Bezsenność - skutki braku snu. Do jakich chorób może doprowadzić brak snu?

Monika Majewska

Brak snu może mieć poważne skutki zdrowotne. Brak snu może doprowadzić do rozwoju wielu groźnych schorzeń, w tym cukrzycy, nowotworów i chorób psychicznych. Poza tym brak snu może spowodować obniżenie popędu seksualnego, zaburzenia pamięci i koncentracji, a także rozdrażnienie i nerwowość. Sprawdź, jakie jeszcze mogą być skutki braku snu.

Skutki braku snu to nie tylko przekrwione oczy, sińce pod oczami i uczucie zmęczenia. Przewlekły brak snu może doprowadzić do rozwoju wielu chorób, takich jak, m.in.: otyłość, cukrzyca, depresja, a nawet nowotwory. Tymczasem na brak snu narzeka już co drugi Polak. Jednak ile należy spać, aby się wysypiać? Amerykańscy naukowcy określili idealny czas snu dla poszczególnych grup wiekowych. Przekonują oni, że dorośli w wieku od 18. do 64. roku życia powinni spać nie więcej niż 9 godzin. Natomiast dla osób powyżej 65. roku życia najzdrowszy będzie 7-godzinny sen. Najwięcej snu potrzebują dzieci. Jak przekonują badacze ze Stanów Zjednoczonych, dzieci od 6. do 9. roku życia potrzebują do 11 godzin snu na dobę, a nastolatki - od 8 do 10 godzin.

Skutki braku snu. Nadwaga i otyłość

Brak snu grozi przyrostem masy ciała, co zostało udowodnione naukowo. Badacze z uniwersytetu w mieście Uppsala (Szwecja) na łamach pisma "American Journal of Clinical Nutrition" przekonują, że brak snu może doprowadzić do zaburzeń metabolizmu, a co za tym idzie - spowolnienia procesu spalania kalorii, a dalej nadwagi. W eksperymencie naukowców wzięło udział 14 osób, które podzielono na 3 grupy. Jedna nie spała w ogóle, drugiej ograniczono sen, a trzecia spała przepisowo. Okazało się, że nawet jedna nieprzespana noc spowalnia metabolizm od 5 do 20 procent.¹

Przewlekła bezsenność - trwająca ponad miesiąc - powinna być leczona. W przeciwnym razie może doprowadzić do rozwoju wielu chorób.

Brak snu może doprowadzić do nadwagi i otyłości także z innego powodu - zwiększenia apetytu na wysokokaloryczne pokarmy, skłonności do spożywania większych porcji. Do takich wniosków doszli badacze z Kliniki Mayo po przeprowadzeniu eksperymentu na 17 zdrowych młodych kobietach i mężczyznach. Część spała normalnie, a pozostałym skrócono sen o 1/3. Okazało się, że osoby, które spały krócej niż grupa kontrolna, każdego dnia spożywały średnio o 549 kalorii więcej. Krótszy sen przyczyniał się bowiem do spadku poziomu leptyny - hormonu wytwarzanego w tkance tłuszczowej, który zmniejsza apetyt, a także powodował wzrost poziomu greliny, która pobudza apetyt.

10 przykazań dobrego snu - sprawdź!

Skutki braku snu. Cukrzyca

Brak snu może się przyczynić do zaostrzenia cukrzycy typu 2, twierdzą badacze z Wydziału Medycyny Uniwersytetu w Chicago. W ich 6-dniowym teście, którego wyniki opublikowali na łamach "Diabetes Care", wzięło udział 40 pacjentów z cukrzycą typu 2. Okazało się, że cukrzycy cierpiący na zaburzenia snu mieli o 23 proc. wyższe stężenia glukozy rano i o 48 proc. wyższy poziom insuliny. Oznacza to, że chorzy mają większą (zdaniem badacze nawet aż o 82 proc.) oporność tkanek na działanie insuliny, a co za tym idzie - trudniej im zapanować nad chorobą. Do insulinooporności z powodu braku snu może dojść także u osób zdrowych, a ta może się przyczynić do rozwoju cukrzycy typu 2.

Skutki braku snu. Choroby serca

Brak snu może również doprowadzić do licznych chorób serca, m.in. nadciśnienia. Badanie potwierdzające te tezę zostało przeprowadzone przez naukowców z Harvard Medical School, trwało 3 lata i objęło 784 mężczyzn po 65. roku życia, którzy w momencie rozpoczęcia badań nie zmagali się ze zbyt wysokim poziomem ciśnienia krwi. Podczas eksperymentu badacze skupili się na śnie głębokim, ponieważ to właśnie podczas tej fazy snu obniża się ciśnienie, zmniejsza się częstotliwość oddechu oraz rytm pracy serca, a organizm odbudowuje zasoby energetyczne. Okazało się, że panowie, których głęboki sen był najkrótszy, byli o ponad 80 proc. bardziej narażeni na nadciśnienie od tych, którzy głęboko spali najdłużej. Warto wiedzieć, że podwyższenia ciśnienia krwi w konsekwencji może spowodować rozwój chorób sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu.

