Problemy ze snem są coraz częstsze wśród dzieci i młodzieży. Zła jakość snu może negatywnie wpływać na rozwój emocjonalny, poznawczy oraz ogólny stan zdrowia. Rodzice, poszukując szybkich i wygodnych rozwiązań, często wybierają suplementy z melatoniną, ponieważ są łatwo dostępne, występują w formach atrakcyjnych dla dzieci i powszechnie uważa się je za bezpieczną alternatywę dla leków na receptę.
Miliony dzieci zażywają melatoninę, ale lekarze podnoszą alarm
Mimo tego przekonania, melatonina jest w rzeczywistości hormonem, który oddziałuje nie tylko na cykl snu. Pełni również rolę w regulacji układu odpornościowego, metabolizmu i procesów rozrodczych. Badania nad stosowaniem melatoniny u dzieci są nadal ograniczone, często skupiając się na krótkoterminowych efektach lub specyficznych grupach klinicznych. Z powodu tych ograniczeń naukowcy podkreślają pilną potrzebę dokładnej oceny bezpieczeństwa, skuteczności i właściwego stosowania melatoniny w pediatrii.
Przegląd badań, opublikowany w „World Journal of Pediatrics” przez badaczy z Boston Children's Hospital, wykazał gwałtowny wzrost stosowania melatoniny u dzieci i młodzieży na całym świecie. Badanie to ujawniło wyraźną rozbieżność między powszechnym użyciem melatoniny a ograniczoną ilością dostępnych długoterminowych danych naukowych. Zwrócono również uwagę na obawy dotyczące niewłaściwego stosowania, niespójnej jakości produktów i braku silnego nadzoru regulacyjnego nad suplementami nasennymi sprzedawanymi dzieciom.
Czy melatonina jest bezpieczna dla dzieci
Według przeglądu, stosowanie melatoniny wśród dzieci gwałtownie wzrosło w ciągu ostatniej dekady, zwłaszcza w krajach, gdzie suplement jest dostępny bez recepty. Istnieją mocne dowody kliniczne potwierdzające krótkoterminowe korzyści melatoniny dla dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm i zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). W tych przypadkach melatonina może pomóc dzieciom szybciej zasypiać, wydłużyć całkowity czas snu i poprawić ogólną jakość życia opiekunów. Ograniczone dane dla dzieci bez schorzeń rozwojowych. Sytuacja jest mniej klarowna w przypadku dzieci, które nie mają podstawowych schorzeń rozwojowych. Badania w tej grupie są ograniczone i często niespójne. Większość randomizowanych badań klinicznych była krótkotrwała i koncentrowała się głównie na starszych dzieciach lub nastolatkach. W rezultacie naukowcy nie mogą wyciągnąć jednoznacznych wniosków dotyczących młodszych dzieci, mimo że stosowanie melatoniny w tej grupie wiekowej staje się coraz bardziej powszechne.
Dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa są szczególnie skąpe. Naukowcy wciąż nie mają odpowiedzi na pytania, czy melatonina może wpływać na dojrzewanie, funkcje odpornościowe, metabolizm czy rozwój neurologiczny, gdy jest stosowana przez dłuższy czas.
Obawy dotyczące bezpieczeństwa produktów z melatoniną
Przegląd podkreśla również kilka kwestii bezpieczeństwa, które mogą pojawić się poza kontrolowanymi warunkami klinicznymi. Testy komercyjnych suplementów melatoniny wykazały znaczne różnice między deklarowanymi dawkami a rzeczywistą ilością melatoniny zawartej w niektórych produktach. W niektórych przypadkach suplementy zawierały kilkakrotnie większą niż podana dawkę lub nieoczekiwane substancje, takie jak serotonina. Dane z centrów kontroli zatruć pediatrycznych wskazują również na gwałtowny wzrost liczby przypadkowych spożyć melatoniny przez dzieci. Małe dzieci wydają się być szczególnie narażone, często z powodu gumowych form, które przypominają cukierki, oraz niewłaściwego przechowywania w domu. Wyniki te sugerują, że ryzyko związane z faktycznym stosowaniem melatoniny może być wyższe niż wcześniej zakładano.
Bezsenność u dzieci melatonina
Badacze ostrzegają, że melatonina nie powinna być traktowana jako szybkie rozwiązanie problemów ze snem u dzieci. Chociaż może być użyteczna w niektórych starannie wybranych sytuacjach, zwłaszcza pod kierunkiem pracownika służby zdrowia, nie powinna zastępować dokładnych ocen snu ani interwencji behawioralnych. Przegląd podkreśla, że zarówno lekarze, jak i opiekunowie powinni postrzegać melatoninę jako biologicznie aktywny hormon, a nie nieszkodliwy suplement. Bez solidniejszych dowodów i lepszych regulacji, rutynowe lub niekontrolowane stosowanie może narażać dzieci na niepotrzebne ryzyko, odwracając uwagę od sprawdzonych, niefarmakologicznych strategii wspierających zdrowy sen.
