CRP - kiedy wykonuje się badanie CRP? Jakie są normy CRP?

dr n. med. Karolina Karabin, biolog molekularny, diagnosta laboratoryjny, Cambridge Diagnostics Polska

Badanie CRP, tzw. białko ostrej fazy pomaga ocenić, czy w organizmie toczy się stan zapalny wywołany przez drobnoustroje, uszkodzenie tkanek, rozwijający się nowotwór lub proces autoimmunologiczny. Kto powinien wykonać badanie białka CRP? Jaka jest norma CRP i jak interpretować wynik? Przeczytaj albo posłuchaj!

Spis treści:

  1. Badanie CRP - na czym polega i jakie są normy CRP?
  2. Badanie CRP - interpretacja wyniku
  3. Badanie CRP - co oznacza wysoki poziom?
  4. Badanie CRP a choroby sercowo-naczyniowe
  5. Badanie CRP - rola białka CRP w organizmie
  6. Badanie CRP - wskazania

CRP jest glikoproteiną zbudowaną z 5 identycznych podjednostek (pentamer) o masie 23 kDa. Należy do tzw. białek ostrej fazy i jest elementem nieswoistej odpowiedzi odpornościowej. 

CRP jest wytwarzane głównie przez wątrobę pod wpływem cytokin prozapalnych. Oprócz tego jego mniejsze ilości CRP mogą być produkowane przez komórki nerwowe, monocyty, limfocyty oraz blaszkę miażdżycową.

Białko CRP zostało odkryte przez Tilletta i Francisa w 1930 roku i zostało po raz pierwszy wyizolowane z surowicy pacjenta z ostrym stanem zapalnym spowodowanym przez bakterię Streptococcus pneumoniae.

Białko CRP jest nieswoistym markerem stanu zapalnego i nie pozwala na zlokalizowanie źródła stanu zapalnego ani określenia jego przyczyny. W celu określenia źródła i przyczyny stanu zapalnego należy wykonać dodatkowe badania obrazowe i laboratoryjne.

Na stężenie białka CRP mają wpływ różne czynniki:

  • wiek
  • rasa
  • płeć
  • pora roku
  • aktywność fizyczna

Ponadto niektóre leki, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, statyny i fibraty mogą fałszywie zaniżać stężenie białka CRP, gdyż leki te zmniejszają odpowiedź zapalną w organizmie. Ponadto suplementacja magnezu może fałszywie zaniżać stężenie białka CRP.

Posłuchaj, jakie znaczenie ma białko CRP i jakie są jego normy. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Badanie CRP - na czym polega i jakie są normy CRP?

Oznaczenie białka CRP wykonuje się z krwi żylnej pobranej ze zgięcia łokciowego. Nie trzeba być na czczo. Cena badania w prywatnym laboratorium waha się od 10 do 25 zł. 

Norma laboratoryjna dla białka może różnic się pomiędzy poszczególnymi laboratoriami. Zwykle przyjmuje się, że wartości białka CRP u osób zdrowych powinny wynosić poniżej 10 mg/l. Natomiast wartości powyżej 10 mg/l mogą wskazywać na toczący się stan zapalny w organizmie.

W laboratoriach diagnostycznych białko CRP oznacza się za pomocą metod immunoturbidymetrycznych, immunonefelometrycznych lub immunoenzymatycznych (np. ELISA). W diagnostyce białka CRP wykorzystuje się metody konwencjonalne, których próg detekcji wynosi 5-10 mg/l. Jednak coraz powszechniej stosowane są metody wysokoczułe z progiem detekcji wynoszącym około 0,01 mg/l.

Pozwalają one na ocenę bardzo niskich stężeń białka CRP (tzw. wysokoczułe białko CRP lub hs-CRP). W obydwu przypadkach oznacza się tą samą substancję chemiczną, jednak badanie hs-CRP jest o wiele czulsze i może być stosowane w ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Badanie CRP - interpretacja wyniku

Najwyższe stężenia białka CRP (nawet powyżej 500 mg/l) obserwuje się w trakcie zakażeń bakteriami Gram-ujemnymi. Zakażenia bakteriami Gram-dodatnimi i pasożytami powodują mniej gwałtowny wzrost białka CRP (około 100 mg/l). Najmniej białko CRP reaguje na zakażenia o podłożu wirusowym (wzrost do około 50 mg/l).