Skutki braku snu. Nowotwory

Brak snu zwiększają ryzyko nowotworów, np. raka jelita grubego. Do takich wniosków doszli amerykańscy naukowcy, o czym można przeczytać w piśmie "Cancer". Przeanalizowali oni wyniki badania kolonoskopowego u 1240 osób oraz jakość ich snu. U 338 z nich rozpoznano raka jelita grubego. Okazało się, że ci pacjenci, spali mniej niż 6 godzin na dobę. Badacze obliczyli, że ryzyko rozwoju tego nowotworu o osób, które śpią mniej niż 6 godzin na dobę, wynosi 50 proc.², czyli takie samo jak w przypadku posiadania krewnego pierwszego stopnia, który miał tę chorobę.

Niewystarczajaca ilość snu jest również czynnikiem ryzyka rozwoju raka prostaty - przekonują naukowcy na łamach "Cancer Epidemiology, Biomarkers and Prevention". W ich badaniu wzięło udział 2102 mężczyzn, z czego 1347 doświadczyło zakłóceń podczas snu lub w ogóle nie spało. Po pięciu latach u 135 z nich zdiagnozowano raka prostaty (w tym 26 form agresywnych).²

Niedobór snu zwiększa również ryzyko rozwoju raka piersi i raka jajnika. Do ich rozwoju może doprowadzić niedobór melatonimy (hormonu wytwarzanego w czasie snu), który wiąże się z zaburzeniami w produkcji estrogenu, co może doprowadzić do powstania tych nowotworów.

Skutki braku snu. Obniżony popęd seksualny

Niewyspany mężczyzna ma mniej testosteronu - przekonują w piśmie "Journal of the American Medical Association" naukowcy z University of Chicago - hormonu, który odpowiada m.in. za popęd seksualny. Przebadali oni 10 zdrowych studentów o średniej wieku 24 lata, którzy przez 3 noce spali 10 godzin, a przez następnych 8 nocy jedynie 5 godzin. Okazało się, że po tygodniu niewysypiania się studenci mieli o 10-15 proc. niższy poziom testosteronu niż w okresie, gdy spali dłużej. Warto wiedzieć, że testosteron odpowiada nie tylko za popęd seksualny, lecz także za przyrost masy i siły mięśni, gęstość tkanki kostnej oraz zdolność koncentracji.

Skutki braku snu. Depresja

Brak snu może powodować bóle głowy, drażliwość, roztargnienie, kłopoty z pamięcią. Badacze z Uniwersytetu Pensylwanii, Instytutu Technologii w Massachusetts i Uniwersytetu Tufts wykazali, ze niedobór snu przyczynia się do podwyższenia poziomu adenozyny w mózgu, która jest rzeczywistym źródłem licznych deficytów poznawczych, takich jak kłopoty z koncentracją lub pamięcią.

Niedobór snu może doprowadzić także do zaburzeń psychicznych - nerwicy, stanów lękowych i depresji. Jak jednak zaznacza Mark Mahowald - dyrektor Minnesota Regional Sleep Disorders Center w Hennepin County (USA) - w przypadku osób, które cierpią na bezsenność i depresję, często jest bardzo trudno stwierdzić, co było pierwsze.³ Brak snu może pogorszyć nastrój i odwrotnie - zaburzenia nastroju mogą skutkować zaburzeniami jakości i ilości snu - dodaje ekspert.

Źródła:

1. Allen N., Lack of sleep may lead to gaining weight - study, Reuters Health, [dostęp: 4 lutego 2016], Dostępny w internecie:http://www.reuters.com/article/uk-health-sleep-idUSLNE74F02320110516
2. Researchers are studying the link between sleep and cancer, Cancer Treatment Centers of America [dostęp: 4 lutego 2016], Dostępny w internecie: http://www.cancercenter.com/community/newsletter/article/researchers-are-studying-the-link-between-sleep-and-cancer/
3. Mann D., Are You Depressed -- or Just Sleepy? WebMd, [dostęp: 4 lutego 2016], Dostępny w internecie: http://www.webmd.com/sleep-disorders/excessive-sleepiness-10/depression-lack-of-sleep
4. Is it true that sleep deprivation can cause high blood pressure? [dostęp: 4 lutego 2016], Dostępny w internecie: http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-pressure/expert-answers/sleep-deprivation/faq-20057959
5. Poor sleep raises diabetic insulin levels, according to study, [dostęp: 4 lutego 2016], Dostępny w internecie: http://www.diabetes.co.uk/news/2011/May/poor-sleep-raises-diabetic-insulin-levels,-according-to-study-99880077.html

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE