Jaskra - jakie są przyczyny, objawy i rodzaje jaskry?

2018-12-21 10:46 dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, specjalista chorób oczu, Centrum Okulistyczne Targowa 2, Warszawa

Jaskra rozwija się powoli, często bezobjawowo, a wykrywa się ją zazwyczaj przypadkiem, podczas badania wzroku u okulisty czy dobierania okularów. Jakie są przyczyny tej choroby i jak rozpoznać pierwsze objawy jaskry, by podjęte leczenie przyniosło najlepsze efekty?

Jaskra to bardzo groźna choroba oczu, na którą na całym świecie choruje około 70 mln osób. Mimo stale postępującego rozwoju medycyny, cały czas nie do końca znamy dokładne przyczyny jej powstawania. Nie dysponujemy również w pełni skutecznymi metodami leczenia tej choroby. Potrafimy za to opóźniać jej rozwój i dlatego tak bardzo ważne jest regularne wykonywanie badań diagnostycznych.

Jaskra: jedna choroba – wiele rodzajów

Mówiąc o jaskrze należałoby zacząć od tego, czym jaskra NIE jest. Jaskra to nie jest jedna choroba, którą można w prosty sposób zdefiniować i leczyć. Jest to grupa chorób, które powodują zanik nerwów wzrokowych i związaną z tym nieodwracalną ślepotę. W skład zaburzenia określanego wspólnym terminem "jaskra" wchodzi kilkanaście jednostek chorobowych. Każda z tych chorób ma inne przyczyny, inne czynniki ryzyka, inne objawy i rokowania i wymaga innego leczenia. Wspólnym mianownikiem jest to, że w ostateczności wszystkie te jednostki chorobowe prowadzą do zaniku nerwów wzrokowych i całkowitej ślepoty.

Objawy jaskry

Jaskra może przebiegać bezobjawowo, jednak zdarza się, że zwiastuje ją:

  • światłowstręt
  • częste łzawienie oczu
  • widzenie tęczowych kół lub mroczków przy spoglądaniu na źródło światła
  • trudności z przystosowaniem się wzroku do ciemności.

Ponieważ w przypadku jaskry najpierw znikają włóka odpowiedzialne za widzenie obwodowe, chory traci w pierwszej kolejności obraz tego, co znajduje się na obrzeżach pola widzenia.

W ostrych atakach jaskry pojawiają się:

Oko może zrobić się twarde, czerwone i bolesne. W wypadku ostrego ataku jaskry potrzebna jest natychmiastowa pomoc okulisty, często kończąca się szybką operacją.

Rodzaje i klasyfikacja jaskry

Podstawowy podział wyróżnia jaskry z otwartym i zamkniętym kątem przesączania oraz jaskry pierwotne i wtórne. Aby dokonać klasyfikacji konieczna jest znajomość szerokości kąta komory przedniej i okoliczności mogących stanowić wtórną przyczynę jaskry. Klasyfikacji jaskry dokonuje się w oparciu o:

  • szerokość kąta przesączania (badanie gonioskopowe, tomografia przedniego odcinka oka AS-OCT),
  • obraz tarczy nerwu wzrokowego, warstwy włókien nerwowych i komórek zwojowych siatkówki (badanie HRT, GDx, OCT jaskrowe, GCL/GCC),
  • uszkodzenie pola widzenia (perymetria standardowa SAP oraz nowoczesna technologia FDT),
  • główne czynniki ryzyka: ciśnienie wewnątrzgałkowe, wiek, miejscowe i ogólne naczyniowe czynniki ryzyka,
  • towarzyszące schorzenia oczne i pozaoczne oraz ich leczenie mogące stanowić wtórną przyczynę jaskry, i wreszcie
  • inne przydatne dane: ciśnienie tętnicze krwi, częstość akcji serca, poziom glukozy we krwi, migrena, marznące ręce i stopy, choroba Reynauda, choroby tarczycy, choroby neurologiczne, choroby nerek w wywiadzie, utrata dużej ilości krwi w wywiadzie, palenie papierosów, picie alkoholu, utrata widzenia w wywiadzie rodzinnym, jaskra w rodzinie.
Warto wiedzieć

Mechanizm powstawania jaskry

Wewnątrz gałki ocznej dochodzi do nieprzerwanego krążenia płynu, tzw. cieczy wodnistej, która zaopatruje tkanki oka w składniki odżywcze i odprowadza z nich produkty przemiany materii. Nowo powstały płyn odpływa do naczyń krwionośnych przez część oka nazwaną kątem przesączania. Jeśli kąt ten zamknie się lub istniejące w nim otworki, tzw. pory, ulegną zatkaniu, dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy wytworzeniem płynu a jego odpływem. W wyniku tego ciśnienie wewnątrz oka, które jest zamkniętą kulą, wzrasta i doprowadza do nieodwracalnego zniszczenia włókien nerwowych siatkówki oraz odżywiających je naczyń krwionośnych, zaniku nerwu wzrokowego i doprowadza w efekcie do utraty wzroku.

Podział jaskry

Europejskie Towarzystwo Jaskrowe (EGS) stosuje podział jaskry, uwzględniający szerokość kąta przesączania komory przedniej i przyczyny wywołujące chorobę:

  • jaskra pierwotna wrodzona
  • jaskry pierwotne otwartego kąta:

- jaskra pierwotna młodzieńcza
- jaskra pierwotna otwartego kąta (JPOK)
- jaskra normalnego ciśnienia (JNC)
- nadciśnienie oczne (NO)

  • jaskry wtórne otwartego kąta (JWOK):

- jaskra w przebiegu zespołu rzekomego złuszczania torebki soczewki
- jaskra barwnikowa
- jaskra związana z patologią soczewki
- jaskra związana z zapaleniem błony naczyniowej
- jaskra związana z odwarstwieniem siatkówki
- jaskra związana z krwotokiem wewnątrzgałkowym
- jaskra związana z guzami wewnątrzgałkowymi
- jaskra spowodowana urazem oka
- jaskra spowodowana leczeniem sterydami
- jaskra spowodowana zabiegiem chirurgicznym lub laserowym
- jaskra spowodowana zaburzeniem odpływu krwi z oczodołu

  • jaskry pierwotne zamkniętego kąta (JPZK):

- jaskra zamkniętego kąta o przebiegu ostrym, podostrym lub przewlekłym
- stan po ostrym zamknięciu się kąta przesączania
- zamykanie się kąta przesączania w przebiegu bloku źrenicznego, zespołu płaskiej tęczówki lub patologii soczewki

  • jaskry wtórne zamkniętego kąta (JWZK):

- jaskry wtórne związane z pęczniejącą lub przemieszczoną soczewką
- jaskra neowaskularna związana z zaburzeniem mikrokrążenia w oku
- jaskra złośliwa
- jaskra przebiegająca z wrodzonymi anomaliami kąta

Ważne

Jaskra: czynniki ryzyka

  • rodzinne występowanie jaskry (I stopień pokrewieństwa: rodzice, rodzeństwo)
  • wiek powyżej 40. roku życia
  • nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze
  • retinopatia cukrzycowa
  • podwyższony poziom cholesterolu
  • częste bóle głowy, migrena
  • stale zimne ręce i stopy czyli zaburzenia krążenia obwodowego
  • palenie tytoniu
  • krótkowzroczność, nadwzroczność
  • choroby gałki ocznej
  • stres
  • uraz
  • leczenie kortykosteroidami
  • długotrwałe stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych

Obecność 3 lub większej liczby czynników ryzyka wymaga wizyty u specjalisty.

Prof. dr hab. Iwona Grabska-Liberek - w 90 proc. przypadków jaskra przebiega bezobjawowo

– W Polsce szacuje się, że około 800 tys. osób choruje na jaskrę. Jaskra obok zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem i zaćmy jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty. Na świecie choruje na nią około 60 mln osób i prognozy są takie, że do 2020 roku 11 mln ludzi oślepnie – mówi prof. dr hab. Iwona Grabska-Liberek.

Źródło: www.lifestyle.newseria.pl

Jaskra: podstawą diagnostyka

Jeśli choroba ma być prawidłowo leczona, w pierwszej kolejności musi być przeprowadzona szczegółowa diagnostyka jaskry i postawione właściwe rozpoznanie. Każdy z rodzajów jaskry wymaga często zupełnie innego postępowania leczniczego względem pacjenta.

Największy problem diagnostyczny stanowi najczęściej występująca w Polsce jaskra pierwotna otwartego kąta (JPOK), która w przeważającej większości przypadków nie daje na początku żadnych objawów ostrzegawczych i chory do czasu utraty widzenia nie ma świadomości tego, że ślepnie, i nie zgłasza się do lekarza okulisty po pomoc i leczenie.

Warto wiedzieć

Pionierskie zabiegi u chorych na jaskrę oporną na leki

Pionierskie zabiegi ultradźwiękowej plastyki ciała rzęskowego, stosowane w jaskrze opornej na leczenie farmakologiczne, przeprowadził zespół pod kierownictwem prof. Edwarda Wylęgały w Katowicach. Ultradźwiękową plastykę ciała rzęskowego stosuje się w jaskrze opornej na leczenie farmakologiczne. To innowacyjna procedura, wykorzystująca energię ultradźwięków do zmniejszenia produkcji cieczy wodnistej. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Zadaniem chirurga jest precyzyjne ustawienie przetwornika emitującego ultradźwięki na oku. Po przyssaniu plastikowego interfejsu za pomocą mikropompy chirurg kontroluje proces leczenia. Wiązka lecznicza jest aplikowana na sześć sektorów twardówki, pod którą znajduje się ciało rzęskowe. Zabieg trwa mniej niż pięć minut; ze względu na precyzję i innowacyjność powikłania są rzadkie i łagodne.