W celu zróżnicowania zakażenia bakteryjnego od wirusowego o podobnym przebiegu klinicznym, bardzo często zleca się badanie stężenia prokalcytoniny. Stężenie prokalcytoniny znacznie wzrasta w trakcie zakażenia bakteryjnego, natomiast w przypadku zakażenia wirusowego jej stężenie wzrasta nieznacznie.

Badanie CRP - co oznacza wysoki poziom?

Białko CRP jest nieswoistym markerem toczącego się stanu zapalnego, zakażeń, uszkodzeń i martwicy tkanek.

Bardzo wysokie stężenie białka CRP we krwi może być spowodowane:

Wysokie stężenie białka CRP we krwi może być spowodowane:

Badanie CRP a choroby sercowo-naczyniowe

Badanie stężenia białka CRP ma również zastosowanie w ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. W takim przypadku oznacza się wysokoczułe białko CRP, a interpretację wyniku badania określa się w następujący sposób:

  • hsCRP poniżej 1 mg/l – niskie ryzyko sercowo-naczyniowe.
  • hsCRP 1–3 mg/l – umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe.
  • hsCRP powyżej 3 mg/l – wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe.

Badanie CRP - rola białka CRP w organizmie

Białko CRP jest produkowane w trakcie stanu zapalnego, głównie pod wpływem interleukiny 6 (IL-6), ale także w mniejszym stopniu interleukiny 1β (IL-1β) i czynnika martwicy nowotworowej α (TNF-α).

Gdy stężenie IL-6 rośnie podczas ostrego stanu zapalnego, wątroba rozpoczyna produkcję białka CRP, którego stężenie we krwi gwałtownie wzrasta (nawet 1000-krotnie).

Poziom białka CRP zaczyna wzrastać od 4 do 6 godzin po rozpoczęciu stanu zapalnego i osiąga szczyt po około 1 do 2 dni.

Białko CRP odgrywa rolę w rozpoznawaniu drobnoustrojów oraz uszkodzonych komórek. Wiążąc się z antygenami na powierzchni drobnoustrojów, ułatwia ich rozpoznanie i usunięcie przez układ odpornościowy.

W tym celu ma zdolność aktywowania układu dopełniacza i komórek żernych (neutrofilów i makrofagów) za pośrednictwem receptorów Fc. Oprócz tego stymuluje ono dalsze wydzielanie IL-6, IL-1 β i TNF- α.

Okazuje się również, że białko CRP oprócz wspomnianych właściwości prozapalnych ma również właściwości przeciwzapalne, gdyż stymuluje uwalnianie cytokin przeciwzapalnych, takich jak interleukina 10 (IL-10). Ma to zwykle miejsce kiedy białko CRP jest zaangażowane w procesy gojenia się ran, naprawy tkanek i usuwania uszkodzonych komórek.

Rodzaje białek CRP

Białko CRP wydzielane przez wątrobę składa się z pięciu identycznych podjednostek ułożonych w pierścień. Taka forma biochemiczna białka CRP nazywa się pentameryczną izoforma białka CRP (pCRP) i jest bardzo dobrze rozpuszczalna we krwi. Białko pCRP ma przede wszystkim właściwości przeciwzapalne i bierze głównie udział w fazie ustępowania stanu zapalnego.

W momencie kiedy białko pCRP wchodzi w interakcje z uszkodzonymi komórkami lub drobnoustrojami jej podjednostki białkowe rozpadają się nieodwracalnie, powodując powstanie momomerycznej izoformy białka CRP (mCRP). W przeciwieństwie do izoformy pCRP, białko mCRP ma właściwości prozapalne, a jego nie rozpuszczalność we krwi powoduje że pozostaje w miejscu stanu zapalnego.

