Melatonina: rola w organizmie. Objawy niedoboru melatoniny

2019-03-14 10:04 lek. Agata Podwysocka

Melatonina to hormon, który produkuje szyszynka – wraz ze zmierzchem nakłania do snu, dlatego nazywana jest "hormonem nocy" lub "hormonem snu". Ma też silne działanie przeciwutleniające i zwiększa odporność organizmu. Sprawdź, co wpływa na poziom melatoniny i jak uzupełnić jej niedobór.

Spis treści

  1. Melatonina - wytwarzanie
  2. Stężenie melatoniny w organizmie człowieka
  3. Niedobór melatoniny - objawy
  4. Wskazania do stosowania syntetycznej melatoniny
  5. Dawkowanie melatoniny
  6. Przeciwwskazania do stosowania syntetycznej melatoniny
  7. Wpływ melatoniny na układ hormonalny człowieka

Melatonina jest hormonem wytwarzanym przez szyszynkę prawie wyłącznie w ciemności. Dowiedziono także, że jest ona jednym z elementów tworzących dobowy zegar biologiczny człowieka, czyli odpowiada za regulację między innymi rytmu snu i czuwania.

Głównym zadaniem szyszynki mózgowej jest synchronizacja wewnętrznego zegara biologicznego człowieka z zegarem astronomicznym, czyli z rytmem światła i ciemności poprzez wytwarzanie melatoniny w odpowiedniej ilości w danej porze dnia i nocy.

Melatonina - wytwarzanie

Melatonina wytwarzana jest na zasadzie autoregulacji oraz sprzężenia zwrotnego ujemnego. W cały proces produkcji tego hormonu zaangażowane są nie tylko komórki szyszynki mózgowej, czyli pinealocyty, ale także układ nerwowy, a dokładniej neurony drogi wzrokowej. Odbierają one bodźce świetlne z fotoreceptorów siatkówki oka, których pobudzenie reguluje działanie szyszynki.

Melatonina wytwarzana jest prawie wyłącznie w ciemności pod wpływem pobudzania włókien nerwowych układu współczulnego.

Gdy na narząd wzroku pada duża ilość promieni świetlnych synteza i wydzielanie melatoniny maleje, a jej stężenie we krwi się obniża.

W ciemności szyszynka wytwarza większe ilości melatoniny, a więc jej stężenie we krwi wzrasta.

Fotoreceptory siatkówki oka nie odbierają jedynie naturalnych bodźców świetlnych, ale również te pochodzące ze sztucznych źródeł, jak żarówki, monitory komputerów czy telefony komórkowe.

Dlatego tak często w dzisiejszych czasach dochodzi do rozsynchronizowania wewnętrznego zegara biologicznego i zegara astronomicznego, co skutkować może zaburzeniami snu i trudnościami w zasypianiu.

Szczególnie dotkliwie doświadczać tego zjawiska mogą osoby często podróżujące samolotami transkontynentalnymi i szybko zmieniające strefę czasową (ang. jet lag), a także osoby niewidome oraz osoby pracujące w zmianowym czasie pracy, które muszą wykonywać obowiązki służbowe w nocy.

Stężenie melatoniny w organizmie człowieka

Stężenie melatoniny w surowicy krwi różni się w zależności od wieku człowieka, najwyższe jest ono w dzieciństwie, spada natomiast po okresie pokwitania.

  • dzieci 1-3 rok życia- 250pg/ml
  • w okresie dojrzewania 8-15 rok życia- 120-180pg/ml
  • dorośli- 70-80pg/ml
  • osoby starsze 65-85 rok życia- 20-30 pg/ml

Warto zaznaczyć, że stężenie melatoniny w ciągu dnia nie zmienia się i pozostaje stałe na każdym etapie życia człowieka, zmniejszeniu ulega natomiast ilość melatoniny wytwarzania w nocy, która maleje wraz z wiekiem.

Zjawisko to wyjaśnia, dlaczego osoby starsze często mają problemy z zasypianiem i mniejsze zapotrzebowanie na sen, niż dzieci i młodzież.

Niedobór melatoniny - objawy

Do głównych objawów, na które uskarżają się pacjenci z zaburzeniami rytmu snu i czuwania są zaburzenia zasypiania, zmęczenie i senność w ciągu dnia, rozkojarzenie, zaburzenia koncentracji, ból głowy, drażliwość, a także złe samopoczucie.

Dowiedziono, że melatonina ułatwia zasypianie, zmniejsza ilość przebudzeń w ciągu nocy i poprawia jakość snu.

Dolegliwości te mogą być łagodzone podawaniem syntetycznej melatoniny. Jej głównym zadaniem jest przywrócenie fizjologicznej zależności między wewnętrznym zegarem biologicznym, a rytmem narzucanym przez oświetlenie i aktywność zewnętrzną organizmu.

Wskazania do stosowania syntetycznej melatoniny

Zaburzenia snu są częstą dolegliwością u osób podróżujących. Związane są one z nagłą zmianą strefy czasowej (ang. jet lat syndrome), a ich nasilenie zależy od kierunku podróży oraz liczby przekraczanych stref czasowych.

Aby zespół nagłej zmiany strefy czasowej był mniej dotkliwy warto 2 dni przed daleką podróżą oraz w jej czasie przyjmować preparaty syntetycznej melatoniny.

