ZAPALENIE UCHA środkowego u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie

10 komentarze
Autor: Katarzyna Hubicz, Krystyna Bilska

Choć może dotknąć każdego i w każdym wieku, to zapalenie ucha środkowego upodobało sobie dzieci. W ciągu dwóch pierwszych lat życia aż 65 proc. dzieci choruje na nie przynajmniej raz, a ok. 30 proc. więcej niż trzy razy. Ból ucha jest tak dotkliwy, że dziecko zanosi się płaczem. Jak leczyć zapalenie ucha środkowego i co zrobić, by nie doszło do groźnych powikłań?

Ostre zapalenie ucha środkowego występuje u 50-85 proc. dzieci do 3. roku życia. Im starsze dziecko, tym ryzyko zachorowania maleje – już u siedmiolatków choroba nie występuje tak często. Łatwo ją przewidzieć, gdyż aż 90 proc. przypadków poprzedza infekcja górnych dróg oddechowych.

Zapalenie ucha środkowego: przyczyny

Przyczyna tak częstych infekcji ucha u dzieci jest bardzo prosta – to przede wszystkim anatomia. U małych dzieci trąbka słuchowa jest krótka, szeroka i przebiega poziomo, łącząc jamę bębenkową z gardłem, a jej ujście w gardle jest stale otwarte. Stanowi więc idealną drogę, którą bakterie i wirusy z nosogardzieli mogą wnikać w głąb ucha. Dlatego w ok. 90 proc. przypadków ostre zapalenie ucha środkowego jest następstwem infekcji górnych dróg oddechowych.

Bardzo rzadko się zdarza, że chorobotwórcze drobnoustroje trafiają do ucha przez krwiobieg (z innego ogniska zapalnego w organizmie). Jeszcze rzadziej wnikają bezpośrednio z zewnątrz ucha, dlatego noszenie (lub nie) czapki w tym przypadku nie ma większego wpływu na rozwój oraz nawroty choroby. Natomiast czynnikiem, który na pewno sprzyja zachorowaniu, jest niedoskonałość układu immunologicznego u małych dzieci – po ukończeniu 7. roku życia infekcje ucha zdarzają się znacznie rzadziej.

Co jeszcze sprzyja zapaleniu ucha?

Poza budową anatomiczną uszu i nie w pełni wykształconym układem odpornościowym u małego dziecka, są też inne czynniki:

  • nieprawidłowości w budowie podniebienia;
  • przerost migdałków, zwłaszcza tzw. przerośnięty trzeci migdał, zamykającego ujście trąbki słuchowej;
  • niedrożność trąbki słuchowej, spowodowana np. obrzękiem alergicznym błony śluzowej wyścielającej trąbkę;
  • przewlekłe zapalenie zatok, a także choroby zakaźne – płonica, odra czy ospa wietrzna;
  • narażanie dziecka na dym papierosowy, który podrażnia śluzówkę nosa i gardła.

Zapalenia ucha: bakterie i wirusy

Najczęściej są to bakterie (około 70 procent przypadków) – Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae, czyli te same, które są przyczyną zapalenia gardła czy zapalenia krtani. Znacznie rzadziej (ok. 30 proc. przypadków) sprawcą bywają wirusy – głównie grypy, paragrypy, adenowirusy, rhinowirusy. Powodują one powstawanie wysięku, który stanowi świetną pożywkę dla bakterii.

W miarę nasilania się infekcji narasta obrzęk błony śluzowej wyściełającej trąbkę słuchową (podobnie jak śluzówki nosa podczas kataru), co upośledza jej drożność. W takim przypadku dochodzi do zaburzeń ciśnienia wewnątrz ucha, a to z kolei powoduje obrzęk błony bębenkowej i wzmożone wydzielanie śluzu. Z powodu niedrożności trąbki słuchowej śluz ma utrudniony odpływ: gromadzi się, w końcu może spowodować pęknięcie błony bębenkowej. Wówczas z ucha zaczyna sączyć się wydzielina.

Nie przegap

Zapalenie ucha: objawy

Rozwijająca się infekcja ucha u małego dziecka objawia się przede wszystkim gorączką (nawet do 40°C), niepokojem, który zaburza sen, niechęcią do ssania, wymiotami, czasem biegunką.

Nieprawdą jest, że zapalenie ucha zawsze objawia się silnym bólem ucha - w 20 procentach przypadków nie ma go wcale.

Starsze dzieci uskarżają się na niedosłuch i szum w uszach, ale dominującym objawem u większości dzieci jest ból ucha (pulsujący, który nasila się w nocy, w pozycji leżącej). Ból ustępuje wtedy, gdy pojawia się wyciek z ucha, ponieważ w wyniku perforacji błony bębenkowej zmniejsza się ciśnienie w jamie bębenkowej.

Zapalenie ucha: trafna diagnoza

Podstawą rozpoznania ostrego zapalenia ucha środkowego jest badanie otoskopowe. Polega ono na oglądaniu (za pomocą specjalnego wziernika) wnętrza przewodu słuchowego zewnętrznego i błony bębenkowej. Jeśli zachodzi podejrzenie, że mogło dojść do powikłań (np. zapalenia wyrostka sutkowego, objawiającego się obrzękiem i bolesnością okolicy za małżowiną uszną), lekarz może zlecić wykonanie zdjęcia RTG kości skroniowej.

Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 23.03.2016 15:28
Podobno właśnie szczepienie przeciwko pneumokokom może pomóc w takiej sytuacji ale jak to się mówi - do końca nikt nam tego nie zagwarantuje. Ja słyszałam wiele opini od mam przedszkolaków, że ta szczepionka faktycznie jakoś pozytywnie wpływa na odporność, uszy, zatoki czy zapalenia górnych dróg oddechowych ale dokładnych statystyk nie znam.
Nie zarejestrowany, 25.11.2015 13:36
Nigdy nie próbowałam dziecku podawać żadnych ziołowych środków, a zapalenie ucha to u nas chleb powszedni. Do tego zapalenie zatok raz na pół roku... Nie wiem, w jaki sposób mogę mogę podnieść odporność mojego dziecka. Może jakieś szczepionki?
 

Zapalenie ucha środkowego: niekonieczny antybiotyk

Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci zwykle jest leczone przez pediatrę lub laryngologa – lekarz rozpoznaje chorobę po zbadaniu ucha otoskopem, na podstawie wyglądu błony bębenkowej. Jeśli objawy są ostre – pojawi się gorączka powyżej 39°C, wymioty, biegunka, silny ból ucha – trzeba podać lek przeciwbólowy i jak najszybciej pojechać do lekarza albo wezwać go do domu. Na własną rękę nie wolno podawać żadnych leków ani tym bardziej aplikować do ucha jakichkolwiek kropli. Jeśli jednak dziecko ma więcej niż dwa lata, infekcja przebiega stosunkowo łagodnie i nie ma żadnych innych czynników ryzyka (jak zaburzenia odporności czy skłonność do nawracających zapaleń ucha), wizytę można odłożyć do następnego dnia, a do tego czasu podawać leki przeciwbólowe. Obecnie antybiotyk zalecany jest tylko w określonych przypadkach:

  • gdy chore dziecko ma mniej niż pół roku
  • u dzieci z wysoką gorączką,
  • z wyciekiem z ucha
  • w przypadku obustronnego ostrego zapalenia ucha środkowego.

W ten sposób leczone są też dzieci z grupy zwiększonego ryzyka (mające skłonność do zapaleń ucha, zespół Downa, wady twarzoczaszki, zaburzenia odporności). Podaje się go wówczas 7-10 dni. U pozostałych dzieci zaleca się "czujną obserwację", która polega na podawaniu leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych (ibuprofenu co 6-8 godzin lub paracetamolu co 4 godziny). Dopiero gdy w ciągu 24-48 godzin nie będzie poprawy, lekarz decyduje o antybiotyku. Po zakończeniu kuracji konieczna jest wizyta kontrolna.

Czasem jednak konieczna jest paracenteza – zabieg, który polega na nacięciu błony bębenkowej, dzięki czemu wydzielina znajduje ujście. Zabieg przynosi natychmiastową ulgę, łagodząc ból spowodowany napięciem zmienionej zapalnie błony bębenkowej. Dodatkowo podczas zabiegu pobiera się materiał do badania bakteriologicznego.

Kiedy już w uchu pojawi się ropna wydzielina, bardzo ważna jest odpowiednia higiena przewodu słuchowego – systematyczna zmiana opatrunków, stosowanie (przepisanych przez laryngologa) kropli do uszu. Błona po pewnym czasie regeneruje się (odrasta), nie pozostawiając uszczerbku na zdrowiu.

Zapalenie ucha środkowego: domowe sposoby

Z reguły ulgę przynosi przykładanie ciepłych suchych okładów na ucho, np. rozgrzanego na kaloryferze ręcznika. W ten sposób można bowiem przyspieszyć pęknięcie błony bębenkowej. Gdy w uchu pojawi się ropna wydzielina, trzeba czym prędzej skontaktować się z laryngologiem. Ponadto dziecko powinno wypoczywać – jeśli nie chce, nie musi leżeć, ale nie powinno forsować się fizycznie.

Zapalenie ucha środkowego: powikłania

Leczenie ostrego zapalenia ucha środkowego trwa zwykle ok. 3 tygodni. Potem należy jeszcze raz przeprowadzić badanie otoskopowe, żeby upewnić się, że infekcja została wyleczona – w jamie bębenkowej nie zalega wydzielina i zasklepił się otwór w błonie. Laryngolog powinien również skontrolować, czy nie doszło do upośledzenia słuchu. Ostre zapalenie ucha środkowego ma bowiem tendencje do przechodzenia w stan przewlekły, co prowadzi do powikłań – zapalenia wyrostka sutkowego, niedowładu albo porażenia obwodowego nerwu twarzowego, zapalenia ucha wewnętrznego. Przede wszystkim zaś do niedosłuchu, spowodowanego zaleganiem płynu w jamie bębenkowej.

Jak zapobiec chorobie?

To niezwykle trudne – nie ma specjalnych sposobów, które zapewnią ochronę przed zachorowaniem. Jedyne co zalecają laryngolodzy, to staranne leczenie wszelkich infekcji w obrębie gardła i nosa, a także stanów zapalnych ucha zewnętrznego.

Ważne

Ważne

Przewlekłe postaci zapalenia

Poza ostrym zapaleniem ucha środkowego laryngolodzy wyróżniają inne odmiany tej choroby.

  • Przewlekłe zapalenie ucha środkowego jest skutkiem niedoleczonej ostrej postaci choroby, po której w błonie bębenkowej pozostał otwór. Szczelina pozwala, by do ucha środkowego wnikały bakterie, które wywołują na nowo lub podtrzymują istniejący stan zapalny. Charakterystyczną cechą tej postaci choroby są okresowe wycieki z ucha. Często niezbędny jest zabieg podczas którego laryngolog musi zamknąć ubytek w błonie bębenkowej.
  • Przewlekłe perlakowe zapalenie ucha to także przewlekła postać choroby. Ze złuszczonego nabłonka, mas cholesterolowych, zaschniętej wydzieliny i bakterii tworzy się perlak (przypomina nieco perłę). Ta zmiana rozrasta się i powoduje zniszczenie okolicznych tkanek: kości, kosteczek słuchowych, nerwów. Jedynym sposobem postępowania w tym przypadku jest zabieg operacyjny.

Zapalenie ucha środkowego [wideo]

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: East News

Aktualizacja: 26.11.2015

Komentarze (1 - 10 z 10)
umka, 04.12.2015 11.41
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Raz synek miał zapalenie ucha (mam nadzieję, że jedyny i ostatni). Bardzo cierpiał i gorączkował i miał biegunkę. Oczywiście nie obyło się bez wizyty u pediatry.
 
Sebastian, 27.05.2015 21.26
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Przy bólu ucha u córy, używałem maści Calore Ucho. Jest to maść ziołowa która ma w składzie kamforę, olejek eukaliptusa, ekstrakt z papryczek chilli, ekstrakt z melisy. Można ją stosować z innymi lekami tylko trzeba pamiętać aby dziecko nie dotykało uszka potem oczu. Mi poleciła farmaceutka tą maść, z czystym sumieniem polecam dalej.
 
kaśka, 30.03.2015 19.40
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
u nas na szczęście okazało się że ból ucha wynika z przeziębienia a nie z zapalenia ucha środkowego. W weekend miała gorączkę i w sumie nic jej więcej nie dolegało Podobno przy katarze może wystąpić ból ucha. Lekarz powiedział że jej przejdzie i nie trzeba niczym smarować ale może macie jakieś sprawdzone maści na takie dolegliwości?
 
Nick, 06.03.2015 08.56
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Przyspiesza pękniecie błony bębenkowej?! Chyba jakiś błąd.
 
agata, 11.02.2015 15.32
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Lekarz ostatnio polecił mi taką maść rozgrzewającą do ucha calore. Czy któraś z Was to stosowała u swojego dziecka? Podobno bardzo pomaga na ból, daje ulgę.
 
Izabela , 17.07.2013 19.21
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja od dziecka borykałam się z zapaleniem ucha, nie było jednego roku, żeby nie bolały mnie uszy, zawsze był laryngolog i płukanie uszu i oczywiście antybiotyk i teraz po tylu latach wiem, że uszu sie tak nie leczy - na pewno nie antybiotykiem. Po mojej przeprowadzce do Austrii dowiedziałam się, że powodem mojego bólu uszu jest zaleganie zbyt dużej ilości woskowiny, którą tutaj laryngolodzy czyszczą raz na pół roku specjalnym odsysaczem i od paru lat zapomniałam jak bolą uszy i teraz pytam wszystkich, czy potrzebne było faszerowanie antybiotykami przez tyle lat?
 
ania, 30.06.2013 14.50
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam jak najszybciej zgłoś się z dzieckiem do laryngologa dziecinnego nie czekaj na koniec syropu . Nasza córka ma 21 miesięcy i dostała wysokiej gorączki 40 stopni po wizycie u pediatry okazało się ze to angina ropna ,dostaliśmy antybiotyk i do domu a następnego dnia znów gorączka 40 i wyciek z ucha kolejna wizyta u pediatry zakończyła się badaniem laryngologicznym i jak się okazało to nie angina tylko zapalenie ucha mimo to laryngolog nie zmienił antybiotyku tylko kazał przejąć drugą dawkę bo po jednej to niby nic nie wiadomo a dziecko nigdy nie brało antybiotyku więc powinno na niego zareagować mimo to czekaliśmy dalej i nic w nocy miała 42 stopnie gorączki i drgawki leki przeciwgorączkowe nie działały zbyt długo więc rano znów wizyta u laryngologa i diagnoza szybko do szpitala bo będzie obrzęk mózgu , w szpitalu dostała antybiotyki i pękł bębenek i zeszła ropa więc dziecku trochę ulżyło wszystko skończyło się dobrze ale nie ma co czekać długo bo w domu to nie leczenie a dziecko przechodzi straszny ból pozdrawiam
 
Mariola, 16.04.2013 08.05
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Właśnie wczoraj zawiozłam córkę do szpitala skierowanie dała Pani Doktor pierwszego kontaktu ucho jest bardzo ważne nie zwlekajcie bo mogą wystąpić niebezpieczne powikłania a zwłaszcza u dziecka Mariola
 
ghjghgh, 28.09.2010 14.48
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
czemu nie odpowiedzial? nieudzielenie informacji jest przestępstwem
 
ana25, 15.05.2008 12.42
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Bylismy u lekarza pierwszego kontaktu.Narazie przepisal na syrop, nie wiem czy to antybiotyk bo nie powiedzial.Mała caly czasz spi, ma 2,5roku.Nie je, pije tylko troszke, przez pierwsze trzy dni mial wyskoa temp.Trwa to uz 5 dni.Prosze powiedziec mi czy mam sie starac o skierowanie do laryngologa, po wybraniu tego syropu?Czy lekarz perwszego kontaktu moze mi tego odmowic?
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Wysypka u dziecka –  przyczyny wysypki, objawy, leczenie Wysypka u dziecka – przyczyny wysypki, objawy, leczenie

Wysypka u niemowlaka może przyjmować różną postać - mogą to być rozmaite krostki, plamki i grudki....

więcej

29858

Jak rozpoznać ospę wietrzną u dziecka? Objawy i leczenie ospy u dzieci Jak rozpoznać ospę wietrzną u dziecka? Objawy i leczenie ospy u dzieci

Ospa wietrzna u dzieci zwykle ma łagodny przebieg. Najczęściej chorują przedszkolaki. Czy można...

więcej

27780

Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka

Wysoka temperatura nie zawsze zwiastuje problemy ze zdrowiem. Ale gorączka u dziecka, zwłaszcza...

więcej

24907

Jak pokonać KASZEL U DZIECKA Jak pokonać KASZEL U DZIECKA

Kaszel suchy, mokry, alergiczny, szczekający... Potrafi dać się dziecku we znaki. Może utrudniać...

więcej

18725

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Żeby postawić diagnozę, potrzebowałabym jeszcze wielu dodatkowych informacji, m.in. takich, czy są podstawy do tego, czy rzeczywiście mogą to być zaburzenia na tle nerwowym, ponieważ rzeczywiście...

Kobieta, która współżyje, niekoniecznie musi "iść do ginekologa", ale dla własnego dobra powinna zgłosić się na badanie do lekarza.

Niestety nie ma jednej ogólnej zasady w diagnostyce genetycznej. Zastosowana metoda i zakres badań jest zawsze zależny od wskazania/podejrzenia. Natomiast polecić mogę poszukanie informacji na temat...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.