność serca) oraz niski woltaż załamków.

Warto wiedzieć

Ważne

Pracą tarczycy steruje hormon TSH wytwarzany w przysadce mózgowej. Sama tarczyca produkuje i wydziela do krwi trzy hormony: trójjodotyroninę (T3), tyroksynę (T4) oraz kalcytoninę. Sterują one przemianą materii w całym organizmie. Do ich produkcji tarczyca potrzebuje odpowiedniej ilości jodu, który przyswajamy z pożywienia i powietrza. Jeżeli tarczyca wytwarza za mało lub za dużo hormonów, zaczynają się problemy zdrowotne. Pięć razy częściej dotyczą one kobiet niż mężczyzn.

Niedoczynność tarczycy: leczenie

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na regularnej suplementacji brakujących hormonów tarczycy, czyli na przyjmowaniu preparatów tyroksyny. Obecnie jest to lewotyroksyna produkowana syntetycznie, która ma działanie jak hormon wytwarzany w tarczycy.

Efekty działania różnych preparatów lewotyroksyny mogą być nieco odmienne, dlatego lekarze radzą, by zawsze przyjmować ten sam preparat.

To lekarz ustala zarówno początkową dawkę leku jak i jej ewentualne zmiany. Leczenie tyroksyną, szczególnie w pierwszym okresie powinno być ściśle monitorowane, a dawki leków ustalane na podstawie badań kontrolnych. Dlatego, w przypadku pierwotnej niedoczynności tarczycy tak ważne są regularne pomiary stężenia TSH - na początkowym etapie wykonuje się je co 6-12 tygodni, a gdy niedoczynność tarczycy uda się wyrównać, wykonuje się je co 6-12 miesięcy. W przypadku wtórnej i trzeciorzędowej niedoczynności tarczycy skuteczność leczenia monitoruje się na podstawie badania poziomu tyroksyny (T4).

Warunkiem wyrównania niedoczynności tarczycy jest właściwie dobrana dawka lewotyroksyny i regularne jej przyjmowanie.

Jak przyjmować lewotyroksynę?


Niedoczynność tarczycy wymaga niestety przez całe życie przyjmowania lewotyroksyny i okresowych badań stężenia TSH. Samoistne wyzdrowienia możliwe sa tylko w niektórych przypadkach, takich jak np. poporodowe zapalenie tarczycy, podostre zapalenie tarczycy, polekowa niedoczynność tarczycy) może dojść do samoistnego wyzdrowienia i ustąpienia niedoczynności tarczycy.

W przypadku lewotyroksyny szczególnie ważne jest jej regularne przyjmowanie, najlepiej robić to zawsze o tej samej porze, zwykle rano, koniecznie na czczo, około 30-60 min przed posiłkiem, popijając wodą. Niektóre leki (np. preparaty żelaza) nie powinny być przyjmowane z lewotyroksyną.

Sprawdź, co trzeba wiedzieć o niedoczynności tarczycy [wideo]

Niedoczynność tarczycy dotyka około 5-7 procent kobiet i około 1 procenta mężczyzn. Główne objawy niedoczynności tarczycy to: zmęczenie, suchość skóry, zła  jakość włosów i paznokci, a także wzrost wagi ciała. Jakie badania trzeba wykonać i jak przebiega leczenie niedoczynności tarczycy?

Polecamy
Jak samemu zbadać tarczycę? Samobadanie tarczycy krok po kroku

Jak samemu zbadać tarczycę? Samobadanie tarczycy krok po kroku

Jak samemu zbadać tarczycę? Samobadanie tarczycy jest bardzo proste i może pomóc rozpoznać guzki lub wszelkie niesymetryczne zmiany, sugerujące choroby ...

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 10.02.2017

Komentarze (1 - 10 z 83)
Oliwia, 24.05.2017 13.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja stosuje kuracje konopną i jestem bardzo zadowolona. Zmniejszam dawkę i mam nadzieje, że niedługo całkiem odstawie leki ;) zażywam ekstrakt CBD 3%, dodaje energii, nie śpię już w dzień i nie męczę się tak szybko. Natomiast do diety dodałam olej konopny i konopne nasionka łuskane, które dostarczają dużo jodu i NNKT. Polecam te produkty: https://konopiafarmacja.pl/wyroby-z-konopii/13-konopne-nasiona-luskane.html
 
barbara1982 , 21.05.2017 01.18
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
witam. u mnie stwierdzono niedoczynność tarczycy przełomomowej. byłam w szpitalu i mam tabletki. pozdrawiam
 
NIEDOCZYNNKA, 06.02.2017 10.11
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
jestem chora na niedoczynnosc tarczycy i przysadki mozgowej bylam ostatnio miesiac temu u lekarza endokrynologa wyniki badan sa wyrownan, OD JAKIEGOS CZASU MAM BOLESCI BRZUCHA W OKOLICY PEPKA I WYZEJ . Uczucie ssania jakbym byla glodna lub przejedzenia. CZY TOS MI MOZE COS PODPOWIEDZIEC NA TEN TEMAT?
 
gość, 20.09.2016 20.21
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Dla tych którzy jeszcze nie zdiagnozowali u siebie niedoczynności a zaobserwowali objawy. Jakiś czas temu pewna firma wprowadziła na Polski rynek test na niedoczynność tarczycy. Robiłam, wyszedł pozytywny oczywiście poleciałam potwierdzić w laboratorium...Następnie wizyta u endokrynologa
 
BAJZEL, 19.08.2016 18.56
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mASZ ZAKWASZONY ORGANIZM A NIEDOKWASZONY ZOLADEK :POSZUKAJ KSIAZKI JERZEGO ZIEBY ;;UKRYTE TERAPIE;;ZYCZE POWODZENIA
 
Bakson , 17.05.2016 15.13
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam,nie wiem czy dobrze trafilam na str,ale mam problem i nie umiem sobie z nim poradzic,a nie mam z kim o tym pogadac,mianowicie od roku mam drzenie ciala,na poczytku objawy moje to -popekal mi jezyk,potem oko mi bardzo skakalo,na koniec zaczelo mi skakac cialo,mialam niskie cisnienie do tego silne bole glowy az w koncu zaczelo mi sie tak krecic ze nie umialam chodzic,bylam u lekarza dostalam vinamine d,magnez 400,ostropez plamisty i len,wszystkie leki przyjmowalam przez okres 3 miesiecy,poprawe bylo widac,teraz odstawiajac witamine D ,mam znow bolesci glowy i zawroty do tego ciagle chodze senna ,zmeczona nie mam radosci do zycia,jakas oslupiala jestem,i sama nie wiem co mi jest i gdzie isc po pomoc.pozdrawiam.
 
Monia, 21.03.2016 11.25
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam. Niedoczynność mam od urodzenia i zanim trafiłam na odpowiednio dopasowane ćwiczenia próbowałam wszystkiego. Na szczęście udało się schudnąć i nadal utrzymuję wagę. Zapraszam na mojego bloga szczyptasoli.pl :)
 
karolina, 02.02.2016 15.18
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mam pytanie mam 33lata mam nadczynnosc czy moge stosowac antykoncepcje tzn tabletki
 
Aga , 02.02.2016 01.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja mam stwierdzona nadczynność ale objawy niedoczynność tarczycy i też niestety w Anglii. U mnie wykryto w Polsce jak pojechałam na urlop poszłam prywatnie do ginekologa i on znalazł problem. Powiedziałam w Anglii to mi nie uwierzyli na początku. Ahhh brak słów
 
lIzabell, 12.11.2015 13.35
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Kelp nigdy nie brałam,biorę od miesiąca Hashiforte, bo z moim samopoczuciem po samym hormonie było kiepsko. Widzę lekką poprawę .W suplemencie jest dużo składników potrzebnych przy chorobie tarczycy, jest tam selen , omega 3, witamina D, cynk, kwas foliowy.
 
następne »
strona 1 z 9
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Nadczynność tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie nadczynności tarczycy Nadczynność tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy to choroba, której istotą jest nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy. Daje...

więcej

267

Niedoczynność tarczycy: przyczyny, objawy, leczenie Niedoczynność tarczycy: przyczyny, objawy, leczenie

Niedoczynność tarczycy (hypothyreosis) spowodowana jest niedoborem hormonów tarczycy. Objawy...

więcej

257

Hashimoto - przewlekłe zapalenie tarczycy. Najczęstsze objawy Hashimoto Hashimoto - przewlekłe zapalenie tarczycy. Najczęstsze objawy Hashimoto

Objawy choroby Hashimoto (przewlekłe zapalenie tarczycy) mogą być bardzo różne, ale najczęstsze z...

więcej

247

KORTYZOL powyżej i poniżej normy - interpretacja wyników KORTYZOL powyżej i poniżej normy - interpretacja wyników

Kortyzol znany jest przede wszystkim jako "hormon stresu". W sytuacjach stresowych jego stężenie...

więcej

238

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Nie pisze Pani, czy coś w ostatnim czasie zmieniło się u Pani w życiu, może pojawił się jakiś stres, który może powodować problemy z mową albo np. korygowała sobie Pani uzębienie, co też ma...

W przypadku alergii zawsze istnieje ryzyko uczulenia na kolejny czynnik, czyli po jakimś czasie po zrobieniu tatuażu, np. na barwniki. Odradzam wykonywanie u osób z potwierdzoną alergią tego typu...

Endometrium jest tkanką wrażliwą na działanie hormonów i dlatego nie ma hormonów, w tym zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych, które nie wpływałyby na nie.

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.