Preparaty melatoniny warto podawać osobom niewidomym, które często skarżą się na zaburzenia rytmu dobowego snu i czuwania.
Czuwanie i praca w nocy nie jest dla naszego organizmu fizjologią.

Osoby pełniące obowiązki w systemie zmianowym często mają rozregulowany zegar biologiczny i problemy z zasypianiem. Podawanie melatoniny powinno złagodzić dolegliwości i ułatwić wypoczynek.Dawkowanie melatoniny
Lek należy przyjmować godzinę przez snem, codziennie. Nie zaleca się odstawiać melatoniny z dnia na dzień, warto stopniowo redukować jej dawkę.

Przeciwwskazania do stosowania syntetycznej melatoniny

Melatonina jest lekiem dostępnym bez recepty, jednak przed jej zastosowaniem należy sprawdzić, kto jej zażywać nie powinien. Do grup, którym odradza się stosowanie melatoniny, należą:

  • kobiety w ciąży i karmiące piersią
  • dzieci
  • osoby spożywające alkohol bądź będące pod jego wpływem
  • chorzy na schorzenia wątroby,
  • osoby na nią uczulone.

Przed zażyciem leku należy dokładnie zaznajomić się z ulotką dołączoną do każdego preparatu. Warto pamiętać, że po zażyciu melatoniny nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych.

Wpływ melatoniny na układ hormonalny człowieka

Wielu naukowców twierdzi, że melatonina nie tylko reguluje rytm sen-czuwanie, ale także wpływa na układ hormonalny człowieka, a dokładniej na hormony gonadotropowe (hormon luteinizujący LH oraz hormon folikulotropowy FSH), które odpowiadają za prawidłowy rozwój gonad oraz za kontrolę cyklu miesięcznego kobiety.

Przypuszcza się, że melatonina działa antygonadotropowo, czyli hamuje czynność osi hormonalnej podwzgórze-przysadka mózgowa-gonady, co za tym idzie opóźnia proces dojrzewania płciowego.

Im dłuższa i częstsza ekspozycja na promieniowanie świetlne, tym mniejsze ilości melatoniny we krwi i szybszy rozwój gonad. Zaobserwowano, że dzieci wychowywane w dobie komputerów, tabletów i smartfonów dużo szybciej dojrzewają, niż dzieci wychowywane 30-40 lat temu.

Warto wiedzieć

Jak uzupełnić braki melatoniny?

  • Staraj się kłaść o tej samej porze i przesypiać ok. 8 godzin (tyle potrzebuje organizm na regenerację). Najlepiej iść spać przed północą, pod warunkiem że domaga się tego organizm (każdy ma swój rytm snu i czuwania).
  • Przed snem zjedz coś, co cię uspokoi i da poczucie błogostanu – rybę, pierś z kurczaka, banan, ciemne pieczywo, makaron, jogurt, twarożek (zawierają tryptofan, aminokwas, który podnosi poziom serotoniny).
  • Codziennie spaceruj – oświetlenie w pomieszczeniu zawsze jest znacznie gorsze niż na dworze nawet w pochmurny dzień.
  • Chociaż melatonina jest dostępna bez recepty, przed zakupem lepiej skonsultować się z lekarzem. Preparat należy stosować zgodnie z zaleceniem specjalisty albo z informacjami podanymi w ulotce.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
IQ
|

Ciekawe...3-4 piwa od 20 lat co dzień????karwafa...facet..

mama 50+
|

Przecież źródło jest podane
Autor: Magdalena Moraszczyk - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

http://www.poradnikzdrowie....

do eeeee
|

artykuł to nie widzimisię autorki. Przecież jest Konsultant: lek. med. Agnieszka Wiktorowicz-Dudek, specjalista chorób wewnętrzynych. Info zawarte w artykule są więc wiarygodne i pisane na podstawie wiarygodnych źródeł.

eeeee
|

czy artykuł to jest widzimisie autorki czy na jakiej podstawie jest on pisany? Wszelkie prace powinny zawieraćźródła do badan naukowych itp. Na jakiej podstawie pisany jest ten artykuł? ktoś go pisał na podstawie tego co mu przyszlo do głowy? co mu ślina na kęzyk przyniosła czy na czym się opera na jakiejs wiedzy naukowej? jesli tak to na jakiej wiedzy, w jakim badaniu zostalo to potwierdzone, te rewelacje z artykułu?

bert
|

czesc
mam taki sam problem .... powiedz mi w jakiej postaci bierzesz ta melatonine?

zupa
|

Dla osób zdecydowanych rzucić codzienne wieczorne picie alkoholu jako wspomagacza do zaśnięcia polecam melatoninę zamiast piwa na wieczór. Sprawdziłem na sobie i to działa. Stosuję melatoninę 5 mg zamiast 3-4 mocnych piw i rewelacja. Od 2 tygodni nie wypiłem ani jednego piwa i nawet mnie nie nosi wieczorami w poszukiwaniu piwa. Od 20 lat codziennie pije 3-4 mocne piwa co wieczór i do tej pory nie było takiej siły, żeby mnie to tego zniechęcić. Nie potrafię wytłumaczyć tego mechanizmu ale u mnie melatonina wyparła potrzebę picia piwa. Na tą chwilę wygląda na to, że rzuciłem picie z dnia na dzień.