Nadczynność tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie nadczynności tarczycy

493 komentarze
Autor: Agnieszka Paculanka, Monika Majewska

Nadczynność tarczycy to choroba, której istotą jest nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy. Daje ona dość dokuczliwe objawy, a dodatkowo może spowodować wiele powikłań, z których najgroźniejszym jest przełom tarczycowy. Jakie są przyczyny i objawy nadczynności tarczycy? Na czym polega leczenie?

Nadczynność tarczycy czyli hipertyreoza (łac. hyperthyreosis lub hyperthyreoidismus) pojawia się, gdy tarczyca wydziela nadmierną ilość hormonów: tyroksyny (T4), trijodotyroniny (T3) i kalcytoniny. Skutki nadmiaru hormonów tarczycy w organizmie to tyreotoksykoza. Szacuje się, że nadczynność tarczycy dotyczy około 1-2 procent dorosłych w Polsce, przy czym większość chorych to kobiety.

Nadczynność tarczycy - przyczyny

- przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (początkowa faza choroby Hashimoto)
- podostre zapalenie tarczycy (początkowa faza choroby de Quervain)

  • spożywanie nadmiernej ilości jodu np. w suplementach (Jod-Basedow)
  • nadmierne dawki hormonów tarczycy (Thyreotoxicosis factitia)
  • guzy przysadki mózgowej wydzielające TSH
  • guzy trofoblastu

Czynnikiem ryzyka jest także płeć żeńska, gdyż nadczynność tarczycy jest rozpoznawana aż pięciokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Nadczynność tarczycy: objawy

  • nadwrażliwość na ciepło i nadmierna potliwość – z powodu przyśpieszonej przemiany materii organizm wytwarza więcej ciepła, i aby je odprowadzić, poci się - chory ma stale wilgotne dłonie – to dość charakterystyczny objaw; osoba z nadczynnością tarczycy źle znosi upały, zimą natomiast nie marznie, ubiera się więc stosunkowo lekko, ma wzmożone pragnienie – niezależnie od pogody i pory roku
  • drażliwość, nerwowość – z tego powodu chory często nie może sprostać obowiązkom, źle przyjmuje uwagi, trudno mu się skoncentrować
Zaburzenia pracy tarczycy często dają objawy, które mogą sugerować choroby serca czy przewodu pokarmowego. Schorzenie łatwo pomylić też z nerwicą.
  • drżenie palców – może być tak intensywne, że trudno utrzymać w dłoni długopis, zapiąć guzik, niekiedy chory szuka pomocy u neurologa, obawiając się choroby Parkinsona
  • kołatanie serca – czyli bardzo szybkie bicie serca – bywa niebezpieczne, bo może się przekształcić w migotanie przedsionków, które prowadzi do niewydolności serca. Warto zrobić kontrolne EKG, aby wiedzieć, w jakim stanie jest serce
  • osłabienie mięśni nóg – jest na tyle poważne, że ciężko wchodzić po schodach czy wstać z fotela
  • dolegliwości skórne – na podudziach i stopach mogą wystąpić czerwone, mocno swędzące plamy, a nogi nad kostkami bywają opuchnięte
  • pogarsza się kondycja włosów i paznokci – włosy stają się cienkie i rzadkie, trudno je ułożyć, paznokcie są łamliwe, mają nierówną powierzchnię i ciemnieją; sprawdź u dermatologa, czy przyczyną tego jest tylko tarczyca
  • duszność – pojawia się nawet po niewielkim wysiłku fizycznym. Większość osób z nadczynnością ma również tzw. zadyszkę wysiłkową.
  • nieregularne miesiączki – związane z nadczynnością tarczycy zwykle bywają skąpe lub całkowicie zanikają, ale trzeba to sprawdzić u ginekologa
  • zaburzenia trawienne – mogą pojawiać się biegunki (są następstwem bardzo szybkiej przemiany materii), ale częstsze są zaparcia
  • łzawienie – łzy pojawiają się przy wietrze i ostrym świetle, oczy mogą boleć, piec (uczucie piasku pod powiekami), obraz bywa zamazany lub podwójny, po uzgodnieniu z lekarzem można stosować krople – tzw. sztuczne łzy, a w słoneczne dni ulgę przynosi też noszenie ciemnych okularów

Nadczynność tarczycy może też dawać skąpe, bardzo trudne do zauważenia objawy - jest to subkliniczna (utajona) nadczynność tarczycy.

Warto wiedzieć

Ważne

Groźny przełom tarczycowy

Najgroźniejszym, aczkolwiek niezwykle rzadkim powikłaniem nadczynności tarczycy jest przełom tarczycowy, czyli nasilenie objawów nadczynności tarczycy. Jest to stan zagrożenia życia, ponieważ może doprowadzić do zapaści krążeniowej, a dalej do śmierci.

Badania w kierunku nadczynności tarczycy

Oznaczenie poziomu TSH jest jedynym z całej puli badań hormonalnych tarczycy, jakie może zlecić lekarz pierwszego kontaktu. Dalszą diagnostykę przeprowadza się już na polecenie endokrynologa.

Stwierdzenie nadczynności nie wyklucza istnienia innych chorób – należy to sprawdzić.

Niestety, na pierwszą wizytę u tego specjalisty w ramach NFZ trzeba czekać nawet rok. Jednak już to podstawowe badanie pozwala podejrzewać lekarzowi schorzenie tarczycy. W opinii lekarzy to właśnie TSH jest najczulszym wskaźnikiem mówiącym o wydzielaniu hormonów przez tarczycę. Wynik poniżej normy zwykle świadczy o nadczynności tarczycy, czyli nadmiernym wytwarzaniu hormonów przez gruczoł tarczycowy. Jeżeli wynik tego badania będzie nieprawidłowy, lekarz powinien zlecić pomiar stężenia wolnych hormonów tarczycy (FT4 i/lub FT3).

Wyniki mogą się różnić w zależności od metody analitycznej, dlatego w czasie kuracji warto kolejne badania robić w tym samym laboratorium.

W wyniku nadmiernej produkcji hormonów często tworzą się guzki - "zimne" (nie produkujące hormonów) i "gorące" (aktywne). I jedne, i drugie grożą zezłośliwieniem (głównie aktywne).

Lekarz może zlecić wykonanie USG tarczycy, scyntygrafii tarczycy lub biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC), a także prześwietlenie klatki piersiowej. Badania te pozwalają określić rodzaj i rozmiary guzków. Biopsja daje odpowiedź na pytanie, czy guzki są złośliwe, czy nie. Zdjęcie RTG pokazuje, czy tarczyca rozrasta się w stronę tchawicy. Wtedy tworzy tzw. wole zamostkowe, niewidoczne, ale utrudniające oddychanie.

By precyzyjnie postawić diagnozę, wykonuje się badanie tarczycy zwane scyntygrafią. Pacjent dostaje promieniotwórczy izotop jodu w kapsułce lub w płynie. Gdy jod wniknie do tarczycy, zaczyna się emisja promieniowania, rejestrowana przez gammakamerę. Guzki gorące wchłaniają jod, zimne - nie. Na monitorze lekarz widzi te miejsca, które wchłonęły jod, i te, które są wolne od niego. Obraz jest wielokolorowy. Tak powstaje mapa tarczycy - scyntygram.

Polecamy
Jak samemu zbadać tarczycę? Samobadanie tarczycy krok po kroku

Jak samemu zbadać tarczycę? Samobadanie tarczycy krok po kroku

Jak samemu zbadać tarczycę? Samobadanie tarczycy jest bardzo proste i może pomóc rozpoznać guzki lub wszelkie niesymetryczne zmiany, sugerujące choroby ...

Nadczynność tarczycy - leczenie

Leczenie nadczynności tarczycy polega na:

  • stosowaniu leków przeciwtarczycowych (tyreostatyków), które zmniejszają wydzielanie hormonów, a także dodatkowo beta-blokery, które pomagają złagodzić objawy nadczynności tarczycy
  • podawaniu jodu radioaktywnego
  • wycięciu tarczycy (strumektomia, tyreoidektomia) - wskazaniem do operacji jest rak tarczycy, duże wole uciskające tarczycę. Po operacji występuje niedoczynność tarczycy, która wymaga leczenia preparatami tyroksyny już do końca życia
Polecamy
Leczenie jodem radioaktywnym w chorobach tarczycy - na czym polega?

Leczenie jodem radioaktywnym w chorobach tarczycy - na czym polega?

Leczenie jodem radioaktywnym stosuje się w chorobach tarczycy, które powodują nadczynność tego narządu. Radioaktywny jod-131 jest alternatywą dla leczenia chirurgicznego ...

Nadczynność tarczycy - dieta

  • lepiej unikaj produktów obciążających przewód pokarmowy. Należą do nich: kapusta, brukselka, groch, soja, orzechy, migdały, kasze gruboziarniste
  • zrezygnuj z ostrych przypraw, takich jak papryka, pieprz, chili
  • zastąp je przyprawami łagodnymi – wanilią, koprem, kminkiem, pietruszką, lubczykiem, majerankiem, cynamonem
Polecamy
Dieta przy nadczynności tarczycy - tygodniowy jadłospis

Dieta przy nadczynności tarczycy - tygodniowy jadłospis

Ze względu na wzmożoną przemianę materii dieta przy nadczynności tarczycy powinna być dietą wysokoenergetyczną, ze zwiększoną ilością węglowodanów. Wskazane jest ...

Nadczynność tarczycy [wideo]

Nadczynność tarczycy to popularna choroba, której objawy mogą być czasami trudne do uchwycenia. Jeśli jednak zauważasz u siebie nadmierną potliwość, nadmierną nerwowość, problemy z zasypianiem, szybkie chudnięcie bez powodu, zaburzenie ze strony przewodu pokarmowego - warto zwrócić się do lekarza. Nieleczona nadczynność tarczycy wpływa negatywnie na funkcjonowanie naszego organizmu.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 18.08.2017

Komentarze (1 - 10 z 493)
Sławek, 02.06.2017 10.42
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Wartość THS nie mówi NIC tym, czy tarczyca działa prawidłowo. Daje jedynie ok 5% trafności. Gdzie badanie chociażby nadnerczy, które produkują hormony bezpośrednio wpływające na działanie tarczycy, a raczej konwersję FT4 do FT3. DHEA-S, testosteron, estrogen, kortyzol. To należy zbadać!
 
Majka, 08.05.2017 19.04
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Leczę się na nadczynność i strasznie puchną mi nogi, czy ktoś ma na to sposób ? Proszę o radę.
 
moni, 23.03.2017 11.48
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
a w jaki sposob sie leczysz, dzieki czemu schodzi opuchlizna?
 
Elwira, 22.11.2016 14.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
W przypadku nadczynności i przybierania na wadze polecam badania w kierunku insulinooporności. Trzeba zrobić krzywą cukrową i insulinową. Ja tak mam.
 
ja, 17.10.2016 01.03
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
kiedy tsh jest niskie to jest nadczynność, a kiedy wysokie-niedoczynność
 
Hashimarta, 01.10.2016 08.47
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
wytłumaczyć tym, że przy nadczynności ma się ogromny apetyt. Wręcz wilczy. Człowiek cały czas by jadł. Co z tego że przemiana materii szybka jeżeli jemy dużo to gdzieś się ten tłuszcz i tak odlozy.
 
magda, 10.09.2016 07.06
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Gdy tsh jest wysokie to jest niedoczynnosc a niskie nadczynnosc
 
Ola, 08.09.2016 08.28
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zbadaj gospodarkę insulinową. Może insulinooporność?
 
Hal, 25.08.2016 01.25
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Nadczynność jest wtedy, gdy tsh jest bardzo niskie np. 0,01 Niedoczynność, gdy wynik jest dużo powyżej 4,5 ( granica normy).
 
Anik, 08.08.2016 07.28
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
a ja wychodzę z niedoczynności i strasznie chudnę (a raczej schodzi mi opuchlizna) Poleciało 68 kg na 55 kg w ciągu 4 m-cy (170 cm wzrostu). Każdy jest inny:)
 
następne »
strona 1 z 50
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Niedoczynność tarczycy: przyczyny, objawy, leczenie niedoczynności tarczycy Niedoczynność tarczycy: przyczyny, objawy, leczenie niedoczynności tarczycy

Niedoczynność tarczycy (hypothyreosis) spowodowana jest niedoborem hormonów tarczycy. Objawy...

więcej

125

Choroba Hashimoto: przyczyny, objawy leczenie Choroba Hashimoto: przyczyny, objawy leczenie

Choroba Hashimoto (hashimoto, przewlekłe zapalenie tarczycy) jest trudna do zdiagnozowania, a jej...

więcej

118

KORTYZOL powyżej i poniżej normy - interpretacja wyników KORTYZOL powyżej i poniżej normy - interpretacja wyników

Kortyzol znany jest przede wszystkim jako "hormon stresu". W sytuacjach stresowych jego stężenie...

więcej

111

Nadczynność tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie nadczynności tarczycy Nadczynność tarczycy: przyczyny, objawy i leczenie nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy to choroba, której istotą jest nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy. Daje...

więcej

109

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Nie sądzę, aby nikt z lekarzy nie wyjaśnił Pani na czym polega Pani problem. Z Pani opisu wynika, że ma Pani wadę rozwojową macicy i pochwy. W takim przypadku postępowanie jest objawowe. Jeśli nie ma...

Torbiele jajników u kobiet w okresie prokreacyjnym najczęściej mają charakter czynnościowy, ich wymiar w cyklu może ulegać zmianie, tak że te różnice w wymiarze nie są czymś dziwnym, szczególnie...

Leczenie rozstępów jest procesem trudnym, w tej chwili stosuje się trzy główne metody: 1. kosmetyki, 2. peelingi chemiczne, 3. laseroterapię. Preparaty przeciw rozstępom powinny zawierać składniki...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.