Jaskra - sposoby leczenia jaskry

Jaskra jest leczona różnymi metodami - ich wybór zależy od stopnia zaawansowania choroby - od najmniej inwazyjnych - kropli - po leczenie operacyjne. Jaka metoda leczenia jaskry przynosi najlepsze efekty? Kiedy stosujemy leczenie bezoperacyjne, a kiedy konieczna jest operacja? Więcej o tym opowie nasz ekspert prof. Iwona Grabska-Liberek, ordynator oddziału okulistyki Szpitala Klinicznego im. W. Orłowskiego w Warszawie.

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

O autorze
dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, specjalista chorób oczu, Centrum Okulistyczne Targowa 2, Warszawa

Dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, inicjatorka i założycielka Centrum T2. Specjalizuje się w nowoczesnej diagnostyce i leczeniu jaskry – temu była poświęcona także jej praca doktorska obroniona z wyróżnieniem w 2010 r.

Dr n. med. Polaczek-Krupa doświadczenie zdobywa od 22 lat, odkąd rozpoczęła pracę w Klinice Okulistycznej CMKP w Warszawie, z którą była związana w latach 1994-2014. W tym okresie uzyskała dwa stopnie specjalizacji z okulistyki i tytuł doktora nauk medycznych.

W latach 2002-2016 pracowała w Instytucie Jaskry i Chorób Oka w Warszawie, gdzie zdobywała wiedzę i doświadczenie lekarskie konsultując pacjentów z całej Polski i z zagranicy.

Od lat w ramach współpracy z Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego jest wykładowcą na kursach i szkoleniach prowadzonych dla lekarzy specjalizujących się w zakresie okulistyki i podstawowej opieki zdrowotnej.

Jest autorem lub współautorem licznych publikacji w czasopismach naukowych. Członek Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO) i Europejskiego Towarzystwa Jaskrowego (EGS).

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Arek
|

Bardzo ważne, aby trafić do lekarza, który korzysta z nowoczesnych rozwiązań. Np. posiada Tablice do badania wzroku w wersji elektronicznej

Marcel
|

Ja niestety zaniedbałem narząd wzroku i ostatecznie musiałem trafić "pod laser". Na szczęście mój zabieg się udał. Po zabiegu mój lekarz prowadzący dał mi listę zaleceń, co robić, a czego nie - żeby jaskra nie wróciła (są one zbieżne z tym wpisem). Pamiętajcie, badajcie wzrok co rok - regularnie. Tylko tak można się zabezpieczyć.

kociara
|

Wszyscy lekarze mowia"badac sie,badac sie i jeszcze raz badac sie"
Wczoraj 26.07 2018 bylam na zabiegu(laser przy jaskrze),bylam swiadkiem w rejestracji pacjenta do okulisty SIERPIEN 2020.Pacjent dwa razy sie pytal"KIEDY".Ja zapytram"JAK MAMY DBAC O WZROK I ZDROWIE JESLI NIE MOZEMY DOSTAC SIE DO LEKARZY.Urzedasy w funduszu decyduja kiedy i na co mamay chorowac,CHORY JEST SYSTEM,Z DNIA NA DZIEN JEST CORAZ GORZEJ.

Wlodek
|

Jesli na wstępie piszecie:
"Nie dysponujemy również w pełni skutecznymi metodami leczenia tej choroby [...]j ...i dlatego tak bardzo ważne jest regularne wykonywanie badań diagnostycznych."
Od razu to wygląda na bezsens.
Jeśli nic nie potraficie, to po co te badania diagnostyczne. Czy tylko aby szybciej się dowiedzieć, że to leczenie nic nie da?
Że grubo zarabiacie na tzw. "diagnostyce", drogiej diagnostyce?

Bogda
|

Decydujące jest badanie GDX - jeżeli nie wykazało jaskry tzn., że jej nie ma.

emka
|

w Wawie jest kilka takich miejsc, nie będę ich reklamował, ale w niektórych placówkach rzeczywiście oszukują co do tego GDX

Wojciech
|

Wie ktoś gdzie można jeszcze zrobić gdx? Nie OCT a'la gdx tylko prawdziwy GDX

Piotrek
|

Witam nie wiem co sie dzieje z moim wzrokiem w lewym oku widze dwie linie ale są przejrzyste z jednym czarnym punktem. Czy to jest cos powaznego?? Prosze o pomoc i rade. podam e mayl. armex3@.wp.pl.

lidzia61
|

na jaskrę leczę sie kilkanascie lat - chętnie pogadam z kimś zainteresowanym na temat objawów jakie mam za sobą.mail-jadzia 200010@wp.pl.

nela3003
|

U mojego brata stwierdzono jaskrę, przypadkowo i ja się wybrałam na badanie do okulisty i po zbadaniu ciśnienia śródgałkowego okazało się ono podwyższone. Czy to oznacza, że i ja mam jaskrę? jak często powinnam się kontrolować?