Badanie CRP - wskazania

Wskazaniem do badania CRP w laboratorium jest podejrzenie ostrego lub przewlekłego stanu zapalnego oraz uszkodzenia tkanek. Dlatego badanie białka CRP zleca się w przebiegu:

Białko CRP może być również podwyższone w przebiegu:

Jednak aktualnie jego znaczenie kliniczne w tych schorzeniach nie zostało ustalone i wymaga dalszych badań.

Oznaczanie białka CRP jest także przydatne w monitorowania dynamiki procesu zapalnego w trakcie leczenia np. w chorobach reumatycznych.

Kiedy stan zapalny wygasa poziom białka CRP spada już po 24 godzinach.

Szybkość spadku białka CRP powoduje, że jest ono bardzo dobrym wskaźnikiem zakażeń pooperacyjnych, ostrych zakażeń u noworodków i dzieci oraz wczesnym wskaźnikiem odrzucenia przeszczepu.

Piśmiennictwo

  1. Choroby wewnętrzne, pod red. Szczeklik A., Medycyna Praktyczna Kraków 2005.
  2. Del Giudice M. i Gangestad S.W. Rethinking IL-6 and CRP: Why they are more than inflammatory biomarkers, and why it matters. Brain Behav Immun. 2018, 70, 61-75.
  3. Black S. i wsp. C-reactive Protein. J Biol Chem. 2004, 19, 279(47), 48487-90.
O autorze
Karolina Karabin, diagnosta molekularny
dr n. med. Karolina Karabin, biolog molekularny, diagnosta laboratoryjny, Cambridge Diagnostics Polska
Z wykształcenia biolog ze specjalizacją mikrobiologia i diagnosta laboratoryjny z ponad 10-letnim stażem w pracy laboratoryjnej. Absolwentka Studium Medycyny Molekularnej oraz członek Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka.Kierownik grantów naukowych realizowanych w Pracowni Diagnostyki Molekularnej przy Klinice Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych WUM. Tytuł doktora nauk medycznych w zakresie biologii medycznej obroniła na I Wydziale Lekarskim WUM. Autorka wielu prac naukowych i popularnonaukowych z zakresu diagnostyki laboratoryjnej, biologii molekularnej i żywienia. Na co dzień jako specjalista w zakresie diagnostyki laboratoryjnej prowadzi dział merytoryczny w Cambridge Diagnostics Polska oraz współpracuje z zespołem dietetyków w Poradni Dietetycznej CD. Ze specjalistami dzieli się praktyczną wiedzą dotyczącą diagnostyki i dietoterapii chorób na konferencjach, szkoleniach oraz na łamach czasopism i portali internetowych. Szczególnie zainteresowana wpływem współczesnego stylu życia na procesy molekularne w organizmie.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Edyta
|

CA-15.3 ( ICD-9; I 43) - 12,50 U/ml. Zakres normy 0 - 31,30 N ( norm) (standard ) - wartość negatywna powyżej normy- negatively.
CA-125 ( ICD-9; I 41) - 30,90 U/ml . Zakres normy 0- 41,50 N ( norm) (standard ) - wartość negatywna powyżej normy- negatively.
CRP ( ICD-9: I 81 ) - 24,10 mg/l . Zakrs normy 0-5 H - wysoki HIGH .
Od 2015 roku torbiel w jajniku bolesny , bóle podbrzusza , przy chodzeniu wstawaniu , gorączka, bóle uda lewego, stopy lewej. Bóle podbrzusza. Bolesne piersi krwawienie miesiączkowe 14 dni . Wzrost piersi 8 cm , zmniejszenie 7 cm od 2017 do września 2018 . Wzrost wagi 1 kg od grudnia 2017 . Proszę dr Kuliga bay mnie operował przyjął do Szpital ICMP w Łodzi e mailowo kierując prośbę do rejestracji ICMP w Łodzi. W dniu 07.09.2018 anulowano mnie wizytę do dr Kuliga. Jak sugerował lekarz Borkowski, Adam Świątek. Tomasz Rembowski. 22.08.2018 nie przepisał Vasilip 10 mg Tomasz Rembowski leku na cholesterol, itd.. Jestem wysokim ryzykiem wylewu do mózgu z powodu nie operowania naczyniak żylnego w lewej półkuli móżdżku nabytego 1 stycznia 2014 roku. Edyta z Łodzi

