CZKAWKA - przyczyny i leczenie skurczów przepony

Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" | Konsultacja: lek. med. Grzegorz Borstern, specjalista chorób wewnętrznych

Czkawka zwykle jest niegroźnym, choć kłopotliwym objawem podrażnienia przepony. Dzieje się tak, np. gdy jemy zbyt łapczywie. Bywa jednak, że zapowiada poważne kłopoty zdrowotne. Przyczyną czkawki może być na przykład cukrzyca, zapalenie wątroby lub guz mózgu. Jakie są przyczyny czkawki? Jak wygląda leczenie czkawki?

Czkawka pojawia się nagle i jest bardzo męcząca. Każdy ma swoje ulubione sposoby na czkawkę, ale jeśli ataki czkawki zdarzają ci się często i trwają długo, to zgłoś się do lekarza, bo być może czkawka jest objawem poważnej choroby.

Czkawka: przyczyny

Gdy wdychamy powietrze, przepona kurczy się i obniża. Dzięki temu klatka piersiowa zwiększa swoją objętość, a płuca wypełnia powietrze. Przy wydechu przepona się rozluźnia. Jej ruch jest kontrolowany przez nerwy przeponowe odchodzące od rdzenia kręgowego w okolicach szyi. Jeśli zakończenia nerwów przeponowych zostają podrażnione, wysyłają do mięśnia sygnały, które prowokują tzw. spazmatyczne skurcze. Przepona nie pracuje rytmicznie, a więc nie oddychamy równomiernie. Gdy gwałtownie wciągamy powietrze, głośnia i struny głosowe zamykają się i odcinają dopływ powietrza, czyli jego wdychanie. Wówczas wydobywa się z ust dobrze wszystkim znany dźwięk - hyk! Czkawka u dorosłego człowieka może być wywołana każdym podrażnieniem przepony. Będzie reakcją na zachłanne jedzenie "na sucho", przejedzenie powodujące rozciągnięcie żołądka, który uciska przeponę. Doprowadzi do niej również podrażnienie gardła lub żołądka bardzo gorącym lub zimnym płynem. Taką samą reakcję spowoduje nadmiar alkoholu (zatrucie nim organizmu) albo mocznica, czyli zatrzymanie w organizmie produktów przemiany materii. Trudno wymienić pełną listę przyczyn czkawki, bo - jak twierdzą lekarze - może ją wywołać każde zdarzenie.

Choroby, które mogą być przyczyną czkawki

Tego nie rób

Nie kładź się na prawym boku

Przepona pracuje przez całe nasze życie bez jednej przerwy. Od jej aktywności zależy sprawność układu oddechowego. Zbudowana jest z dwóch kopuł: lewej i nieco wyżej położonej prawej. Oddzielają one jamę brzuszną, w której znajduje się m.in. żołądek, od klatki piersiowej, gdzie mieszczą się płuca i serce. Warto o tym pamiętać, by np. po przejedzeniu nie kłaść się na prawym boku, nie ugniatać dodatkowo przepony i nie przysporzyć sobie kłopotów z oddychaniem.

Czkawka nerwusom zdarza się częściej

Wiadomo, że często występuje u młodych osób z objawami nerwicy. Francuscy badacze sugerują nawet, że za czkawkę odpowiada jeden z obwodów nerwowych w naszym mózgu. Ten odziedziczony po praprzodkach zespół komórek nerwowych pozwalał kontrolować wentylację skrzeli. U współczesnych płazów reguluje on zamykanie głośni podczas pompowania wody przez skrzela, dzięki czemu nie przedostaje się ona do płuc. Odruch ten ustaje, gdy w wodzie zwiększa się stężenie dwutlenku węgla. Ale przecież człowiek nie ma skrzeli. To prawda, ale jedyną naukowo potwierdzoną metodą powstrzymania czkawki jest właśnie zwiększenie we wdychanym powietrzu stężenia dwutlenku węgla. Najprościej osiągnąć to, wdychając i wydychając powietrze z papierowej torebki. Inna grupa naukowców sugeruje, że u ssaków czkawka jest odruchem, który uczy dziecko ssać pierś. Pojawia się jeszcze, zanim malec opuści brzuch mamy. A potem, w pierwszych miesiącach życia, niemowlę ma czkawkę właściwie po każdym posiłku. Niezależnie jednak od teorii powstawania czkawki, gdy trwa kilka godzin, często powraca, sygnalizuje, że w narządach wewnętrznych dzieje się coś złego. Wtedy koniecznie trzeba zgłosić się do lekarza.