elka
|

Dopiero wysokie CRP powyzej 40 sugeruje bakterie i tylko takie infekcje leczy sie antybiotykiem. Jedzenie antybiotyków na wirusówki nie dość ze nic nie daje to jeszcze szkodzi na watrobe i jelita. Jak mnie cos zbiera to robie badanie krwi CRP w przychodni albo test CRP Screen z apeki i dopiero sie zastanawiam czy isc do lekarza czy leczyć się samodzielnie domowymi sposobami.

Mama Eli
|

Dokładnie trzeba sie badać samemu, tym bardziej taki test u dziecka moze go ochronić przed antybiotykiem ktory najczesciej dawany jest na choroby wirusowe ktorych i tak nie wyleczy

aja71
|

Witam wszystkich.Dziś wyszedłem ze szpitala.Trafiłem tam bo crp 254 a ob 40. Wyszło że mam zapalenie opłucnej.Przy wypisie crp 23 i antybiotyki w domu...

Maja
|

mam 59 lat ostatnio spuchl mi palec wskazujacy prawej reki lekarz w szpitalu przepisal mi antybiotyk i kazal brać do konca na drugi dzien kazano mi isc do rodzinnego , lekarz specialista rodzinny skierowal mnie na CRP wyszlo 9,81 mowi ze mam zapalenie ale w czym to nie powiedzial tez ostatnio bylam przyziebiona a z tym palcem skierowal mnie dor eumatologa za miesiac przez ten czas przepisal mi Diclo Duo Combi 1x dziennie az do wizyty reumatologa malo pomaga smaruje cwicze troche zeszlo ale nadal mam lekki bol palca do konca nie moge zginac

bardzo proszę o odp
|

CRP ILOŚCIOWO <1.0

Renia
|

Ostatnio przy zapaleniu oskrzeli mój wynik CRP wynosił 17.
Lekarz uprzedził mnie, że norma jest do 10, ale gdybym miała 150 lub
więcej, mam natychmiast zgłosić się do lekarza., bo może być. zapalenie płuc. Czy z tymi wynikami CRP nie jest tak, jak z cholesterolem?
Ciągle obniżają i tylko każą brać statyny.

PanAAM
|

Nie należy wierzyć lekarzom rodzinnym i iść za 'many' do lekarza specjalisty który pracuje w szpitalu i przyjmuje gdzieś prywatnie a najlepiej do kilku by się dowiedzieć co się dzieje z naszym zdrowiem. . Mnie np przy PSA 3,7 lekarz urolog leczył na zapalenie prostaty. Po jego kuracji było 7,6. Zmienił leki i było 13. Przy 17 poprosiłem by dał skierowanie na biobsję. Stwierdził że on wie lepiej co robić. Nadal z uporem maniaka leczył mi zapalenie prostaty. Po prywatnym załatwieniu okazało się że mam raka prostaty i to od dwóch lat i nie można leczyć operacyjnie bo rozlał się za torebkę. Została radioterapia która mnie wykończyła. Tak samo z CRP. Lakarz nieuk widzi dopiero jak ma się sepsę i jest się jedną nogą u piotra

Aga
|

Czy crp u mężczyzny starszego 29 to może być coś poważnego. lekarz podejrzewa bireliozę

MIREK
|

co pani za glupoty opowiada.duzy bol,wczesniej przebyte sprawy nowotworowe nie sa podstawa skierowania do szpitala?chyba pani albo nie rozumie albo swiadomie czeka az maz sie wykonczy.calkowicie tragiczne rozumowanie z pani strony.natychmiast trzeba isc na SOR w szpitalu oraz zlozyc skarge do NFZ na lekarza.i to NATYCHMIAST. podejrzewam natomiast ,ze cos z pania jest nie tak skoro czeka pani na skierowanie od lekarza IDIOTY.