Kiedy potrzebne jest leczenie czkawki

Niektórzy dostają silnej czkawki przed spotkaniem z obcymi ludźmi, załatwieniem sprawy w urzędzie. Jeżeli lekarz uzna, że winny jest stres, może zaproponować leki uspokajające lub rozkurczające. Gdy stres zostanie wykluczony z grona podejrzanych, konieczne są dokładniejsze badania. Przyczyną dolegliwości mogą być bowiem schorzenia ośrodkowego układu nerwowego lub choroby powodujące wzrost ciśnienia śródczaszkowego, np. przewlekła niewydolność nerek, cukrzyca. Czkawka może być również wynikiem zapalenia otrzewnej, niedrożności jelit, zapalenia wątroby. Podobne objawy będą miały osoby cierpiące z powodu guzów w klatce piersiowej, okolicach szyi, ale także mające powiększone wole czy ostry stan zapalny klatki piersiowej. Czkawka prześladuje też osoby z guzami mózgu - guz drażni nerw błędny przebiegający przez szyję do klatki piersiowej i przepony. Taka sama reakcja nastąpi, gdy nerw ten będzie drażniony przez pasożyty gnieżdżące się w uchu. Bywa jednak, że kolejne badania nie pozwalają określić przyczyny dolegliwości. Jeżeli nie pomagają leki uspokajające lub rozkurczowe, czkawkę uznaje się za schorzenie samoistne, z którym trzeba się nauczyć żyć. W skrajnych sytuacjach czasem wykonuje się zabieg chirurgiczny, który polega na przecięciu nerwu przeponowego.

Zrób to koniecznie

Idź do lekarza, jeśli czkawce towarzyszą:

  • silny ból brzucha
  • wzdęcia, odbijanie się, brak apetytu, wstręt do jedzenia mięsa
  • ostra biegunka
  • bóle w klatce piersiowej, duszność i plucie krwią
  • silne bóle lub zawroty głowy, zaburzenia widzenia

Konsultacji wymaga także sytuacja:

  • gdy czkawka wystąpiła po przyjęciu nowego leku
  • gdy czkawka u osoby dorosłej utrzymuje się dłużej niż 8 godzin, u dziecka - 3 godziny
miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
ELA
|

Ciekawi mnie,czy czkawka minęła,bo syn ma ciągłą(nie ma podczas snu) od ok 5 lat.Proszę o odpowiedź na meila elzunia2200@wp.pl

Wojtek B.
|

Mam czkawkę po wypiciu 3 piw z lodówki w ubiegły poniedziałek, od soboty zapalenie garla
i migdałków.Sposoby domowe jakie znam an lekarz piewszego kontaktu ne pomagają. lekarz przepisał mi leki na czkawkę w piątek a w sobotę wieczorem ból gardła. w poniedziałek przepisał mi anybiotyk i uczulenie.....Dzisiaj odstawione leki imam uzywać wapno, Clatra na uczulenie i płukać szałwią.......jestem zdesperowany.....

joanna
|

Boże co za bzdury! od kiedy głośnia i struny glosowe zamykają się (a bardziej profesjonalnym określeniem-zwierają) podczas wdechu! Nawet jeśli jest najszybszy na świecie!! Struny głosowe zwierają sie przy tworzeniu dźwieku!

JULIAN
|

Witam wszystkich. Wczoraj załączyła mi się ukochana czkawka ,która potrafi męczyć godzinami.Postanowiłem poszukać jakiegoś sposobu na tą franie i udało się. SUPER...
Wystarczyło wypić KEFIR z lodówki i po minucie ukochany spokój. Naprawdę pomogło więc dziele się tą informacją z wami i Pozdrawiam...

ktoś ^^
|

Moim najlepszym sposobem na czkawkę jest niezawodny i zawsze działający sposób - zatkaj nos, i wypij najwięcej WODY ile dasz rady ( jednym tchem ). Picie z zatkanym nosem może być trochę nie przyjemne.... Lecz warto, polecam ;)

Krab Jozek
|

a ja uwielbiam moją czkawke, lovciam ją . ona powoduje że mam dreszcze , to takie noo, yy, jakby to powiedzieć, no wiesz, ten tego , mogłabym mieć ją codziennie , ale nie chce mnie łapać często, co mam zrobić ŻEBY ją dostać ?? pomóżcie :D

berry
|

Ja mam czkawkę gdy płacze, ale tylko wtedy gdy płaczę z nerwów, gdy nagle coś mi się przydarzy i próbuje się powstrzymać od płaczu ale nie daje rady. Wtedy płacze i za chwile mam okropną czkawkę, nie do opanowania przez dosyć długi czas, nawet jak już przestane płakać, mówię ze jest już w porządku, już ok a tu ta czkawka ciągle jest i muszę trochę odczekać żeby jakoś minęła.

Monia32
|

ja mam czkawkę od 2001 roku i na początku męczyła mnie do dwóch godz po przechodzi potem znowu ją miałam i tak w kółko a od pewnego już czasu mam czkawkę która mnie dusi i to łapie zawsze przed snem tak mnie dusi że mam sine usta i brakuję mi powietrza robi sie to tak cztery razy zaczynam oddychać głęboko i kręci mi się wtedy w głowie i zaczynam płakać. raz też miałam czkawkę tak około 19 godz taką intensywną która też mnie dusiła tak az do 23 godz potem miałam już cichą taką cichszą nawed jak usnełam to ją miałam i tak przez dwa dni . nie wiem co mam robić i gdzie iść boję się że udusi w końcu :(

BleziSnajpa
|

Mnie czkawka łapie najczęściej od śmiechu

eon
|

W moim przypadku po zaaplikowaniu sobie kropli uspakajających na łyżeczce od herbaty z odrobiną cukru czkawka po kilku minutach mija.